Thlarau Thianghlim Riahsiat Ter Hlah

Eph. 4:17 – 32

17Bawipa ih hmin in nan hnenah ralrinnak thu ka sim duh: Khawvel mi bangin nung nawn hlah uh. Annih pawlih ruahnak cu thulolak a si ih, 18an thinlung cu a thim. Pathian ih pekmi nunnak sungah covo zianghman an nei lo, ziangah tile zianghman theihmi an nei lo ih an thinlung a ruh remrem. 19Ningzah khal an thei nawn lo. Sualnak sungah an paih aw ih suup awknak zianghman nei loin zoh mawi lomi thil a phunphun an tuah. 20Khrih thu nan theihmi cu cubangtuk a si lo. 21Khrih thu cu nan thei ngah zo; Amah thluntu nan si vekin Jesuh sungih thutak cu zirh nan si zo. 22A hlan nan nun keel vekih a lo nuntertu nan nunhlun cu hlon thlang uh; cuih nan nun hlun cu mi bumtu tisa hiarnak in a thihter cuahco mi kha a si. 23Nan thinlung le nan ruahnak a zatein siamtharmi si ṭheh uhla, 24Pathian ih hmuihmel kengih tuahmi, a ding le a thianghlim in a langmi nunnak dik, nan nun thar kha hruh-aw uh.

25Thuphan per nawn hlah uh. Pathian zumtu pakhat le pakhat thutak kan sim-aw fingfing ding; ziangahtile Khrih ruangpum sungah kan zatein sungtel ciar kan si. 26Na thin a heng a sile sualnak sungah na thinhengnak in lo luhpi hlah seh; na thinhengnak kha nitlakpi hlah. 27Satan kha tikcu ṭha pe hlah. 28Ruk a ru ṭheutu cun ru nawn hlah seh; amah nunnak hrangah felfainak thawn pumcawmtu si dingah le mifarah a cawmtu si dingah a kut rori in hnaṭuan seh. 29Nan biak awk tikah ṭongkam hraang hmang hlah uh; nan ṭong a theitu pawl in ṭhathnemnak an ngah theinak dingin ṭongṭha le ṭongmawi hmang uh.

30Pathian Thlarau Thianghlim kha riahsiater hlah uh; ziangah tile Thlarau cu Pathian ih ta nan si ti hminsinnak a si ih Pathian in a lo luatternak Ni a ra thleng ding ti theihnak aamahkhan a si. 31Thinlung sungih mi huatnak le ral awknak, taksa hiarnak le thinhennak pawl kha cemter uh. Pakhat le pakhat hauh awknak, zomtaihnak le huatnak thinlung malte hman nei nawn hlah uh. 32Cupawl ai ah pakhat le pakhat zaangfah thinnemnak nei aw ton uhla, Khrih sungin Pathian in a lo ngaidam bangin pakhat le pakhat ngaidam aw uh.

Thuhmai hruai

 “Thlarau Thiaghlim cu riahsiat ter hlah uh” timi hi Thlarau Thianghlim cu a riahsia theimi a si ti a fiang. Ziangtin TTH a riahsia lo ding in kan um ding? Ziangmi pawl parah a riah a sia?

1. Ziangvek nun Thlarau Thianghlim ih riah a siat ter?

Thlarau Thianghlim cu Pathian a si. Pathian Thlarua a riah siat tertu pawl cu:

1.     Nun hlun ih na nun thotho tikah TTH a riah a sia (4:17-19).

a.     Khawvelmi bang in nung hlah uh (c. 17).

b.     An ruahnak cu thulolak men, a thimmi a si (c. 18). Pathian ih lamhruainak zianghman ih a siar lomi nunnak a si tinak a si.

c.     Curuangah, sualnak sungah an paih aw (c. 19). Anmaih duhnak lamzin ah an feh. Maih hrang lawng ruat in an nung.

d.     Nun hlun cu a lo thih ter cuahco tu a si (c. 22). Nomnak a pe bang nan, riahsiatnak le beidonnnak a lo petu a si sawn.

2.     Nun thar ih na nun tikah, TTH a lung a awi (4:20-24)

a.     Khrih thu nan theih ngah zo (c. 20-21)

b.     Nan nun hlun kha hlon uh (c. 22).

c.     Nun thar kha hru uh (c. 23-24). Nun thar in kan nun mi pakhat te a um tikah, TTH a lungawi. Ka fapa te ke kar khat a kar thiam tikah, ka lungawi vek in, Pathian thu sungah ke kar thar kar khat na kar tikah TTH a lungawi ve.

d.     Why? Jesuh Khrih sungah siam tharmi kan si zo (2 Kor 5:17)

3.     TTH riahsiat tertu nun hlun panga (c. 25-31)

a.     Thuphan per nawn hlah (c. 25). Pathian ih uknak kauh ter sin dingah, Thudik kha duhdawtnak thawn kan sim aw ding (4:15)

b.     Na thinhennak in sualnak sungah lo luhpi hlah seh (c. 26-27).

c.     Fifir hlah (c. 28).

d.     Tongkam hrang hmang hlah uh (c. 29). Tong hrang in midang a nat ter thei.

e.     Mihuatnak nei hlah uh (c. 30-32). Duhdawtnak lamzin zawh sawn uh.

                                               i.     Hi pawl in Thlarau Thianghlim a riahsiat ter a si.

4.     TTH lungawi tertu nun thar pahnih (c. 32)

a.     Zaangfah thinnemnak nei aw ton uhla,

b.     Khrih sungin Pathian in a lo ngaidam bangin pakhat le pakhat ngaidam aw uh.

                                               i.     Ngaidam aw uh in ti men lo. Khrih sungah Pathian in a lo ngaidam bang in ngaidam aw uh.

Tahthimnak thabik

a.     John 11 – Lazarus

b.     Jesuh in thlan sung in a thawh ter zo.

c.     Mithi puan kha phoih uh tiah a ti (11:34)

d.     Lazarus cu thihnak in a neh nawn lo ih, nunnak neitu a si zo. Curuangah, mithi hnipuan hruk a tul nawn lo.

e.     Cuvek in, Satan, sual kut sungah na um nawn lo. Khrih ih kut sungah na um zo. A thisen in a lo tlen zomi le kholhfai zomi na si. Curuangah, na nun hlun, mithi puan kha hru nawn hlah.

5.     Ziangtin kan nun hlun kha kan hlit ding ih nun thar kan hru thei ding?

a.     Eph. 4:23 – nan thinlung le ruahnak kha thar ter uh. Na thinlung le na ruahnak na thar ternak thawng in na nunhlun cu na hlit ter thei ding.

b.     Ziangtin thinlung thar kan nei ding?  kanmah te kan thleng aw thei lo ding. Asinan, Thlarau Thianghlim thawng in kan thleng aw thei ding. Thlarau ih hmanmi cu Pathian tongkam, Bible a si.

c.     John 17:17 – Ka Pa, na tongkam in thianhlim ter theh hram aw.

d.     Bible siar aw, thlacam aw, le cumi na siarmi kha nun pi aw.

e.     Bible tam deuhdeuh na siar tikah, Bible thu in na nunnak a lo ciah ding ih cuih a suakmi nun cu Thlarau Thianghlim lungawi tertu nun a si ding.

Thunetnak

Khrihfa pakhat in kan nun sung ih kan thuken ding bik pakhat cu kan sungih a nungmi Thlarau Thianghlim kha riahsiat ter lo ding khi a si. Khuitik ah a riah a sia?

Nun hlun sung ih a faale pawl kan nun tikah a riah a sia. Khrihfa pakhat ih tongkam in a suak lo dingmi tongkam le nun daan ih na nun tikah, minung lawng na riah a siat ter lo. A sungih ummi Thlarau Thianghlim kha na riah a siat ter a si.

Nun thar ih kan nun tikah a lungawi a awi. TTH riahsia lo ding in, zaangfah thinneemnak, duhdawtnak, le midang ih sual mawhnak na ngaithiam tikah, TTH a lungawi a si. Culo cun, Khrih ih nun ter zomi na si nan, mithi kuang sungih um a hril laitu na si.

_______________

San No Thuan

April 8, 2016 (Friday Zaan Khawm)

FBC, Maryland

Thlarau Thianghlim Riahsiat Ter Hlah

Eph. 4:17 – 32

17Bawipa ih hmin in nan hnenah ralrinnak thu ka sim duh: Khawvel mi bangin nung nawn hlah uh. Annih pawlih ruahnak cu thulolak a si ih, 18an thinlung cu a thim. Pathian ih pekmi nunnak sungah covo zianghman an nei lo, ziangah tile zianghman theihmi an nei lo ih an thinlung a ruh remrem. 19Ningzah khal an thei nawn lo. Sualnak sungah an paih aw ih suup awknak zianghman nei loin zoh mawi lomi thil a phunphun an tuah. 20Khrih thu nan theihmi cu cubangtuk a si lo. 21Khrih thu cu nan thei ngah zo; Amah thluntu nan si vekin Jesuh sungih thutak cu zirh nan si zo. 22A hlan nan nun keel vekih a lo nuntertu nan nunhlun cu hlon thlang uh; cuih nan nun hlun cu mi bumtu titsa hiarnak in a thihter cuahco mi kha a si. 23Nan thinlung le nan ruahnak a zatein siamtharmi si ṭheh uhla, 24Pathian ih hmuihmel kengih tuahmi, a ding le a thianghlim in a langmi nunnak dik, nan nun thar kha hruh-aw uh.

25Thuphan per nawn hlah uh. Pathian zumtu pakhat le pakhat thutak kan sim-aw fingfing ding; ziangah tile Khrih ruangpum sungah kan zatein sungtel ciar kan si. 26Na thin a heng a sile sualnak sungah na thinhengnak in lo luhpi hlah seh; na thinhengnak kha nitlakpi hlah. 27Satan kha tikcu ṭha pe hlah. 28Ruk a ru ṭheutu cun ru nawn hlah seh; amah nunnak hrangah felfainak thawn pumcawmtu si dingah le mifarah a cawmtu si dingah a kut rori in hnaṭuan seh. 29Nan biak awk tikah ṭongkam hraang hmang hlah uh; nan ṭong a theitu pawl in ṭhathnemnak an ngah theinak dingin ṭongṭha le ṭongmawi hmang uh.

30Pathian Thlarau Thianghlim kha riahsiater hlah uh; ziangah tile Thlarau cu Pathian ih ta nan si ti hminsinnak a si ih Pathian in a lo luatternak Ni a ra thleng ding ti theihnak aamahkhan a si. 31Thinlung sungih mi huatnak le ral awknak, taksa hiarnak le thinhennak pawl kha cemter uh. Pakhat le pakhat hauh awknak, zomtaihnak le huatnak thinlung malte hman nei nawn hlah uh. 32Cupawl ai ah pakhat le pakhat zaangfah thinnemnak nei aw ton uhla, Khrih sungin Pathian in a lo ngaidam bangin pakhat le pakhat ngaidam aw uh.

Thuhmai hruai

 “Thlarau Thiaghlim cu riahsiat ter hlah uh” timi hi Thlarau Thianghlim cu a riahsia theimi a si ti a fiang. Thli le ruah pawl khi a nungmi an si lo ruangah riahsiat ter hlah uh a ti.

1. Ziangvek nun Thlarau Thianghlim ih riah a siat ter?

Thlarau Thianghlim cu Pathian a si. Pathian Thlarua a riah siat tertu pawl cu:

1.     Nun hlun ih na nun thotho tikah TTH a riah a sia (4:17-19).

a.     Khawvelmi bang in nung hlah uh (c. 17).

b.     An ruahnak cu thulolak men, a thimmi a si (c. 18). Pathian ih lamhruainak zianghman ih a siar lomi nunnak a si tinak a si.

c.     Curuangah, sualnak sungah an paih aw (c. 19). Anmaih duhnak lamzin ah an feh. Maih hrang lawng ruat in an nung.

d.     Nun hlun cu a lo thih ter cuahco tu a si (c. 22). Nomnak a pe bang nan, riahsiatnak le beidonnnak a lo petu a si sawn.

2.     Nun thar ih na nun tikah, TTH a lung a awi (4:20-24)

a.     Khrih thu nan theih ngah zo (c. 20-21)

b.     Nan nun hlun kha hlon uh (c. 22)

c.     Nun thar kha hru uh (c. 23-24). Nun thar in nung uh.

d.     Why? Jesuh Khrih sungah siam tharmi kan si zo (2 Kor 5:17)

3.     Nun thar sungah tuah lo dingmi panga (c. 25-31)

a.     Thuphan per nawn hlah (c. 25). Pathian ih uknak kauh ter sin dingah, Thudik kha duhdawtnak thawn kan sim aw ding (4:15)

b.     Na thinhennak in sualnak sungah lo luhpi hlah seh (c. 26-27).

c.     Fifir hlah (c. 28).

d.     Tongkam hrang hmang hlah uh (c. 29). Rotten word in midang a nat ter thei.

e.     Mihuatnak nei hlah uh (c. 30-32). Duhdawtnak lamzin zawh sawn uh.

f.      Hi pawl in Thlarau Thianghlim a riahsiat ter a si.

4.     Nun thar sungah tuah dingmi pahnih (c. 32)

a.     Zaangfah thinnemnak nei aw ton uhla,

b.     Khrih sungin Pathian in a lo ngaidam bangin pakhat le pakhat ngaidam aw uh.

                                               i.     Ngaidam aw uh in ti men lo. Khrih sungah Pathian in a lo ngaidam bang in ngaidam aw uh.

Tahthimnak thabik

a.     John 11 – Lazarus

b.     Jesuh in thlan sung in a thawh ter zo.

c.     Mithi puan kha phoih uh tiah a ti (11:34)

d.     Lazarus cu thihnak in a neh nawn lo ih, nunnak neitu a si zo. Curuangah, mithi hnipuan hruk a tul nawn lo.

e.     Cuvek in, Satan, sual kut sungah na um nawn lo. Khrih ih kut sungah na um zo. A thisen in a lo tlen zomi le kholhfai zomi na si. Curuangah, na nun hlun, mithi puan kha hru nawn hlah.

5.     Ziangtin kan nun hlun kha kan hlit ding ih nun thar kan hru thei ding?

a.     Eph. 4:23 – nan thinlung le ruahnak kha thar ter uh. Na thinlung le na ruahnak na thar ternak thawng in na nunhlun cu na hlit ter thei ding.

b.     Ziangtin thinlung thar kan nei ding?  kanmah te kan thleng aw thei lo ding. Asinan, Thlarau Thianghlim thawng in kan thleng aw thei ding. Thlarau ih hmanmi cu Pathian tongkam, Bible a si.

c.     John 17:17 – Ka Pa, na tongkam in thianhlim ter theh hram aw.

d.     Bible siar aw, thlacam aw, le cumi na siarmi kha nun pi aw.

e.     Bible tam deuhdeuh na siar tikah, Bible thu in na nunnak a lo ciah ding ih cuih a suakmi nun cu Thlarau Thianghlim lungawi tertu nun a si ding.

Thunetnak

2015 sung ih kan thuken ding bik pakhat cu kan sungih a nungmi Thlarau Thianghlim kha riahsiat ter hlah si timi a si. Khuitik ah a riah a sia? Nun hlun sung ih a faale pawl kan nun tikah a riah a sia. Nun thar ih kan nun tikah a lungawi a awi. Khrihfa pakhat ih tongkam in a suak lo dingmi tongkam le nun daan ih na nun tikah, minung lawng na riah a siat ter lo. A sungih ummi Thlarau Thianghlim kha na riah a siat ter a si.

________________

San No Thuan

Jan 11, 2015

Falam Baptist Church, Maryland

Zumtu Hmaisa pawl Tihnimnak Vei Hnih an La Maw?

San No Thuan

Tirhthlah 19:1-7

1Apollos cu Korin khuaih a um laiah Paul cu cuih ram sungah khual a tlawng ih Efesa ah a thleng. Cutawkah dungthluntu ṭhenkhat pawl a tong ih, 2Paul in, “Zumtu nan si zo ih Thlarau Thianghlim nan ngah maw?” tiah a sut. Annih in, “Thlarau Thianghlim a um ti hman kan theih ual lo,” tiah an sawn.

3“Cuti a sile ziangvek baptisma so nan lak?” tiah Paul in a sut. Annih in, “Johan ih baptisma,” tiah an ti.

4Cutikah Paul in, “Johan ih baptisma cu sual a sir awmi pawl hrangah a si ih amah Johan in ka dungih a ra ding pa kha Israel mi pawl in an zum dingmi a si. Cumi cu Jesuh a si,” tiah a ti.

5Cumi an theih tikah Bawi Jesuh hmin in baptisma an lak. 6Paul in an parah a kut a suang ih an parah Thlarau Thianghlim a rung thleng; ṭong phun dangdang in an ṭong ih Pathian thu cu profet bangin an phuang. 7Anmah cu pacang hlir hleihnih tluk an si.

Himi caang sungah dungthlun pawl hi Paul in tihnimnak vei hnih a pe sal vek a bang. An lak a si ahcun, kannih teh tuihsun ah veihnih tihnimnak lak a poi maw? Cun, Thlarau Thianghlim ngah dingah Saya pakhat khat in kan tlun ah kutsuang in thla in cam a tul maw? Tong dang ih tong (other tongue) hi teh ziangah kei ka ngah lo? Ka piangthar lo si pei maw? Hivek thusuhnak pawl hi hi tawk Bible caang pawl zoh in lo relpi ka duhmi an si.

Tirh 19:1. Apollos cu Korin khua ih a um laiah Paul cu cuih ram sungah khual a tlawng ih Efesa ah a thleng. Cutawkah dungthluntu ṭhenkhat pawl a tong.

Efesa khua ah Paul a thlen lai ah “dungthluntu thenkhat” pawl a tong a ti tikah zovek dungthluntu an si pei? Hi pawl hi Pathian duh zettu, biaknak lam ih zuam zet pawl cu asinan Khrihfa an si maw si lo timi ah Bible thiam pawl khal an buai zet. Mihrek in Tipil petu Johan ih dungthluntu pawl an si tiah an sim an si nan himi zumnak ah el theih a simi cu Tirhthlah sungah “dungthluntu” ti ih a hmannak kip kan zoh tikah, “Khrih zumtu” pawl a sim duhnak an si. Mihrek in hi pawl cu Apollos in zumtu ih a rak can termi pawl an si ding tiah an zum. Cumi thu khal ah ruah ding a ummi cu zumtu taktak an si ahcun, ziangruangah Thlarau Thianghlim ih thu an thei lo si pei? Pathian duhtu taktak cu an rak si nan, Thuthangtha theihnak in a rami zumtu taktak thawn a cangmi Khrihfa cu an si hrih lo ding ti zum a um bik.

Tirh 19:2. Paul in, “Zumtu nan si zo ih Thlarau Thianghlim nan ngah maw?” tiah a sut. Annih in, “Thlarau Thianghlim a um ti hman kan theih ual lo,” tiah an sawn.

“Zumtu nan si zo ih” a ti tikah Paul in “Jesuh Khrih zumtu nan si zo ih” a tinak a si thei. Zumtu nan si zo ih Thlarau Thianghlim nan ngah maw tiah a suhmi thu hi zoh tikah, Paul in zumtu, hrin tharnak taktak an ngah lo ti a hmuh ruangih a suhmi a si thei. Zumtu taktak a simi cun Thlarau Thianghlim a nei tengteng ding (Rom 8:9, 16; 1 John 5:9-13).

Zumtu pakhat in zumtu taktak ka si ti kan theihawknak cu Thlarau Thianghlim ka sungah a um ti kan theih fiangawknak khi a si. Ziangahtile, Jesuh cu I runtu le ka Bawipa ti ih kan zum le vetein Pathian fa kan sinak hminsinnak ah Pathian hminsinnak tacik in khen. In khen daan cu Thlarau Thianghlim kha kan sungah a retnak thawng in a si (Efe. 1:13-14). Cuih Thlarau cun, Pathian fa na si timi in theih ter (Rom 8:16). Kan taksa ruangpi cu Pathian Thlarau Thianghlim umnak biakinn ah a cang (1 Kor. 6:19).

 Hi dungthluntu pawl cun, “Thlarau Thianghlim a um le um lo hman kan thei lo” tiah an lehmi thu hi ruah ding a thupi zet. Ziangahtile Tipil petu Johan ih dungthlun an rak si ahcun (c. 3), Johan in Thlarau Thianghlim thu a rak sim ringring (zohcih: Matt 3:11; Mark 1;8; Luke 3:16; John 1:33; Tirh. 1:5). Asinan, Johan ih a rak sim daan ahcun, “Nan sualnak nan sir-aw ti theihnak ah kei cun tidai thawn baptisma ka lo pek, a sinain keimah hnu ih a ra dingmi pa cun Thlarau Thianghlim le meisa thawn baptisma a lo pe ding” (Matt 3:11) tiah a rak sim. Curuangah Johan ih dungthluntu pawl cun ni khat khat ahcun, Thlarau Thianghlim cu pek kan si leh ding tiah an ruat ringring. Asinan, hi pawl ih theih lomi thuthangtha cu Pentecost ni theh hnu cun Thlarau Thianghlim cu a zumtu pawl hnen ah pek a si rero zo ti simtu an nei lo si thei.

Tirh 19:3. “Cuti a sile ziangvek baptisma so nan lak?” tiah Paul in a sut. Annih in, “Johan ih baptisma,” tiah an ti.

Paul in zumtu le si ih Thlarau Thianghlim le thei lo cu “ziangvek baptisma so nan lak?” tiah a sut. An tipil laknak thu a suh duhnak cu Khrihfa tipilnak cu sunglam theihnak le zumnak in a rami Pathian fa ka si zo timi kha leenglam ah tihnimnak thawn langh termi a si ruangah a si. Asinan, himi Efesa khua ih dungthluntu 12 cun, Thlarau Thianghlim an ngah le ngah lo khal an thei lo. Hi pawl ih rak lakmi tipilnak cu Tipil petu Johan ih pekmi lawng latu an si zia an sim. Jesuh Khrih ih fialmi vek in Pa, Fa, le Thiang Thlarau hmin ih tipilnak latu cu an si lo (Matt. 28:19).

Tirh 19:4. Cutikah Paul in, “Johan ih baptisma cu sual a sir awmi pawl hrangah a si ih amah Johan in ka dungih a ra ding pa kha Israel mi pawl in an zum dingmi a si. Cumi cu Jesuh a si,” tiah a ti.

Tipil petu Johan ih tipil pek daan cu sualsirnak a neitu pawl ih lakmi a si. Sual sir aw duh lo pawl cu tipilnak a pe duh lo (Matt 3:7, 8; Luke 7:30). Sualsirnak lawng a sim lo, a dungih a ra dingmi Jesuh khal zum ding ah a zirh. Tipil petu Johan ih tihnimnak cu Messiah a ra ding ruangah sualsir in nan lung thleng uh ti a si ih, hmailam thil cang dingmi a cuan ter ih tihnimnak a pek. Asinan, Khrihfa pawl ih tihnimnak cu hmailam ah Pathian ih in tuah sak dingmi zohnak si sawn lo in, dunglam ah Khrih Jesuh in cross par ih in tuah sak thehmi zohnak in tuahmi tipilnak a si.

Khrihfa tihnimnak a la tu pawl ih zummi cu:

1.     Pathian in ka nunnak cu Khrih sungah I ret ih (Kol. 3:3), Khrih ih thihnak le a thawhsalnak kha ka thihnak le ka thawhsalnak ah I ttawm ter (Rom 6:3, 4).

2.     Kan sualnak pawl hmuahhmuah khal Khrih ruangah i ngaithiam zo ih sualnak huham le thuneihnak sal sung khal in suahmi ka si (1 Kor 6:11).

3.     A tu cu ka hrangah si lo in, Khrih hrangah nun thar ih nun termi ka si (Rom 6:4b).

4.     A tu cu Khrih ih ruangpum a simi Kawhhran ah member ka si ve timi a zumtu pawl lawng ih lak dingmi a si.  .

Tirh 19:5. Cumi an theih tikah Bawi Jesuh hmin in baptisma an lak.

Paul in a simfiang theh hnu ah Jesuh hmin in tihnimnak a pek sal ti kan hmu. Jesuh hmin in a ti tikah, “Pa, fa, le Thiang Thlarau hmin in” tipilnak nan pe pei timi Khrih ih a simmi (Matt. 28:19) a zum lo tinak a si cuang lo. Khrih cu Pa ih a phuanlang awknak a si ih, Thlarau Thianghlim thawn baptisma in petu a si. Ziangruangah baptisma a pe sal ti kan zoh tikah, Paul in Khrih ih thu fiangte in a sim ih an zum hnu ah tipilnak a pekmi a si. Zumtu an can hlan ih tipilnak an lakmi cu Paul in a pomsak thei lo ti a fiang. Bible sungah vei hnih tihnimnak kan hmuh thei sun cu hi tawk lawngah a si.

Tuihsan khal ah zumtu dikfel a si zo ih baptima a la zotu cu vei hnih baptisma lak sal a tul lo. Asinan, rundamnak fiang le zum hrih lo in midang an tuah ruangah ka rak hnim aw ve men tivek ih tihnimnak a latu pawl cu lak sal ding a si ko. Asinan, theihnak mal zet lai ah tihnim ih a tu theihnak le zumnak fek zet neih hnu ah ka diriam lo ti ih tihnim sal cu a tul lo ziangahtile na theihnak le zumnak cu a karh sinsin dingmi hrimhrim a si.

Tirh 19:6. Paul in an parah a kut a suang ih an parah Thlarau Thianghlim a rung thleng; ṭong phun dangdang in an ṭong ih Pathian thu cu profet bangin an phuang.

Ziangruangah Paul in Thlarau Thianghlim an ngahnak dingah an parah kut a suan a tul? Kut suan lo in teh Thlarau Thianghlim cu ngah a theih lo maw? Kut suan lo khal in ngah a theih ko. Peter in thu a sim lai ah a thusimmi a theitu Gentile mi tampi parah Thlarau Thianghlim a rung thleng ti kan hmu (Tirhthlah 10:44-48). Ziangruangah himi zumtu 12 parah Paul in a kut a suang tile annih cu Efesa khua ah Kawhhran tumpi ding thei dingah amah bawmtu ding ih a apmi pawl an si ding tihi zum a um bik. Cun, Pathian in Paul hmang in Thlarau an hnen ah a thlen ter tikah, Judah Khrihfa pawl khal in himi Gentile zumtu pawl hi an cohlang thei. Thlarau pakhat cotu kan si ih pumkhat kan si tiah an cohlang thei.

Asinan, Paul hmang in himi minung 12 tlun ah Pathian ih Thlarau a pek daan cu tuih sun ih kan Kawhhran hruaiawk daan ah hivek tengteng in cang ve seh ti ih thlun dingmi a si lo. Ziangtin kan ti thei? Paul ih thusimnak in Efesa khua ah zumtu tampi an can vingvo ih Thlarau Thianghlim khal an co. An parah a kut a suang ih a cangmi a si nawn lo. A thusimmi an thei ih Khrih a zumtu pawl parah an zum le vetein Thlarau Thianghlim an ngah cihmi a si. Cucu Paul in Efesa 1:13-14 sungah fiangtein a sim. Hihi tuih san Kawhhran pawl ih kan feh daan ding a si.

13Nan hnenah rundamnak a thlentertu Thuthang ṭha a dikmi thuthang cu nan theih tikah nannih khal Pathian minung nan si ve. Khrih nan zum ih Pathian in amah ih ta nan sinak langternak ah hminsinnak cu nan parah a khen; cuih hminsinnak cu pe dingin a lo tiam ciami Thlarau Thianghlim kha a si. 14Pathian in a minung hnenah a kam ciami kan ngah tengteng ding ti langternak ah cuih Thlarau Thianghlim cu aamahkhan a si ih a minung hnenah cun luatnak tlamtling in a pe ding ti kan theih fiangnak tla a si fawn. A sunlawinak cu thangṭhat si ko seh.  – Efesa 1:13-14.

A dang Bible caangah Jews pawl ih nautat zetmi Samariah zumtu pawl an rak um. Cu pawl khal Peter le John in an parih kut an suan hnu lawngah Thlarau Thianghlim an co thei (Tirh. 8:14-17) ti kan hmu. Asinan, himi khal kan zoh tikah, kut an suan hnu ah Thlarau Thianghlim a thlen ternak cu Judahmi zumtu, Samria zumtu le Gentile zumtu ti in Pathian in tthenthek awkter a duh lo ruangah, Thlarau pakhat cotu kan si timi thei in pumkhat te ih an um theinak dingah Pathian in a tuah hrimmi a si sawn.

Tuih san ih Kawhhran feh daan dingah Tirhthlah 1-10 sung hi Kawhhran thuanthu a thlengawk laifang a si ih kan ralrin dingmi pawl an sim. Ziangtin Pathian ih duhnak kha an hmuh le theih daan a karh tile, dungthluntu pawl hnen ih sin Jews pawl zumtu an cang (Tirh 2); Jews pawl hnen ihsin Samaria (Tirh. 8:14ff) pawl zumtu an cang sin ih,  Samariah le Jews pawl hne in Gentile pawl hnen ah thuthangtha an phuang ih zumtu an cang (Tirh. 10). Cuti in Thlarau pakhat cu Jews, Samaria, le Gentile pawl in an cotlaang ti an hmuh tikah Jews pawl in sertan lawngah Khrihfa nan cang thei tivek Gentile pawl hrangah daan an tuahmi kha a tul lo zia an hmufiang. Serhtan lo khal in Pathian in a Thlarau Gentile pawl hnen ah a pek ti an hmufiang. Curuangah Tirhthlah 1-10 hi Kawhhran feh daan a thlengawk zet laifang a si ih Tirhthlah 10 sung lam in kawhhran sung buainak pawl rem ter a sinak thu nganmi a si. Himi thil um daan thu kan fiang a si ahcun, Pathian in ziang hrangah kut suan hnu lawngah zumtu hmaisa pawl hnen ah a Thlarau a pek timi hi kan fiang thei ding.

Cun, “Tong phun dangdang in an tong” timi hi (c. 6b)nak ah kan hmu. Tong phun dangdang ih tong hi Thlarau laksawng pakhat a si ih hi zumtu 12 pawl lawng si lo in, Pentecost ni ah siseh (Tirh 2:4-11), Cornelius inn ih Gentile zumtu pawl khal in siseh an comi a si (Tirh. 10:43-48). An tong tikah an zate in ziang an tong timi cu an thei aw theh. Hiti ih Pathian in a tuahnak cu Judahmii le Gentilemi pawl ziangti hman ih a kom aw thei lo pawl kha pum khat ih a can ternak a si. Ann an cing aw theh ih, Bawi pakhat ih hna tuan tlaang ding kan si, nautat aw ding zohman kan um lo ti an fiangawknak a si.

Tong phun dang ih tong hi tuih san ah Thlarau Thianghlim ih conak le Thlarau Thianghlim khat nun ih a langnak a si cuang bik lo. Thlarau laksawng pakhat a si ih mi zapi hrangah a si hrimhrim lo (1 Kor. 12:30). Cun, khui tawk hman ah Thlarau Baptisma la uh tiah in fialnak Bible sungah kan hmu lo. Kan hmuhmi cu Thlarau Thianghlim thawn khat sawn uh. Thlarau Thianghlim thawn khat timi cu Thlarau Thianghlim in lo uk ringring seh timi lawng lawng hi kan hmuh theimi a si (Efe. 5:18ff).

Thunetnak:

Tirhthlah 19 sung ih dungthluntu hlei hnih timi pawl cu midang an si lo, Johan ih dung a rak thluntu, ti a hnimmi pawl an si. Jesuh Khrih cu Messiah ti an zum men thei nan, Jesuh thisen ih an sual kholhsak zomi an si zia thu khal an thei lo; Thlarau Thianghlim cotu khal an si lo. Ziangah cutin kan ti thei tile, “Thlarau Thianghlim a um le um lo khal kan thei lo” tiah an timi hi zoh tikah an sung lam ah Thlarau Thianghlim ih pehzomnak, umpinak le lamhruainak nei hrih lo tu an si ti a fiang. Cu lo sisehla Paul in tihnimnak khal a pe sal hrimhrim lo ding. Tihnimnak a pek theh hnu ah an parah a kut a suang ih Thlarau Thianghlim a rung thleng. Himi hi Efesa khua ah Kawhhran Paul in a din tikah a mah bawmtu dingah Pathian in Paul hmang in a tuahmi a si. Himi hi tuih san ah, Saya pakhat in ka parah a kut a suang lo cun Thlarau ka ngah thei lo ding ti vek ih ruah ding a si lo. Ziangahtile, kha lai san khal ah Paul in khami 12 siar lo a dang pawl tla cu thuthangtha an theih ih an zum tikah Thlarau Thianghlim pek an si cih zo tiah a simfiang (Efe. 1:13-14). Tuih sun ih kan Kawhhran feh daan ding ih kan zohthim dingmi cu Tirhthlah 10:43-49 sungih thil um daan vek hi kan zothim dingmi a si sawn. Cu tawk ahcun, Peter in thu a sim, a thusimmi a theitu pawl in Jesuh Khrih cu an cohlang ih, cu vetein Thlarau Thianghlim an co. Cuih hnu ah, tipilnak cu pek an si. Himi kan zoh tikah, Gentile pawl ih Thlarau Thianghlim an co daan cu tipilnak an lak ruangah ah a si lo, ih Saya pakhat khat in an parih kut an suan ruangah khal ah a si lo. An zum ruangah a si. Zumnak/rinnak in rundamnak an ngah ih Thlarau Thianghlim cotu kan si cio. Kan comi Thlarau khal a bang repmi Thlarau cotu kan si ruangah, zumtu zate in pum khat kan si, unau kan si. Do aw ding kan si lo, hmu niam le hmu sang aw ding kan um lo. Kan duhdawtawk a si le Pathian ih lungawinak kan sungah a famkim ding (John 15:11-12).