4.1.3. Agape Love: Nunnak Pek Tiangih Duhdawtnak (The love of Sacraficial Commitment)

Agape love timi cu mai zawn ruahnak pawl taansan in midang hrang ih nunnak pek tiang ih duhdawtnak khi a si. A tawizawng cun pek lam duhdawtnak a si. Bible sungah pek lam duhdawtnak cu fiang te in 1Kor 13:3-8a sungah in sim. Duhdawtnak cu:

A thin a sau
mi zaangfah a thiam
mi a iksiik lo,

tluang a khawng lo
a puarthau fawn lo
nun hel-hlong in a nung lo
amah ih zawn lawng a ruat lo,

a thin a tawi lo,

tisual mi parah thinciin a nei lo.
thil ṭha lo parah a lung a awi lo.
thutak parah a lung a awi.
a bei a dong dah lo;
ziangkim a zum,
ziangkim a beisei ih
ziangkim a tuar thei.
Duhdawtnak cu cem ni a nei lo.

Rualpi le rualpi karlak ih duhdawtnak (Philia) le fala tlangval duhdawt awknak (eros) cun, mi dang hnen in ruahsannak an nei ringring. Asinan, Agape duhdawtnak timi cu, ngah lam ding khal ruahsan lo in midang ih, thatnak le thansonak hrang a pe awmi duhdawtnak cu a si. Hi vek duhdawtnak sungah si feh uh tiah Paul khal in Efesa 4:32, 5:2 sungah in sim.

Fala le tlangval duhdawtnak cu ngai awknak le tisa hiar awknak par ah a tthum aw. Rualpi le rualpi kar ih duhdawtnak cu pawlkom awknak, le neihmi pawl hlawm awknak par ah a thum aw. Agape, Pathian ih duhdawtnak vek ih duhdawtnak cu mai nunnak, hlawknak, le ziang ka ngah thei pei timi duhdawtnak a si lo. Midang kha ziang ka pe thei pei timi lungput khi a si. A tawizawng cun, Agape duhdawtnak cu midang ih tul bikmi kha ngah ding a tlak lo zet lai khal ah pe siangtu duhdawtnak a si.

Agape duhdawtnak cu Pathian ih a lo duhdawtnak na par ih a neih daan na nun ih na teh ngah deuhdeuh le na nun in cui duhdawtnak cu a luang ve thei ding. Asinan, na nunpi cih tum tikah, “I ti daan a na tuk. Curuangah Pathian ih ka sualnak ii ngaithiam daan le ii duhdawt daan vek cun ka duhdawt thei hrimhrim lo” tiah na ti caan tampi a ra suak ding. Asinan, Pathian in, a hngetmi duhdawtnak cu, cumi pathum: fala le tlangval duhdawtnak, rualpi le rualpi duhdawtnak, le Pathian ih duhdawtnak timi pathum kom aw ringring ding ih tuahmi a si. Pathian ih duhdawtnak thawn a duhdawt aw tu pawl cu rualpi vek le fala tlangval vek khal in an duhdawt aw sinsin thei a si.

Fala le tlangval na si le, Pathian lamhruainak le midang hrang ih pek awknak nun kha na tisa duh hiarnak hmai ah re ringring ding in thlacam aw. Cu tikah, nan pawlkom awknak a harhdam ding. Na tisa hiar halnak khal mawi le rem bik in Pathian in a lo famkim ter leh ding.

Nupa nan si le, hi duhdawtnak pathum ih a feh tlaang ringring dingmi an si. Nan tthen awk ter le nan duhdawt awknak a hnget lo ding. Pacang pawl cun, fala tlangval vek (eros love) hi kan nupa kar ah kan sam bau tiah an ti tam. Nupi nu pawl cun, rualpi kar ih duhdawtnak (Philia) love hi kan kar lak ah kan hlawhsam tiah an ti tam. Asinan, an ruat theu lomi le, an hlawhsam bikmi ngaingai cu Pathian ih in duhdawt bangtuk ih duhdawtnak hi a si. Na hnen in na nupi/pasal in, na rualpi in Agape duhdawtnak na hnen in a ttul bik ti cing ringring aw.

Cui Agape duhdawtnak a tulmi cu a tling a tlak ruangah cui duhdawtnak thawn na duhdawt ding tinak a si lo. A hmaisa bik ih na duhdawtnak daan ding a si sawn ruangah a si. Jesuh Khrih in a lo duhdawt zia kha na nunnak in vun cing mang ringring aw. Cui tlun ah, midang ih tulmi famkim ter cu Bawi Jesuh hnen ih na lungawinak langh ter daan tha bik a si ti khal kan theih ringring a tul. A nauta bik par ih nan tuahmi cu ka par ih nan tuahmi a si tiah Bawi Jesuh in a sim (Mtt 25:40). Cuti in, Pathian ih duhdawtnak na sung ih a tehmi in, milai lam ih na duhdawt thei lomi pawl a lo duhdawt ter thei ding.

Pathian ih duhdawtnak cun, midang ih thinlung sungah, “A nih cun ii duhdawt taktak a si ti a theih fiang thei daan” in mi a duhdawt. Na nupi/pasal in i duhdawt taktak a si ti ih a tahfung cu ziang a si? A hrek hrangah cun, inn lam ih hman ding sumpai kim zet neih ding tla a si thei. Mihrek hrangah cun, an birthday ih laksawng pek tla a si thei. A hrek cun, an hnipuan hrukmi te kha hei lom sak tla khi an duh men ding. Mihrek cun, vacation feh in nuam zet te’n caan hman tlaang tla a si thei. Pakhat le khat ih duhdawtnak thei thiam ding ah, zuam a tul. Cumi kha a tuahpi awk nan zuam a si le, pakhat le pakhat ii duhdawt taktak a si ti nan thei aw thei sin ding. Nangmai duhmi le ttulmi lawng tuah sak hlah. Amai duhmi le ttulmi kha tuah sak tum sawn aw.

Himi ca ih a peh pawl siar na duh le a tanglam ih lables timi zon ih "A hngetmi duhdawtnak" timi kha hmet aw la pehpeh in na siar thei ding.

4.1.2. Rualpi Le Rualpi Duhdawt Awknak

Kum khua hrang ih rualpi tha timi cu HIVEK hi a si.

Rualpi le rualpi duhdawt awknak cu Greek ttong in Philia tiah an ti. A sullam cu “rualpi tha sinak (friendship or companionship)” tinak khi a si. Philadelphia timi hmin tla hi himi ttongfang in a rami a si. Greek φιλεω (phileo) "to love" and αδελφος (adelphos) "brother" timi pahnih kom a si ih, a sullam cu, “unau vek ih duhdawt awknak khua” tinak a si. Daihnak a duh zettu Quakers timi biaknak pawlkom pawl in an rak sakmi hmin a si.

A hngetmi duhdawtawknak nei ding in rualpi tha bik bang in pakha le khat kan duhdawt awk thiam a tul. Bible ca khal in rualpi tha bang ih duhdawt awk daan ding in zirh. Rom 12:9-13 sungah:

"9Duhdawtnak kan ti tikah thinlung taktak thawn duhdawt ding a si. A ṭha lomi cu hua uhla a ṭhami kha kai hnget uh. 10Khristian unau nan si ruangah pakhat le pakhat sunsak awzet tein duhdaw aw ton uh. Pakhat le pakhat hmaizah awknak thiam uh. 11Zaangzel hlah uh; napi in hnaṭuan uh. Nan thinlung zate pe in Bawipa ih hna cu ṭuan uh. 12Nan beiseinak in nan lung lo awiter seh; harsatnak nan ton tikah thinsau in um uh; cat loin thlacam uh. 13A tlasam mi Khristian unau pawl thawn nan neihmi kha hlawm aw uh. Cule mikhual pawl hrangah nan saangka ong uh."

Paul in hi tawk ih a simmi duhdawtnak cu caangkua nakah cun Agape love timi a hmang nan, cang hra nak cun, Philia love timi rualpi tha bang ih duhdawt awknak a simmi a sim. Unau nan si ruangah sunsak zet in duhdaw aw ton uh tiah in fial tikah, rualpi tha vek le uanu vek in pakhat le khat duhdawt awk ding in fial. Sunsak awknak (devoted life) le rualpi tha vek ih duhdawt awknak (companionship) nun timi ih sullam cu ziang a si? A pakhatnak cu pakhat le khat hmaizah awk thiam khi a si. Hmaizah awk timi cu nangmah le nangmah hnak in midang kha thupi sawn ih ret thiam le midang kha cawisan thiam khi a si.

A pahnihnak rualpi tha bang ih duhdawt awknak cu zangzel lo in, napi in hnatuan khi a si. A zaangzelmi le napi ih hna a tuan lomi cu midang rualpi pawl hrangah thilrit an phurh ter ruangah, rualpi tha sinak lungput nei lo tu a si. Cu ti in, zuam zet in hna kan tuan tik ah, ziangkim hi Bawipa hna ka tuan tiah ruat aw uh ti khal in fial. Pakhat le pakhat kan pawlkom awknak cu kan mawi le thiam le tthat ruangah si lo in, Jesuh Khrih kan duhdawt ruangah a hna kan tuan ti sawn in ruat aw ding khal in duh sak. A pathumnak cu nan ruahsannak in nan lung lo awi ter seh. Harsatnak nan ton tikah, thinsau in um ih thlacam sak aw ton in, neihmi khal hlawm aw uh tiah in fial. Harsat tik khal ah rualpi tha cun, ruahsannak nei ding in in bawm, thla in cam pi. An neihmi khal in hlawm. Neihmi hlawm aw siang lomi duhdawtnak cu duhdawtnak dik a si thei lo. A ttuh, a deumi duhdawtnak a si. Kan pupa ttongfim khal ah unau theipum seu tiah an ti. Unau vek ih duhdawt awknak ah neihmi theipum te khal an seu aw tinak a si.

A palinak cu midang hrangah saangka on khi a si. Midang hrang ih sangka on timi cu rualpi tha cun midang kha a rualpi bang in a ruah a si ahcun, saangka a on ih, ti le rawl, umnak hmun pawl a pek a si. Hi tawk zawn ah, mikhual tengteng lawng a tinak a si lo. Pakhat le khat ih ttulmi le phurhrit kha sawng aw thiam in, bomawk khi a sim duhmi a si. Midang ih ttulmi kim ter timi sungah, pa in nu ih ttulmi zohpi thiam ih bawm thiam, nu khal in cu vek thotho in zoh thiam khi a si. Thuthimnak ah, na paih lo zet lai khal ah, amah ih simmi ngaisak, a thil tuahmi khal tuahpi thiam khal khi a si. Pakhat le kar ah, duhsak awknak thawn sim a tulmi khal sim aw in, ngaithiam awk a tul tik khal ah ngaihtiam awknak dil aw ih nun khi a si. A tawi zawng cun, midang ih thinharnak kha luat ter ding ih bom khi a si.

Innsaang ah nu le pa vek, le rualpi le rualpi vek ih duhdawt awknak hin a harhdammi le a hngetmi duhdawtnak an suah ter ve. Asinan, himi pahnih pawl thate ih meisa bang in alh in, thinghram bang ih thuk zet ih hram a bun theinak dingah, a dang pakhat duhdawtnak a tul. Cumi cu Agape love tiah timi midang thatnak hrang ih pumpek awmi duhdawtnak in a bet a tul. Cumi cu kan bet leh ding.

4.1. Duhdawtnak Phun Thum

Greek ttong in duhdawtnak hi phun thum in an sim ih cumi cu a tanglam ah ka run sim fiang duh.

4.1.1. Nu le pa Pawlawk Duhnak Ah Hram A Bunmi Duhdawtnak (Eros love)

Greek ttong in duhdawtnak timi an sim tikah phun khatnak cu eros tiah an ti. Asullam cu nu le pa pawlawk duhnak kha hram bun ih duhawknak khi a si. Nu le pa pawlawk duhnak le hiarnak cu a hram thok te in Pathian ih a sersiammi a si. Himi tile sa ih hiarawknak hi innsaang nuam si theinak hrang ah Pathian ih thluasuah a pekmi a si. Bible khal in Pathian ih sersiam a sinak thu a sim. Asinan, innsang nuam timi cu ti le sa ih hiarawknak lawng in a cang thei lo. Nu le pa duhhiarawknak cu a thianghlimmi a si ih, tthit um awk hnu ih hman ding a si zia khal Bible in a sim. Asinan, Pathian in ralrinnak in pek theu. Ziang ruangah tile, duhhiarnak hi a sual ruangah si lo in, minung kan mah in kan hman sual sawn ruangah a si.

Seemtirnak 2:24-25 sung kan zoh tikah, tthitumawk tik ih nu le pa pawlawknak cu pum khat sinak nun daan a si zia khal in sim, “Cuti a si ruangah mipa in a nu le a pa a taanta ih a nupi thawn an kom-aw. Cutiin tisa khatah an cang. An pahnih in lawngfangkheh in an um nain ningzah an thiam lo.”

Bible in nu le pa pawlawknak cu a thianghlim zet in tthit-umawk hnu ih hman ding a si zia khal in zirh. Thufim 5:15-19 sungah,

15. Na nupi parah rintlak in um awla,
Amah pakhat lawng kha duhdawt aw.

16. Midang nunau thawn na neih mi faate tla in,
Na parah ṭhatnak zianghman an tuah lo ding.

17. Na faate tla cu nangmah bawmtu dingah an ṭhang dingih,
Mi phun dang cun an lo bawm lo ding.

18. Curuangah na no lai na nupi parah lungawi awla,
A parah lungawi nomnak nei aw.

19. Cun amah cu zukneng bangin a mawi mi le duhnungza a si.
A duhnunnak cun a lo lungawiter dingih,
A lo duhdawtnak in a lo zeel ding a si.

Hi ca tlang kan zoh tikah, Bible in tthitum hnu ih nu le pa pawlawknak cu a thami, a mawimi, le a sunglawimi a si zia a sim. Asinan, a poimi cu mi tampi cun, nu le pa pawlawknak cu duhdawtnak ah a thupi bik tiah an ruat. Nu le pa pawlawknak cu meisa vek a si. Meisa cu rawlsuannak le na taksa hlum ternak ah na hman ahcun, a tha tukmi a si. Pathian in nu le pa pawlawknak cu tthit-umawk hnu ahcun, meisa bang in nasazet ih alh ter ding in duhsak. Asinan, tthit-umawk hlan ziang tik caan khal ah meisa cu alh ter in hmun kip ah, meisa na ur ahcun, na nunnak ah buainak na tong ding.

Tuisan ah, minung tampi in nu le pa pawlawk lawng ah kan duhdawt-awknak a hnget sin thei ding timi ruahnak an nei ih, tthitumawk hlan ah cui meisa cu an mai tisa duhnak lawng thlun in an alh ter hluahhlo tikah, sir awknak tampi an tong. Ka khuaruah a rak tawi tuk si cu tiah an sir aw sal theu. An nunnak ah duhdawtnak taktak hmu ngah lo in an um ih, duhdawtnak taktak an hal sin sin theu. Asinan, meisa cu meisa alhnak ah le a caan kim tik ih alh ter a si ahcun, a sunglawi bikmi pakhat ah a cang ringring. Asinan, duhdawtnak cu nu le pa pawlawknak lawng hi a si lo.

4. Nan Duhawk Hlan Ah

Fala tlangval le nupa duhawk hi a ol zet a bang nan, a har zet. A nuam zet a bang nan, kan thinnat ter biktu khal a si. Duhawknak timi hi thil harsa zet pakhat a si. Curuangah, a nuam zet nan, ttih khal a nungmi duhawknak lam tluan ah ziangti’n tluang zet le hlawhtling zet in kan feh thei ding? Cu ti ih kan feh theinak dingah kan theih lo cang lomi a tulmi thu pahnih a um. A pakhatnak cu “Duhdawtnak” timi cu ziang a si ti kan theih a tul. A pahnihnak cu “duhdawtnak” le “Uarawknak” timi ih danglamawknak kan theih a tul. Duhdawtnak ih sullam cu a tanglam ah sau deuh in kan sim fiang leh ding. Tu ahcun, “Uarnak” timi hi tawi zawng in kan vun sim fiang hmaisa ta duh.

“Uarawknak” (infatuation) timi cu mi pakhat kha kan hmuh le vete in, kan thinlung in kan uar mei ih a mah thawn duhawk mei duhnak thinlung khi “uarawknak” kan timi cu a si. Kawl ttong cun, minmin chin chit mih de tivek khi a si. Hmuh vete’n, kan ttong a hak mei, kan sunglam thahri le thi feh daan tiang a cawl theh mei ih kan mit khal in a zoh ngam lo. Kan mithmai tiang a hung sen theh. Hih rin lo pi ih kan sunglam thilcangmi pawl zoh in minung tampi in hihi “duhdawtnak” taktak a si tiah kan ruat. Curuangah, minung tampi in vei khat te ah an pum a pe aw cih mei. An duh aw cih mei. Asinan, veikhat te ih uarnak cu vei khat te ah a suak nan, a rei hlan ah a ziam sal theu. Cu tikah, “hmuh awk vete ih uarawknak” le “duhdawtnak” taktak an thlei dang theu lo tikah, mi tampi ih nunnak ah sirawknak thawn a khat sal theu.

3.4. Nan remcaang lo pang le, dot khatnak in thoksal aw

Hollywood ih duhdawtnak dinsuah daan le Pathian thu ih in zirh daan hi a palinak ahcun an bang aw nan an tumtahnak a dang. A hmaisa deuh Hollywood daan cun, nan remcang lo le, “na nupi/pasal cu na hrang taktak a si lo si ding, a dang hawl mei aw” tiah an ti. Cui, thinlung cu na do lohli lo asile, pakhat le pakhat parah pumpek ih nan duhawknak cu a rocar ter ding. Asinan, Pathian ih in zirhmi cu, “Bawi Jesuh thawn a bang awmi nunnak ah ka feh maw? Duhdawtnak sungah teh ka feh maw? Kan duhdawtawk daan in ziangti’n Pathian a lung kan awiter thei pei?” tiah kan mah le mah sut aw in ke kan kar ding in duh a si.

Hollywood ih duhdawtawk daan cun, midang ih sualnak kha a zoh lai ah, Pathian ih in zirh daan cun, kan mai’ sualnak le Pathian thawn kan pehtlaih-awknak kha zoh sal dingah in duh a si. Midang cu kan thleng thei lo. Asinan, kan mah le kan mah cu kan duh ahcun, thlenghawk theinak kan nei a si. Minung tampi in, “A hgetmi duhawk daan Pathian ih in zirhmi hi tuan deuh in rak thei ta sehla kan duhdawtawknak tu hnak in a hnget ding nan” tiah an ti tam zet. Pathian ih in zirh daan in kan feh ahcun, minung kan si ruangah, kan tlin lo caan tampi a um ko ding. Asinan, a pakhatnak in na thok cingcing sal asile, nan duhdawt-awknak cu Pathian in thluasuah a pe ding ih, mangbangza in a hnget ter sin ding.

3.3. Na ruahsannak kim theinak ding ah midang hnak in Pathian parah bun sawn aw la, nan pawlkomawknak in Pathian lungawi ter aw.

Instead of fixing your hopes and dreams on another person, fix your hope on God and seek to please him through this relationship.

Thitumnak thu kan thlen tikah, Hollywood daan ih feh cu lam pengah ah in hruai sual sawn theu a si. Hollywood daan ahcun, a tthi awtu te pahnih in a thupi bik ih an simawkmi cu, “Nang cu ka nunnak ah a thupi bikmi na si. I fam kim ter. Ka lungthlitum ii kim ter tu na si” tiah an ti aw.

Asinan, Pathian ah hram a buntu zumtu cun, “Pathian cu ka nunnak ah a thupi bikmi a si. Pathian in ii bawm ding ih, ka minung sinak ih a tlin lomi duhdawtnak thawn ka lo duhdawt ding ih a hlanhnak in ka lo duhdawt ding” tiah an ti aw.
Jesuh Khrih ih nun daan kan zoh tikah, ziang tik hman ah kan lungawinak ding men in thil a tuah dah lo. Pathian ih lungawinak ding hrangah ziangkim a tuah sawn. Lei tlun ih tthitumnak tampi in an tumtah bikmi cu pakhat le khat lungawiawk ter ding hi a si. Asinan, Bawi Jesuh in a nun daan in zumtu pawl ih kan pawlkomnak le tthitumnak khal ih kan tumtah dingmi in zirhmi cu pakhat le khat kan pawlkomawk daan in Pathian lungawi ter sawn ding hi a si. A tlun ta thawn ziang a dang aw? A danawknak cu Pathian lungawi ter lo khal in milai cu pakhat le khat lungawi terawknak kan tuah thei. Asinan, cu vek duhawknak cun, rei a daih lo theu.
Caan tampi ah midang thawn kan pawlkomawknak ah buainak kan tong theu. Cu ti ih buainak kan ton tikah, midang ih sualnak le palhnak hawl hnak in, Pathian ih si ter in duhmi ziang a si tiah sut in hawl sawn ding kan si. Caan tampi ah, kan mah ih ttulnak le lungawinak (self-centered life) kha a thupibik ih kan ret ruangah buainak a suak sawn theumi a si. Zumtu cu Pathian in kan lungawinak hnak in Amah Pathian ih lungawinak hawl sawn ding kha in duh sak. Cui a lungawi zawng cu ziang a si ti sile, duhdawtnak thawn midang ih ttulnak kha thupi sawn ah re thiamtu si ding kha a si (Phil 2:4).
Ka duhnak kim ter dingah midang kha ka pawlkom lo ding timi lungput thawn kan nun ahcun, kan mah pumpak ah le midang thawn kan pawlkomawknak khal ah tthansonak tampi a thleng ding a si. Pathian lungawi ter dingah duhdawtnak thawn, midang ih ttulnak ka famkim ter ding ti in kan feh ahcun, a har zet ko ding nan, cui nun cun kan duh zetmi a thuk bikmi duhdawtnak le, a thlum zetmi pawlkomnak ah in hruai sawn ding a si.

Peh bet ding ..... ..... .....

3.2. Uar aw men hlah uh, Duhdawtnak sungah feh uh. (Instead of falling in love, walk in love)

Uarawknak silole, ngaiawknak, le duhdawtnak sung ih feh timi hi a bang aw lo. Uarawknak timi cu kut kai aw in, tlangleeng tlaang, mit le mit zoh aw in thinlung sung ih suai awknak khi a sawh deuh. Asinan, duhdawtnak sung ih feh timi cu Khrih ih in duhdawt daan ih duhawk khi a si. Khrih in ziang tin in duhdawt? Efe 5:1,2 ah, Khrih cun in duhdawt tuk ruangah a nunnak in pek tiah in sim. Curuangah Khrih ih duhdawtnak thawn pakhat le khat duhdawtawk timi cu midang tthatnak hrangah mai duhnak taanta in pumpek awknak khi a si.

Duhdawtnak sung ih feh timi sungah cun, midang ih ttulnak kha ngah ding an tlak lo zet lai ah, va tuah sak, le va pek khi a si. Cucu Pathian in kan par ih in tuah sak daan a si. Kan tlingtlak lo zet lai ah Pathian cun, kan ttulmi kha in pe ringring a si. Nun sim ttul khal le in sim, thluasuah pek a ttul khal le in pek. Sual ngaithiam kan ttul tik khal ah ngaithiam kan tlak lo zet cing khal in in ngaithiam. Asinan, Pathian in kan duhmi hnak in kan ttulmi in pe ringring sawn timi hi kan theih ringring a ttul. A caan ahcun, duhdawtnak taktak cun, kan tuar a har ding khal le a ttul ahcun, ral tha zet in a ttulmi cu in sim. Cui' duhdawtnak sungah cun, midang siatsuah duhnak, mi dang va uk duhnak le mi nahsuahnak a um lo.

Duhdawtnak sung ih a fehmi nunnnak cun, midang kha ttihzah upatnak a pek. Lei tlun ih kan nun sungah pakhat le pakhat upatawk thiamnak hi a thupi ngaingaimi a si. Upatawknak a um ruangah, pawlkom timi hi a um ih, rampi khal hi a ding. Upatawknak a um lo nak hmun ahcun, buainak, thu elawknak le daan nei lo ih kekarnak a tam. Curuangah, upatawk a thiammi miphun cu miphun pi khal an cang ih, an tha khal a cak. Upat awknak ti tik ah, kan ttong daan ah le, kan umtu daan khal in, midang kha cawisan thiam, hmun kian (usa) thiam, a thiltha tuahmi kha hmuh thiam, khi a si. A hlei in, Jesuh Khrih sung ah Pathian in a sinak a hmuh daan: Pathian ih fanu/pa ti ih, upat thiam khi a si.

A tawi zawng in kan sim ahcun, duhdawtnak sung ih feh timi cu midang ih duhnak kha mai duhnak hnak in a thupi sawn ih ret thiam khi a si. Mirang cun, "the Love that walks is an other-centered love."

Dal. 3.1. Khal na siar thei sal.
peh bet ding ..... ..... .....

3. A Hngetmi Duhdawtawk Daan Pathian Ih In Zirhmi Phun Li

*Eph 5:1,2 “1Nannih tla cu Pathian duhdawtmi fahniang nan si ruangah amah bangtuk si dingin zuam uh. 2Khrih in in duhdawt ih a nunnak kan hrangah a pek zo; cuih a pekmi a nunnak cu Pathian lungawitertu rimhmui pekmi le raithawinak ih pekmi a si. Curuangah nan nunnak cu duhdawtnak in lo uk seh.”

Hollywood Daan ih Duhdawtnak Hawl Daan 

1. Rual tha hawl aw (Find the right person).
2. Duh mei aw (Fall in love).
3. Na ruahsannak pawl a par ah thum aw (Fix your hopes and dreams on this person for your future fulfillment).
4. Nan remcaang lo le pakhatnak in thok aw (If failure occurs, repeat steps 1,2,3).
Pathian ih in zirh daan
1. Rual tha si aw (Become the right person).
2. Duhdawtnak sungah feh aw (Walk in love).
3. Na ruahsannak pawl Pathian hnenah ap aw (Fix your hope on God and seek to please him through htis relationship).
4. Nan remcaang lo le, pakhatnak in thok aw (If failure occurs, repeat steps 1,2,3).
A Hngetmi duhdawtnak Pathian Ih In In Zirh Daan Pali
Dal 3.1. Rual tha hawl ding hnak in rual tha cang sawn aw. (Eph 5:1).
Midang ih rual tha ah va cang timi cu ziang a si tile, Pathian ih in duhdawt daan bang in midang va duhdawt le pawlkom khi a si. Cui’ nun cu Pathian hnen ihsin kan ngahmi duhdawtnak a si ruangah, Pathian ih nun daan a thluntu kan sinak a si. Pathian ih nun daan cu ziangvek a si? Ziangvek caan lai khal ah nun nemte in in bia ih, kan hrangah thatnak tuah ding a baang dah lo tu a si. Kan sualnak vek in thu in then siang lo tu a si ih, kan sinak vek in in cohlang ih kan sual in ngai thiamtu a si. Cuvek ih kan nun tikah ah Pathian ih nun daan a thluntu kan si.

Curuangah Efesa 4:32 sungah, Pathian in Khrih sung in a lo ngaithiam bang in pakhat le khat tlun ah duhdawt zaangfahnak nei uh la, nan sualnak ngai thiam aw uh tiah in ti. Cuti ih Pathian in in duhdawtnak, a thatnak le kan lam ih a ttannak cu Amai par ih kan that ruangah a si lo. Asinak hrimhrim a si. Rom 8:32 sungah, “Fapa hman ui lo ih in pe siangtu cun, thil dang hmuahhmuah khal kan hrang ah siang lo in a um ding maw?” tiah a um. Jesuh in a nunnak kan hrang ih pek tiang in duhdawtnak cu Amah kan duhdawt ruangah in duh a si lo. A hram thok in in duhdawt hmaisa sawn ruangah a si (1 John 4:19).

Pathian ih in duhdawt vek ih mi va duhdawt thei dingah milai thazaang le thinlung in a tlin thei lo. Amah Pathian ih duhdawtnak bang tuk duhdawtnak cu kan nunnak hrimhrim ah kan teh ih, sual ngaidam kan sinak pawl kan nun in a teh ngah hnu lawngah, midang par khal ah kan nunnak sung in a luang liam thei ding a si. Pathian cun Khrih sungah in ret ih, a sunglawi bik, a mankhung bik, a cem thei lomi a duhdawtnak cotu ah in tuah ih in cohlang a si. Khrih sung ah Pathian ih a lo hmuh daan, na sinak (identity) hi na theih awk ta hlan ahcun, midang hnen in duhdawtnak, porh le lom na hawl tum ringring ding ih, nan pawlkomawknak a hlawhtling thei lo ding.

Pathian ih in duhdawt daan le in pawlkom daan kan zoh tikah, rual ttha ding tlak pawl kha hawl aw timi hi a dik lomi a si. Cuhnak in, midang thawn hnget zet ih pawlkomawk theinak ding hrangah a thupi bikmi cu “Nangmah kha an rual tha ah va cang hmaisa sawn aw” timi a si.

Dal khatnak le Dal Hnihnak khal siar sal bet theih an si.

Dal Linak peh bet ding .......... ........... ............

2. A Hngetmi Duhdawtnak Hawl Daan Phun Hnih

Tulai kan san ah a hmunmi duhawknak hawl daan phun hnih in a um. Phun khatnak pawl ih a thupi ti ih an ruahmi a tanglam ah a sangsang in kan tarlang ding.

1. Taksa dai-awk (The Physical Phase)

Nunau a si le anki ciat nawn, sikat tawi nawn hruk ih sexy nawn pawl khi mipa in an ha a hio mei. Cuvek thiamthiam, mipa balah tha nawn, jean bawngbi ciat nawn le hmel ttha nawn cu fala in an uar mei. Cu ti in taksa ruangrai le leenglam sinak lawng a zohtu in an tuah betmi cu a rei lo te ah, thei aw cu ca ngaingai lo in, an it tlaang mei theu. Cu tikah, tthen aw thei nawn lo ding vek in a lung sungah an suai aw ciamco.

2. Lungsung ih suai-awknak (The Emotional Phase)

Taksa vun dai-awk ttheh hnu ah, an thinlung sungah an duhmi nu/pa lawnglawng a taang ih, a mah um lo in nung thei lo ding khop in an thinlung a um theu. A siatnak le a tlaksamnak khal an hmu thei nawn lo ih, amai simmi lawnglawng a hman ah an ruat cih theu. An duhawknak cu thik thusiatnak in a thlun ciamco ih, cumi ruangah tul lo pi ah thu el awknak a suak theu. Hi tawk khal ih a duh aw hrih pawl cun a then thumnak ah a hung thleng.

3. Unau Sungkhat (The Social Phase)

An fala le tlangval kha an rualpi le sungkhat unau pawl thawn hmel theihnak an tuah ih an mai lungkim pimi si ding ah an sim. A hrek khat cu, na tthi hrimhrim lo ding tiah nulepa le sungkhat in an ti. Asinan, a tam sawn cu an mai duhmi cu nulepa in an lungkim lo khal le an pah thotho.

4. Thinlungput Daan (The Psychological Phase)

Caan a hung reu deuh tikah, pakhat le pakhat ih lungput kha thuh theih lo in a hung lang vingvo. Pakhat le pakhat ih ziaza an hmu aw vingvo ih, an nunnak ih thupi bik tiah an ruahmi pawl kha an hun thei aw. Hmailam ih tumtahmi pawl an thei aw. Cu tikah, pakhat le khat an sinak vek ciah in an hmuh awk tikah, midang ka hawl le a tha deuh ding tiah mitampi cu an hun ruat hruthro thlang. A leenglam ih mawinak lawng in an duhawknak a hnget thei nawn lo. Hi tawk hmun ih a tthen aw lo pawl cu, an duhawknak kha hnget thei ding ah ttitawk ding an tumtah.

5. Thlaraulam nun (The Spiritual Phase)

Fala le tlangval tampi cu an karlak ah buainak ding thu tampi a hung um tikah, biaknak lam le thuthennak zung ih theihpi in an duhawknak fek ter an tum. Thitawknak cu a thi cuahcomi an pawlkomawknak kha nun ter ding fangah a si theu. Pathian ih lungawinak hawl tlaang in a thluasuah kan dil pei ti silo in an duhawknak fek ter ding fang lawng ah a si.

An um tlaang ih a rung rei deuh tikah, biaknak le thuthentu pawl ih kutsihnak khal in a duhawknak cu a hmun ter thei theu lo. A dang hawl ding in an lungah a hung suak. Cu tikah, an pahnih in mitthli thawn an tthen aw sal theu. Himi feh daan ih a sualnak cu thil dang a si lo, a thupi bik kha thupi lo bik ah an ret ruangah a si. Hih a tlun lam ih umtu daan hi Hollywood ih duhdawk daan thawn a bang aw ko. Hollywood daan ahcun, (1). Na hrang ih a thami hawl aw, (2). Duh mei aw, (3). Na ruahsannak le na tumtahmi kha a parah thum aw, (4). Nan rem caang lo le dot khatnak in thok sal aw.

Phun hnihnak le Pathian ih si ter in duhmi duhawknak daan cu Hollywood daan thawn a linglet. Minung cu kan duh daan a dang aw theh. Cui’ a dang awmi kha Jesuh zoh (focus) tlaang in Pathian ih duhmi kha a pakhatnak ih kan ret tlaang tikah, lungrualnak le a hmunmi duhdawtawknak a hung um a si.

Eph 5:1-2 sungah, “Nannih tla cu Pathian duhdawtmi fahniang nan si ruangah amah bangtuk si dingin zuam uh. ²Khrih in in duhdawt ih a nunnak kan hrangah a pek zo; cuih a pekmi a nunnak cu Pathian lungawitertu rimhmui pekmi le raithawinak ih pekmi a si. Curuangah nan nunnak cu duhdawtnak in lo uk seh.”

Pathian ih a duhmi duhawk daan a sangsang cu:

1. Thlarau lamah: Pathian ih duhnak kha hmaisa bik ih a re veve tu si ding in duh sak.
2. Unau sungkhat lungkim pinak
   
3. Thinlung le ziaza lam
   
4. Lung sung ih suai-awknak
   
5. Taksa dai-awknak

Dal Khatnak khal na siar sal thei.

1. Hollywood Nun Daan Ih A Hngetmi Duhdawtnak Hawl Daan

Tui kan san ih thil um daan pawl kan zoh tikah, hla ah siseh, ca ah siseh, magazine le nun thuleeng pawl vun zoh tikah, kan thinlung a la tu bik thu pawl cu “duhdawtnak (love), nu le pa pawlawknak (sex) le pawlkomawk daan (relationship) timi pawl hi an si. Thuthimnak ah, hla pakhat sungah tla cun, “Nangmah ka lo duhmi hi a sual a si ahcun, a hmaanmi si ka duh thei lo ding” tivek, “Dawtte, nang lo cun lei tlun nun kan paih lo” tivek maw a phunphun in an ngan cio. Asinan, lei tlun ih duhdawtnak tampi hi mitthli tlak tertu ah an cang sal theu. Ziang ruangah si pei? Zo khal in a hmun camcinmi duhdawtnak thawn duh aw ding kan duh cio nan, ziang ah a cang thei theu lo? A fekmi duhdawtawknak thawn duhdaw thei ding ah, Chip Ingram, Love, Sex, and lasting Relationships: God’s Prescription for Enhancing Your Love Life timi cauk ka siarmi lo hlawm ve ka duh.

Hi thu ih a tumtahmi cu fala le tlangval nan si le, duhdawtawk daan a lo thiam ter ding ih, nan pehtlaihnak kha a dik maw dik lo tiah a lo hmuh ter ding. Pathian ih a lo duh sakmi duhawknak thawn nan duhdaw aw thei sin ding. Nupi pasal nei zo nan si le nan duhdawt awknak thuk sin ah lo hruai sin ding ih, innsaang nuam a lo si ter ding. Then aw zomi nan si pang le, a liamcia caan ih thilcangmi kha zoh ter hna a lo thiam ter ding ih, thinlung thar thawn hmailam ah a lo feh ter sin ding.

1. Hollywood Nun Daan Ih Duhawknak

A hmunmi duhdawtnak thawn duh awk daan hi khui tawk in kan zir bik? Minung cu kan zirmi, kan hmuhmi, le kan siarmi pawl in kan ruahnak le nun daan pawl cu in silkhuh theu a si. Kan kiangkap ih nun daan le kan hmuhmi tampi cu Hollywood nun daan in duhdawtnak an hawl ih an nung tam zet. Hollywood nun daan ih duhdawtnak hawl daan dot li:

Dot khatnak: Na Hrang ih A Thami Kha Hawl Aw (Find the Right Person)

Na hrang ih a thami le a tlakmi cu na suhsohnak ah thlir phah aw la, rin lo pi in na hmu mei ding. Va tawivak aw la, rin lo pi in na tong leh mei ding. Duhdawtnak cu minmin chin chit mih de timi bang tuk kha si ko tiah an ti.

Dot hnihnak: Duh Aw Mei Uh (Fall in Love)

A hmin hman na theih hlan ah na hmuh ve te in na duh zet ding. Na uar zet ding. Midang in ziang an lo ti khal le na thinlung sung ih a caam bikmi a si ahcun, sah mei aw culole, a phi pe mei aw. Ka lo duh tiah ti mei aw. Thudang theih khal a tul lo. Duhdawtnak a thupi bik tiah an ti.

Dot thumnak: Na Hmailam ih Na Lungduh Kimnak cu Amai Parah Bun Aw (Fix Your Hopes and Dreams on This Person for Your Future Fulfillment).

Nan duhawk tikah, cumi nu/pa ih par ah, na thinnomnak, na ruahsannak, na sunmang pawl le na saduhthah kim theinak ding pawl bun theh mei aw. A mah lawng in ka lungthlitum ii kim ter thei ding tiah na thinlung diriamnak hawl tiah an ti. Hollywood duhdawtawk daan cun, duak ti ih an thinlung ih an hun uarmi le duhmi kha duhdawtnak taktak thawn bang aw in an cokpolh pang theu.

Dot Linak: Nan Remcaang Lo Le, A Dot Khatnak in Thoksal Aw (If Failure Occurs, Repeat Steps 1,2. And 3).

Nan duh aw ding ih na tumtahmi vek le na saduhthah bang ih a lo kim ter thei lo le, cumi nu/pa cu na hrangah a thami a si lo tinak a si. Curuangah, dot khatnak in thawk sal aw la a dang hawl mei aw tiah an ti. Cucu, tumtahnak, Plan (B) tiah an ti. Plan “A” hlawhtlin lo le “B” thleng mei ding tiah an ti. Hollywood nun daan ih a hmunmi duhdawtnak hawl daan cun, na hrang ih a thami (right person) hawl aw la, na hmuh hlan lo thleng rero mei aw ti hi an fehpi daan a si.

Hih a tlun lam thu hi miza te hrangah cun a si ciah lo nan, a tlaangpi thu ih thil feh daan a si ih, minung tam sawn khal in kan thlun reromi feh daan a si. Hih nun daan in minung tampi kan feh tikah, kan nunnak ah duhawk timi cu mi thin a nat tertu men a si tiah a ti tla tampi an um zo. Tlangval neih ding, fala neih ding tiang a paih nawn lo le ttih tiang thinlung natnak an tuar theu. Innsaang nuam din ding khal a cang thei lo ding tluk ih a ruattu tampi. Pathian in hi vek si dingmi in duh sak lo. Pathian ih in duh sakmi cu a hmunmi le taksa, thinlung le thlarua tiang nun nuam le hnangam te ih kan um thei dingmi hi a duhmi a si. Pathian ih in duh sakmi duhdawk daan cu kan peh sal leh ding.