Thursday, September 5, 2013

Nan tong-aw maw, nan tawng-aw so?




Rev. Stephen Hre Kio

Thuhramthok: Tuhrawng cu Falam casiartu lakah buainak maltete a um phahphah ih khatlam ah cun kan calai kan duh tinak a langter. Khatlam ah cun mi tam nawn an thinlung a buai: Kan calai kan ngan daan ruangah! Thu tla in sut zeekzeek.  "Aw" thawn an ngannak cabu hi kan siar lo ah a ṭha lo maw?  "Aw" tiin siar ciar hai sehla ti an duhnak thinlung hi a kyan  deuhdeuh a si, a titu an tam vivo.  Kan dung zarh (December 15-19, 2005) ah Tahan, Toungphila khua ah Falam Baptist Pawlkom Pastors' Conference kan nei ih Pastor 118 an kai thei.  Ṭhatein kan zirh-aw thei ih Pathian kan thangṭhat ngaingai. Cutawk khalah kan calai thu in sut thotho. 

“Falam Baibal thuhla na ngan tikah soiseltu an um ringring. Voikhat hman a luat dah lo. Ziangahso na let ve hai lo,” i titu an tam. Ka sim haimi cu: "Falam Baibal thuhla ih soiselnak a ummi cu voikhat ka siar dah ih an ṭongkam a siat (a kyan) deuh ruangah ka let duh hai nawn lo. Baibal thuhla rel tikah cutluk ṭong “kyan” a ṭuul lo. Pathian hrangah hnaṭuan ding tampi ka nei ih cumi ṭuan ka duh sawn. Soiselnak tuah a duhtu an um ahcun tuah rero ko haiseh. Ca an nganmi a ṭhatnak malte hman rel lo ih a ṭhat lonak lawng rel hi soisel kan timi cu a si. Kei cu cubangtuk cun ka tuah lo ding," ka ti hai. "Tubaite ih a suakmi cabu hringte tla cu a hmel a siazet," in ti. "Cabu hringte cu ka siar ve lo sokhaw. Siar khal a ṭuul in ka ruat lo," ka ti hai.

Baibal lehmi soiselnak a ton hi Falam Baibal lawng a si lo; Khristian thuanthu ah Baibal an lehmi an relsiat ringring ko. A sia zawng ih rel hi kan ṭuanvo a si, tiih a ruattu an um. An relsiat lawng si loin Amerika ih um mi pawl tla cun, Ultra Fundamentalist pawl cun, meisa tla in Baibal an rak ur dah  sokhaw!  Curuangah mang bang ding a si lo; thinheng ding khal a si lo. An lungput daan a si tiin theihthiam ding an si ko. Falam Baibal hi Pathian in thluasuah a pekmi Baibal a si, tiah ka zum ih ka lung a kim ko. Lungawitein rak siar rero ko uh. Kan remmi Baibal khal tuanah a suak ding. Nam dingah Baibal Society in an ap zo.  

A. Ziangruangah a buai?  A buainak hi “o” le “aw” thu ah a si bik. Himi “o” le “aw” hi
Hakha khal in an hmang ve. Asinain annih an buai lo. Hlan lai ihsin Mirang le siangbawite ih tuahmi le zirhmi thlun in an nung ih an buai lo. Tiddim khal an buainak a um lo. Zotung le Matu khal an buai lo. Falam lawng hi kan buai hnuaihni. Cutiih a buainak hi kum reipi a si lo. Kum ruk sarihte sung lawng a si.  Ziangahso kan milai sungah tubaite in buainak a thok? Keimah hmuh daan ahcun tubaite in “o” le “aw” hi kan hman keel vek si loin thleng duhnak a um ruangah a si. Ziangah cutiin thleng duhnak a thok? ti tikah a thuailam ah ka hmuh ve daan ka rel ding.

Kum 1963, April thla thok in Pathian hnaṭuan Falam ih ka thok tikah, ka theihmi vial ahcun, Presbyterian Kawhhran siseh, Methodist Kawhhran siseh, Independent Church of Burma (ICB) Kawhhran siseh, Falam khawsung tla ahcun Lushei ṭong lawnglawng an hmang. Falam mi an si khalle cuticun thil um daan a rak si. Falam khua lawngah si loin Tahan lam khalah cuti hlir in an hmang. Lushei ṭong in Baibal an siar, Lushei ṭong in Hla an sak ih Lushei ṭong in thla an cam. A tam sawn cu an innsang khalah Lushei ṭong an hmang. Lushei ṭong cu uar tuk a si ih, “Lushei ṭong lo cun nan thlacam khal Pathian in a thei lo ding” titu tla an rak um hngehnge. Kum 1968 ah Lushei “tapung” in Falam khua an siim ih an laak tikah Falam khawsungmi tampi kan zon a zai. Acozah in Lushei ṭong a hmangtu pawl parah zumlonak tam sinsin a rak um. Harsatnak tampi an rak tong.

Asinain kum 35 hnuah cumicu a thleng aw vivo. Atu-ah cun Lushei ṭong hmang nawn loin Lai ṭong, ka theih mi vial ahcun (Falam ṭong) an hmang thlang. Lai ṭong in Baibal an siar (Falam Baibal hi saltaannak ihsin in luattertu a si, a titu khal an um), Lai ṭongin Hla an sak ih thla an cam. Kan Lai ṭong ih thla kan cam tik khalah Pathian in in theihsak a si, tihi zozo khal ih ti theihmi a si thlang. Hitiih thil a thleng awk hi thil ṭhazet a si. Lungawiza ngaingai a si. Cutiih a thleng awk rero lai khalah hmun tampi ah cun “leengkhawm” ah le mithi topi tikah Lushei hla thotho an hmannak tampi a um lai. Asinain khawm tikah Falam Baibal an siar ih  Falam Hla an sak thlang. A ṭha mi a ra thleng.

Asinain Lushei cangan daan kha an thlah thei lonak a um. A bik in  “aw” an thlah thei lo. An thlah thei lo lawng si loin Lai cangan daan sungah luhpi an tum. An luhpi tum lawng si loin  kan Lai cangan daan, kum 80 lenglo kan rak hman ṭheu mi, kha thleng an tum. Cumi a si kan misenpi ih an pom thei lomi cu!  An buai hnuaihnipi mi khal cumi a si! Thleng tumnak hi thil dik sisehla, Lushei cangan daan hi a dik va sisehla, thu khat. Lai ca ngan daan hi a dik ve ko a si ih a dik hlei cuang lomi Lushei cangan daan in thleng tum tikah a ṭuul lo thil ah ka ruat. Buaipi tlak a si lo, ka ti. Hakha lam, Thantlang lam, Tiddim lam le, Zotung le Matu lam tla ah an buai lo vekin kannih Falam cangan daan tla ah buai ṭuul a si lo. Kan ngan ṭheu daan in ngan ding a si ko. (“O” le “aw” thawn pehpar in a thar in cangan daan tummi a dik lonak cu a thuailam ah ka ngan ding.)

Hitiin Lushei cangan daan thuhla ka ngan tikah keimah ih ruahnak lawng a si lo. Kanmah lakah kan Kawhhran le kan miphun lakih hotu pawl ih, kum tampi sung, in sim ringring mi cu: “O” kan hman ṭheunak hmun ah “aw” in thlen thluh tumnak hi Lushei cangan daan thlun sehla ti duhnak in a rami a si, an ti ringring. Kei cu Lushei ṭong ka thiam lo, a zir khal ka zir dah lo; a ngan khal ka ngan dah lo. Asinain a tlunih thuhla a rak um ciami le a theitu le a thiamtu ka rualpi le hotu pawlih in simmi hi ka ruah tikah zumtlak a si; a dik tiin ka hmu. Ka hmuhmi le in simmi hi a dik a si ahcun thusuh ding cu: Ziangahso kan Lai ca ngan daan cu Lushei ca ngan daan in kan thleng duh? tihi a si. Thudik a si ahcun zir ṭha le thlun ṭha a si. A dik fawn cuang lo a si ahcun thleng ding a si lo. A tum khal tum ding a si lo.

B. “O” le “aw” thu ah: “O” le “aw” thu ahhin a thuailam vekin ruah ding a si. Laimi in “o” hi phun hnih in kan hmang. (1) “O” hi “h” in a thlun tikah “au” asilole “ou” aw a cuang. “Zoh”, “doh”, “foh”, “loh”, “poh” le “toh” ti pawl hi an si. Lai casiar ih kan zir ṭheumi an si ko. Khuahlan tla ah kan zir; tuihsan khalah tlawngah le ṭhal tlawngah an zir. Ziangah “au” asilole “ou” aw a cuan tile cafang “o” hi a dang cafang “h” in a thlun tik lawngah a si; ziangah tile “h” cafang hi aw-pit (dangpit) tu a si ih Mirang ṭong in “glottal stop” an ti. “O” hi “h” ih a thlun tik poh ah “au” asilole “ou” aw a suak ringring ding. (Himi hi Linguistics zirnak ahcun phonemic rules an ti ih cuih rules cu a thlun ruangah a si, ti tla in kan ti ṭheu.)  Hitiin Laimi ih kan hman daan phun khat a si.

       (2) A dang phun khat cu “o” hi “h” ih a thlun lo poh ahcun “aw” ih awtawi in a suak ih cuticun kan hmang. Atican cu  “o” hi awsau in a suak dah lo, tinak a si. Awsau in a um pang khalle a malte ngaingai a si ding. (It will be an exception, not the rule.) Thuṭhimnak ah: “bok”, “cok”, “dok”, “fok”, “hok”, “kok”, “lok”, “mok”, “nok”, “pok”, “rok”, “sok”, “tok”, “ṭok”, “vok”, “zok”, tiah Lai casiar ih kan zir ṭheumi kha a si ko. Himi “o” hi awtawi hlir an sir. Awsau in kan saal dah lo. Siar ding khal a si lo. A dang khal awtawi in kan siar ringring ko. Thuṭhimnak ah: bom, com, dom, fom, hom, kom, lom, mom, nom, pom, rom, som, tom, ṭom, vom, zom, kan timi, phun khat kan zir ihsin kan rak zir ringringmi an si. Bot, cot, dot, fot, hot, kot, loh, mot, not, pot, rot, sot, tot, ṭot, vot, zoh, timi pawl le a dang tampi an si. A zatein awtawi “o” hlir in kan siar.

“O” hi awsau “aw” in kan ngan ih kan saal asile a tican a dang ṭheh ding. “Bok” kha “bawk” ah a cang ding; “cok” kha “cawk” ah a cang ding; “dok” kha “dawk” ah a cang ding; “kok” kha “kawk” ah a cang ding; “tok” kha “tawk” ah a cang ding ih “vok” kha “vawk” ah a cang ding. Cutiin a tican a dangpi ah a cang ṭheh ding. Himi ih a tican cu: Kan ngan daan in a tican a dangter tinak a si. (If you write “aw” in place of “o”, the meaning will be changed.)  Curuangah, “Nan tong-aw maw?” timi kha, “Nan tawng-aw maw?” (nan sual-aw maw?) tiih na ngan a si ahcun a tican a dang ding; “Nan tong-aw maw?” ti kan duh asile “o” awtawi in ngan ding a si ih, “Nan tawng-aw maw?” tiih nan sim duh asile “aw” awsau in ngan ding a si. Cokrawi ding a si lo. “Cok” ngan daan cu a dangte; “rawi” ngan daan cu a dangte si ding a si. “Cawkrawi” ding a si lo; “cawkroi” ti khal in ngan ding a si lo. Hmun le hma an nei fingfing. Hmunhma an neihnak fingfing ah kan hmang thiam asile Lai ṭong ngan daan kan thiam, tinak a si.

C.  “O” le “aw” hi Leilungpi in an hmang: “O” hi Laimi in awtawi ih kan hman tikah kanmah lawng kan si lo. Leilungpi ah an hmang. Linguistic Professors ka sutmi hmuahhmuah in a dik an timi a si. Khuahlan laiih Grik pawl khal “o” hi awtawi in an hmang. Kum reipi le san reipi calai a neitu Spain pawl khal in cutiin an hmang. Tuihsan German le Mirang pawl khal in cutiin an hmang. Curuang “o” hi awtawi in hman hi Leilung pumpi ih hmanpi mi a si. Mirang ih an hman daan malte vun langter sehla:

(1)  Aungbali khi Mirang in “lot” an ti; awtawi in an hmang. Kanmah Laimi vek in
an hmang. Ihkhun khi “cot” an ti; kanmah Laimi hman daan in awtawi in an hmang ve. Deh khatte khi “dot” an ti; Laimi khal in dikzet in kan siar thei ko ding. Kan hman daan a bangaw. A dai lomi, a sami khi “hot” an ti. Laimi khal in kan siar thei. Innhmun tla khi “lot” an ti. Laimi ih kan ti daan vek a si ko. Mi tampi ih nan theihmi “Hot Pot” tla cu Mirang ṭong a si nain Lai mi in diktein kan siar thei ko. Kan ngan daan thawn a bang-aw ih, kan siar daan thawn tla a bangaw. Hi bangtuk hi a dang khal tampi a um ih kan rel cawk lo ding. “O” hi awtawi in Leilung tlunah an hmang ti ka sim duhnak lawng a si.

(2)  Mihrek in, “Laimi in ‘o’ cu awtawi ah kan hmang thei lo lawlaw,” an ti ṭheumi
cu rintlak a si lo. Ziangahso kan hman thei lo ding? Leilung tlun miphun tampi in an hmang ih an hmang thei a sisi! Laimi tla in kum 80 lenglo kan hmang zo ih kan hmang thei ko a sisi! Ziangahso tubaite lawngin kan hmang thei lo lawlaw, an ti ciamco?  “O” hi leilung pumpi in awtawi ah an hmang thei nain Laimi cun kan hmang thei lo lawlaw, an ti tikah, an thei nain an hmang duh lo hrim ruangah a si; culole tumtahmi (agenda) dang an neih ruangah a si thei, tiah ka ruat. “O” cu awtawi in Laimi cun kan hmang thei lo, timi hi a dik lo lawlaw.

(3)  “Aw” hi Mirang in awsau ah an hmang. Cumi cu Laimi khal in kan hmang ve
ko. Mirang in “awesome” an ti tikah mangbangza, asilole a maksak tinak a si. “Awe-some” ih “aw” cu awsau a si; Mirang in an hmang zet. “Lawn” tiah an ti ih hmuan sung hrampi hring, tican a si. Awsau “aw” an hmang. Sakhi faate khi “fawn” an ti. Ausau “aw” an hmang. Kanmah Laimi vek an si. “Dawn” an ti ih Laimi ngan daan vek a si ko; Zingkhawvang tinak a si. “Spawn” tiah tla an ti. Tivate ah nga an tiit tikah spawn  an ti ṭheu. A dang tampi a um nain kan ti cawk lo ding. “Aw” hi awsau in an hmang, ti sim duhnak lawng a si.

(4)  Mihrek in, “Aw” hi awtawi khal in siar a theih, awsau khal in siar a theih, an ti
ṭheumi cu a si thei lo lawlaw. “Aw” cu awtawi asile si lawlaw seh; awsau asile si lawlaw seh. Laikiing (chameleon) bangin a pawl duh tikah pawl, a hrin duh tikah hring, ticun Linguistics  (The Science of Language) ah a si thei lo. Thuṭhimnak ah: “aa” cu a sau in kan siar. Linguistic rules in zoh tikah a cang theimi a si. Asinain “aa” cu kan duh tikah tawi, kan duh tikah sau ticun siar dingah a cang thei lo. Zaang cu kan duh tikah zaang, kan duh tikah zang (zahmawh) in siar a theih lo. A tican tla a sawh duhmi a fiang lo ding. Ziangtinso “aw” pakhat cu a tawi le sau in kan siar, kan ngan thei ding? Laimi pawl in calai daan (Linguistic rules) kan tuah cop dah ti lo ahcun! “O” cu awtawi in ngan ih siar, “aw” cu awsau in ngan ih siar, timi hi kan tuahcopmi a si lo. Leilung tlun ih theihpimi ca ngan daan le ca siar daan a si ko. Thleng a ṭuulnak ka hmu lo.

Cule “aw” hi a tawi khal in hman a theih, a sau khal in hman a theih kan ti asile, ziang a cang tile, cu bangtuk cu kan Laica a thiam ngaingaimi lawng ih hman theih a si ding. Kan Laica a thiam cuca lo in an siar thiam ngaingai lo ding. Kan siar thiam kan ti khalle kan siar sual phahphah ringring ding. Keimah khal “aw” lawng hman mi cabu ka siar tikah ka siar sual ringring lai! Cuih tlunah kan san hi zoh uhla kan faale pawl in kan ca an thiam lo deuhdeuh ding; cumi cu ziangdang ruangah a si lo; Kawlca le Mirang ca ih in nen deuh vivo ruangah a si! Cutikah “aw” hi a sau in maw ka siar ding, a tawi in so? ti an tuat nakah “an awlok a song  ding”; “an awl-awk a sawng ngaingai ding”. Curuangah “aw” hi a tawi khal a si thei, a sau khal in hman a theih, timi hi kan Calai hrangah advantage a si lo; disadvantage sawn a si. Zoso “Ziangtinso ka siar ding?” ti tuatta rero cu a duh? 

D. “Aw” hi khuazakip ih hman hi a dik lo: Khuazakip ah “aw” hi kan duh ah awtawi, kan duh ah awsau, ti hratin ngan ding a si lo. Hitiin ngan tikah a dik lonak cu hitiin a si: Thuṭhimnak ah: “A pawk” tiah ngan sisehla harsatnak pathum li kan tong:
      (1) Casiartu in “a pok” tiin maw a siar ding “a pawk” ti in so? ti hi harsatnak a um.
      (2) Hitiih a siar thiam lo tikah cangantu ih sim duhmi a fiang lo, harnak kan tong, tinak a si.
      (3) Casiartu in a siar sual tikah, “Casiar thiam lo a si ruangah” ti meen ih sualphawt cu a dik lo. A ngantu ih thiam lo khal a tel a si. A dik lomi kha a dik tiih ruah sual khal a si thei. Casiar thiamzet khal in an siar sual ṭheu ti cu kan theih ringringmi a si.
      (4) “A pawk” tiih nganmi kha “a pok” ti duhnak a si ahcun “a pok” tiih ngan ah a dik bik a si. Harsatnak kan tong lo ding. Kum 100 kan hmang zo, harsatnak kan tong lo.

Cuvek thotho in, “Tidai a dawk” tiah kan ngan asile a tlunlam ih kan rel zo vekin,
(1)  Casiartu in “a dok” tiin maw a siar ding, “a dawk” tiin so? tihi harsatnak a um.
(2)  Hitiih a siar thiam lo tikah cangantu ih sim duhmi a fiang lo, tinak a si.
(3)  Casiartu in a siar thiam lo tikah, “Casiar thiam lo a si ruangah” ti meen ih mawhphurh hi a dik lo. A ngantu ih thiam lo khal a tel a si. Siar sual lo ding in ziangahso kan ngan lo?
(4)  “A dawk” tiih nganmi kha “a dok” ti duhnak a si ahcun “a dok” tiih ngan ah a dik bik ko. “A dawk” tiih ngan ding a si lo. Harsatnak kan tong lo ding. Kum 100 sung kan ngan zo; harsatnak kan tong lo.
A siat lomi ziangahso kan rem duh rero! (Mirang in: don’t fix it, if it is not broken an ti.) A ṭha sawnmi a si, tile si fawn lo; buailoin le kan rem thei fawn lo! Rem kan tum nakah kan siatsuah sawn, tin ka ruat.
  
Laimi kan ca hi olteih ngan thei ding le siar thei ding sisehla kan duh ciarmi a si ih “aw” hi khuazakip ih kan ngan cun kan duh vekin a si thei nawn lo ding. Curuangah ah “aw” hi khuazakip ah hman ding a si lo. “Zongte” khua khi “Zawngte” khua tin ngan ding a si lo. A hmunhmate ah dikteih hman ding a si. Theih sual lo ding le siar sual lo dingin ngan ding a si. A harsami a si lo.

“O” le “aw” thawn a peh-aw lomi thu pakhat ka vun telhta duak duh. Cumi cu “thluasuah” timi thu a si. Tubaite ah, “thlawsuah timi hi Hakha ṭong a si ih kan cawncopmi a si,” tiin Yangon ih nammi cabute ka siar. Himi hi a dik lo tiah ka ruat. Baibal Cathiang kan leh laiah Falam ṭong lamih kan rinsan zetmi cu Tlauhmun khua U Dar Hnin, Falam khua U Ral Sai Lo, U No Zam le Rangoon um U Ral Lian Sum an si. Kan rinsanmi pathum in in thihsan zo ruangah USA ah U Ral Lian Sum, October 2005 ah, ka tong ih ka sut. “An theih lo a si ahcun rel loin um lawlaw hai sehla a tha,” a ti. Zahau peng hmanah, “Thlawsuah” titu an um; “thluasuah” titu an um ih “thlasuah” titu tla an um. Asinain ziang vekin kan saal khalle Hakha ihsin kan cawnmi a si lo. Khuahlan lai ihsin raithawi thlacamnakah, ‘Thlawsuak vanglut tein’ tiah a um, a ti. U Lal Bik thawn Pu Ral Dun ih “Zahau Daan le Nunphung” timi cabu kan zoh tikah U Ral Lian Sum timi vek cekci in Pu Ral Dun ih nganmi ah a um. Cule “thlua le tlang” tit la a um lai hrih. Curuangah “thluasuah” asilole “thlawsuah” hi khuahlan lai ihsin kan neih mi Falam ṭong a si. Hakha ihsin kan cawnmi a si, timi hi an theih loin an ṭongmi a si, tinak a si.


A netnak ah: “O” le “aw” thu cu kum 100 sung harsatnak tong lotein kan hmang zo. Hmailam khalah hman peh vivo ding a si ko. Buainak zianghman um hlahseh.



December 28, 2005

*******************************************************************************


San No Thuan's Comment:

Siangbawi Rev. Dr. Hre Kio le zatein: 

Na canganmi ka rak siar tikah, a fiang zet. 

Midang khal rak siar cio uhla ka lo duh sak zet. 

"O" hi aw tawi suahnak ah, "Aw" hi aw sau suahnak ah kan Laimi zate in a hlan kum 100 lai ihsin kan rak hmanmi hi tuisun ih "Aw" hlir deuh ih ca ngan duh pawl in, "Baptist" pawl ih cangan daan a si tiah mihrek in an ti theumi ka thei theu. Pawl ttan in an ttang tiah an ti. Cucu a dikmi tiah ka ruat lo. A hlan ihsin Laica kan rak zir daan le Laimi mi tam bik ih kan cangan daan a si zia Dr. Hre Kio ih ca sungah a fiang zet. 

Kan dungah, kan Laimi sungah, Linguistics rori in US ih Ph.D a ngahtu Dr. Keneth Van Bik thawn kan tong aw ih, "O" le "Aw" thu ka sut. Anih khal in fiangtein a simmi cu, "Laimi in 'O' hi aw tawi ah kan hmang ih, 'Aw' hi aw sau ah kan hmanmi a si ringring" tiah i sim ve. Cumi cu kei in, "O" cu aw tawi ih hman hi a dik lo tiah mi hrek khat in an ti si tiah ka ti tikah, Dr. Keneth Van Bik in, "Laimi tong neitu in hiti in ca kan ngan pei ih, a aw khal hitin kan suah pei tiah kan ti thei sisi. Cumi cu tong neitu Laimi ih kan thuthu a si" tiah i let. Tahthimnak ih i sim betmi cu, "Japan le Taluk pawl ih ca tla khi zoh awla, thingkung vek an suai ih cumi cu hitin a aw kan suah tiah an ti ih, an tong thiam duh hmuahhmuah in an ti vek in kan zir. A aw kan suah. Curuangah, Laimi in "O" cu awtawi ah, "Aw" cu aw sau ah tiah kan ngan pei tiah kan ti hnuhnu cu kan maih thu a si. El awk ding a um lo" tiah i sim bet. 


Ka lungawi,



San No Thuan







  

Monday, September 2, 2013

Khrih thawn a pehzom awtu cu rah a rah ding (John 15:1-11)



Thuhmaihruai

Himi Bible caang kan zoh tikah, Jesuh in keimah cu sabithri ka si, nannih cu a hnge nan si, ka pa hmuandum kiltu a si. A rah lomi ka hnge le a carmi pawl cu ka pa in a tan theh ding tiah a sim. A sim duhmi cu Jesuh ka pehzom ti na cing ih Khrih ih nun nei lo ti a um thei lo tiah a ti duhsannak a si. Tong dang cun, Khrih kan pehzom taktak ahcun, kan nun ah Khrih ih nun a lang tengteng ding tinak a si.





Hi tawk ah tahthimnak phunli kan hmu thei:
1.     Sabit hri
2.     A hnge
3.     Hmuan neitu
4.     Sabit rah
Hi pawl hi a sangsang in kan zoh ding.

1. Sabit hri: Jesuh (John 15:1).
·      Sabit kung pawl cu an hram thukpi ah an thla ih tidai le dawm thami an ei.
·      Cuih sabit kung cu a hnah a suah tertu, rah a rah tertu a si.
·      Jesuh cu zumtu kan hrangah kan thil ti theinak a si.
·      Fili 4:13 sungah Paul in, “Thazaang I petu Khrih thawng in ziangkim ka ti thei” tiah a aunak a si.
·      Beidongnak hi khui tawk in a ra?
o   Mah le mah rinsanawknak in a ra.
o   Sualnak ruangah.
·      Ziangtin beidongnak kan neh thei ding?
o   Tuihsun ni tiang hi dinhmun I thlen tertu le lam I hruaitu cu Pathian a si timi na thei ih, I khaltu cu duhdawtnak le zaangfahnak thawn a khatmi Bawipa a si timi tin a theih ih, na zum ahcun, cuih tihnak pawl cu an hlo ding (Saam 23).
§  Cumi thei dingah a lo thluasuahmi pawl siarsal aw.
o   Sualnak ruangah a si ahcun, na sinak vek in Bawipaih hnen ah ra aw. Na sualnak a lo ngaithiam ding (1 John 1:9).

2. Sabit Hnge: zumtu  (John 15:4)
·      Sabit hnge cu a kungpi sabit hri thawn an pehzom awk lawngah a rah thei.
·      Himi tahthimnak ih a sim duhnak cu: zumtu cu Thlarau Thianghlim thawn in umpi tu Jesuh Khrih thawn kan pawlkomawk lawngah Pathian hrangah man neimi nun kan nei thei ding ti a langh ter duhnak a si.
·      Jesuh thawn kan Pehzom (abide) aw maw timi ziangtin kan thei thei ding?
o   Kan taksa in kan theihhmaihnak (feeling) in si maw? Si lo.
o   Khrih thawn kan pehzomawknak cu kan nunnak ah a lang dingmi a si.
§  Rah an rah ding (John 15:2)
§  An thlacamnak khal an ngah ding (John 15:7).
§  Pa ih nun zirhnak awkam le nun simnak khal an thei ding (John 15:2).
§  Khrih a duhdawt sin dingih, a hrangah nun duhnak a nei sin ding, midang hrangah khal ah a nung sinsin ding (John 15:9).
§  A lungawi, a hnangam ding (John 15:11).
·      Pathian thawn pehzom aw dingah ziang kan tuah ding?  
o   Jesuh Khrih ih ruangah Pathian ih cohlanmi ka si zo timi kha pom aw (Efe. 1:13).
o   Pathian thu siar, thlacam, khawm, a duhmi tuahnak, thlunnak in (John 15:9-10).
3. Hmuandum kiltu: Pa Pathian
·      A tuanvo cu sabit kuang in rah tampi a rah theinak dingah a si.
·      Cumi rah dingah ziang a tuah?
o   Hnge car pawl kha hnget lut lo ding in a tan.
o   A hnge hningmi tla rah sin theinak dingah a tan theu.
o   A rahsia deuh pawl khal a thlong.
·      Zumtu tampi in rah tampi rah dingah thla an cam theu nan, rah thei dingah Pathian ih an duhmi a tantum tikah an duh lo. Har tuar an duh lo.
·      Bawipa in na nunnak ah a hrangih rah tha rah ter lo tu, thilri maw, lungput maw, ziang maw a lo tansak tikah, na kiangnai ah a lo umpi ringring a si.
·      Pathian in caan tampi ah thil tha lomi lawng in kan nunnak ah in tansak lo. Kan nunnak ih a tha tiah kan ruahmi khal in tan sak theu.
o   A thami le a tha deuhmi a lo tansak ahcun, a tha bikmi neih ter a lo duh ruangah a si.
o   Kan duh theu lo nan, kan tulmi a si.
·      Ziangti in Pathian kan nunnak in rem?
o   A thu in kan sualnak a theih ter ih in thianfai (John 15:3).
o   Nun in sim, in vuak (Heb. 12:1-11).
o   Kan duhmi in pek lonak in (2 Cor. 12:9). “Ka zangfahnak cu na hrangah a tawk.” Kan porhawk ding le hngal ding hnak in amah kan rinsan ding a duh deuh tikah.

4. Rahtha: a phunphun
·      Rahtha pawl cu:
o   Khrih hnen ih midang kan hruai tikah (Rom 1:13).
o   Thianhlimnak nun, thuawi nun (Rom 6:22)
o   Thlarau rah pawl (Gal 5:22-23).
o   Pathian kan thangthat tikah (Heb. 13:15)
·      Rah lomi hnge pawl a tan.
o   Vanram an sung ding ti ih a simnak si lo in, nun a sim ding tinak a si sawn (John 15:6)
o   Rah le na rah lo, nun simnak khal na ton lo ahcun, Pathian fa na si ngaingai lo tinak a si ding. Judas Iscariot khal hi Jesuh ih dung a rak thlun ko nan, Khrih ih lamzin zawh lo in, mah lamzin lawng a rak zawh duhtu a rak si. Amah hi Zealot a si ih, Jesuh Khrih hi Rome ralkap dotu ding ih a rak ruah sanmi a si.
Thunetnak:

·      Khrih cu sabit hri vek in kan nunnak ih tulmi le sammi pawl hmuahhmuah in petu a si (Fili 4:19). Na cahnak le fimnak hi nehtu a si lo ih, Khrih ih thlarau le thazang hi kan cahnak a si (Zechariah 4:6).
·      Zumtu cu sabit hnge vek kan si ih Khrih thawn kan pehzom ahcun kan sung in rah tha a suak tengteng ding. A rah lomi cu a pa in a tan theh ruangah, Khrih thawn kan pehzom aw maw, pehzom aw lo timi theih theinak cu rah kan rah maw timi hi a si.
·      Pa Pathian cu dum neitu vek a si ih, a rah lomi pawl le a thimi pawl kha rah tampi kan rah theinak dingah a thianfaitu le a tantu a si. Na rah lo ahcun, Pathian ih nun zirhnak le nun simnak cu na tong tengteng ding (Heb 12:1ff).
·      Sabit rah timi cu Khrih thawn a bang awmi nun a si. Khrih thawn a bang awmi rah pawl cu ziang an si?
o   Thlarau ih a rahsuahmi cu duhdawtnak, lungawinak, hnangamnak, lungsaunak, mi zaangfahnak, thatnak, rintlak sinak, nunnem tangdornak le suup theinak tla an si (Kal. 5:22).
o   Thianhlimnak nun (Rom 6:22, 1 Kor 6:19)
o   Khrih thawn nun ih, Khrih hrang ih nun khi a si (Phil 1:21).




____________________
San No Thuan
September 1, 2013
FBC, MD 






Diana Nyad completes historic Cuba-to-Florida swim



By Matt Sloane and Jason Hanna, CNN
updated 3:15 PM EDT, Mon September 2, 2013

Diana Nyad 'getting a little cranky now'

STORY HIGHLIGHTS
  • NEW: Diana Nyad pumps her fist as she walks onto shore after 53-hour swim
  • Nyad, 64, becomes first person to swim from Cuba to Florida without shark cage
  • This was her fifth and final attempt to make 103-mile swim
Key West, Florida (CNN) -- This time, neither storm nor jellyfish, nausea nor utter fatigue could keep 64-year-old endurance swimmer Diana Nyad from achieving her lifelong ambition of conquering the Straits of Florida.
On Monday, Nyad became the first person to swim from Cuba to Florida without a protective cage, willing her way to a Key West beach just before 2 p.m. ET, nearly 53 hours after jumping into the ocean in Havana for her fifth try in 35 years.
Nyad pumped her fist as she walked onto the beach toward an awaiting medic before being guided to an ambulance.
Dozens of onlookers -- some in kayaks and boats, many others wading in the water or standing on shore -- gathered to cheer her on as she finished the more-than-100-mile swim.
Diana Nyad breaks distance record
Diana Nyad to try again
It was a long-awaited triumph for Nyad, who was making her fifth attempt since 1978 and her fourth since turning 60.
The first four tries were marked by gut-wrenching setbacks; if the rough, strength-sapping seas didn't force her to quit, an hours-long asthma attack or paralyzing and excruciating jellyfish stings did.
But for this swim, besides donning a suit meant to protect her against her jellyfish nemesis, she wore a special mask to prevent jellyfish stings to her tongue, a key factor in her failed attempt last year.
She and her support team didn't encounter many jellyfish this time. But she had plenty of other challenges, and with roughly 2.5 miles left to go, she paused in the water to thank her crew.
"This is a lifelong dream of mine, and I'm very, very glad to be with you," she said late Monday morning, treading water as she spoke to her team on the five boats gathered around her, according to the team's website.
"You pulled through; you are pros and have a great heart. So let's get going so we can have a whopping party," she said, according to the website.
Nyad's age was one of the intriguing aspects of her latest attempts. Nyad, who was 29 when she first tried, said last week that she wanted to show that "you can dream at any age."
"This time, I am 64. So, the years of my life are shorter to the end," she said at a news conference in Havana on Friday. "So this time I am, all the way across ... going to think about all those life lessons that came up during the swim."
Fatigue almost seemed poised to derail her again early Monday.
About 7:30 a.m. ET, she was slurring her speech because of a swollen tongue and lips, her support team reported on its website.
As the team called her around dawn for her first feeding since midnight, she took longer than normal to reach the support boat, the report said.
Divers swam ahead of her, collecting jellyfish and moving them out of Nyad's path.
When instructed Monday morning to follow the path that's been cleared for her, she flashed her sense of humor, replying, "I've never been able to follow it in my life," according to the website.
Nyad's home stretch followed an overnight in which she became so cold, the team didn't stop her for feeding until first light "in the hopes that swimming would keep her warm," the website said.
Every stroke she swam put her deeper into record territory. On Sunday night, she broke Penny Palfrey's record for the farthest anyone has managed on the trek without a shark cage.
In 1997, Australian Susie Maroney completed the swim from within a shark cage. She was 22 at the time.
Nyad set out from Havana at 8:59 a.m. Saturday with a crew of 35, including divers to watch for sharks.
Nyad's first attempt to cross the Straits of Florida was in 1978, when rough seas left her battered, delirious and less than halfway toward her goal.
She tried again twice in 2011, but her efforts ended after an 11-hour asthma attack and jellyfish stings.
Last year, she abandoned an attempt about halfway through after severe jellyfish stings and a lightning storm put her in danger.
Nyad was a swimming sensation before these attempts. In the 1970s, she won multiple swimming marathons and was one of the first women to swim around the island of Manhattan.
Nyad said she was 8 years old when she first dreamed about swimming across the Straits of Florida. At the time, she was in Cuba on a trip from her home in Florida in the 1950s, before Fidel Castro led a Communist takeover in Cuba and the country's relations with the United States soured.
The Los Angeles woman had said this was going to be her final attempt.

My Note: Three messages of Diana Nyad were: 
  • You should never ever give up
  • You are never too old to chase your dreams. 
  •  It looks like a solitary sport makes a team. 




CNN's Patrick Oppmann from Havana, Cuba, and John Zarrella and David Simpson contributed to this report.



Ziangkim ah kan thatnak hrangah Pathian in hna a tuan

   

Rom 8:28. Ziangkim ah kan thatnak hrangah Pathian in hna a tuan. 

Zumtu pawl cu kan hrangah Pathian in a thabik in remruahsak timi ruahsannak in hmailam ah feh sin theinak thazaang kan nei. Zumtu pawl in harsatnak kan ton tikah, tihhrut le thanau in um lo in, thin hnangam te ih um ding kan si ziangahtile Pathian cu kan tthatnak hrangah hna a tuan ringringtu a si (Rom 8:28). Kan hmailam khal kan hrangih thatnak a tuahtu Pathian kut sungah a um ruangah kan hna a ngam theinak a si.[110]
Asinan, himi harsat lai caan ih hnangamnak neitu kan si theinak dingah, thu pahnih a tul. Pakhatnak, Pathian a duhdawttu si a tul; pahnihnak, Pathian ih kawhmi si a tul. Pakhatnak ah, Pathian a duhdawtu pawl cu zo an si? Pathian a duhdawtu pawl cu Pathian ih duhdawtnak a theitu le a zumtu pawl tinak a si (1 Cor. 2:9; 8:3; Eph. 6:24). Pathian kan duhdawt zet lawngah Pathian in kan hrangah thil tha a tuah ding tinak a si lo. Zumtu pawl cu Pathian ih duhdawtnak theitu le zumtu kan si zo ruangah, Pathian kan rinsan ih kan duhdawt ve. Pathian ih duhdawtnak kan zum ngam lo ahcun, kan hrangah Pathian in a thabik in in remruah sak timi kan zum thei dah lo ding. Curuangah, Pathian ih duhdawtnak theitu taktak si a tulnak a si.
Pahnihnak ah, Pathian ih kawhmi pawl teh zo an si? Pathian in a duhdawtnak thuthangtha phuannak le simnak in zozo khal rundamnak pe dingah a ko theh (2 Thes. 2:13t).[111] Asinan, a sunlawinak le thluasuah phunkim co termi pawl cu Pathian ih duhdawtnak thuthangtha a thei ih a zumtu pawl an si (1 Thes. 1:4t). Mi hmuahhmuah in Khrih ih sunlawinak an co thei lo. A zumtu lawng a co ter a si. Curuangah, zumtu pawl cu Pathian ih duhdawtnak a thei ih a duhdawt ve tu kan si bang in, Pathian in Khrih ih sunlawinak ttawmtu ding ih kawhmi khal kan si. Pahtian ih kawhmi kan sinak hi kan mah in Pathian kan duhdawt thiam hlan in Khrih sung in tumtahnak le duhdawtnak tumpi thawn Pathian in in ruahcia ih in ko zo. Cuih duhdawttu kan nei timi thuthangtha cun Pathian in duhdawt ter ve. Curuangah, zumtu pawl ih kan hnangamnak hrampi cu kanmah in Pathian kan duhdawt thiam hlan in, Pathian in I duhdawt ih, I ko zo timi hi a si.[112] Tahthimnak thazet cu, Fapa tlaan hlo pa kha reipi a tlaan hlo ih, a sualral hnu ah a kirsal ngamnak kha I duhdawttu ka Pa a um timi a theimi thu a si. A kirsal tikah, fapa sinak sunglawi zet ih co ter a sinak kha amaih felnak le a pa a duhdawt theinak par ah a si lo. Cem thei lomi duhdawtnak thawn a duhdawtu le a hrang ih thatnak a ruat ringringtu a pa ih duhdawtnak le zaangfahnak ruangah a si. Asinan, amah hrimhrim in ka pa in I cohlang ko ding timi zumnak thawn a kir sal cu a tul tengteng (Luke 15:11-24). Kir hlah sehla, ziangtluk in a pa in a duhdawt hman ah a siat ral ta ding.  
Rom 8:28 hi minung tampi in an simfiang tikah, an simfiang puan tuk theu. Thuthimnak ah, mi pakhat in hnatuan tha zet in baan ter a si tikah, na thinphang hlah. Pathian in na hrangah a tha sawnmi a retmi a um si ding tiah tha an pek. A sual lo asinan lei tisa thilri lam lawng zoh in kan hnem. Fala tlangval an phiat awk tikah, “Na riah sia hlah, hi hnak ih tha deuh Pathian in a lo pe ding” tiah kan ti theu. A sual lo asinan, lei tisa nun daan thu lawng in thazaang kan pe. Cumi tlun ah kan bet dingmi cu Pathian in a sunlawinak hrangah thuk deuh le nasa deuh ih a tumtah ruangah a si timi kan bet cih a tul. Ziangtikah Pathian a sunglawi? Zumtu pawl in a fapa Jesuh Khrih bang in kan lungput le ziaza pawl hi a si tikah Pathian cu a sunglawi a si. Cumi hi Pathian in kan hrang ih a tumtah bikmi khal a si (Rom 8:29). A hlan vek ih sumpai hlawhnak hnatuan tha kan nei nawn lo thei men. Nupi le pasal nei nawn lo tla in kan um thei men. Asinan, Pathian cun, cuvek hnatuan le innsang dinhmun in kan tuah baan thei lomi Pathian ih duhnak le hnatuan a tuantu, a tuahtu dingah si ter in duh a si thei.
Curuangah, Rom 8:28 sungih Pathian in kan hrangah ziangkim a tha bik in rem in ruah sak tiah a ti tikah, a sim duhmi cu, zumtu kan hrangah Pathian in lei tisa ih kan saduhthah a kim ringring a tinak a si lo. Kan parih a thlengmi pawl hi a tha theh lo ding asinan cumi pawl a hmang ding ih Pathian in a sunglawimi a nunnak cotu dingah le langh tertu dingah in tuah ding. Kan thatnak hrangah a remthat thei lomi thil zianghman Pathian in kan parah a thlen ter dah lo ding tinak a si. Tongdan cun, Pathian in kan nunnak ah amaih saduhthah kim ter sawn dingah hna a tuan a si. Pathian ih saduhthah cu theih hlan ah tuar a har tuk theu nan, theih hnu le ton hnu ahcun, lungawi lo an um lo. A thupi bik ahcun, Amah bangtu kan si theinak ding ih bawmtu a si lomi thil zianghman Pathian in kan parah a thlen ter dah lo ding tinak a si.


Rom Cakuat Simfiangnak  by San No  Thuan sungta lak mi a si.
Siarbet na duh le a tanglam kha click aw.