Thursday, May 6, 2010

Pathian Hmuihmel Langtertu Ka Nu ... by San No Thuan





Zing thlapit khua vaan hlanah, kan hrang rawl na zaal
Khua van hlan in tuan zai lai na rel
Sun ni vui rian hrang na tuan, na tamsawl tawn ee
Na fa le mi bang ter duh ah
Ka lungawi, maw ka nu, ii duhdawtnak thlum bik cu
Kaa lawng ih sam cu a tawk lo ding
Na Sunglawi bik ka nu, ii cawisangtu nu na si
Pathian hmuihmel lang tertu na si.
Fimnak thiamnak ca phunsang, nei lo hman cila
Mifim mithiam si ding in duh sak
Kan thiam lomi thiam dingah, nei lo cing te in
Cataang phunsaang khal in kai ter

Pathian hmuihmel lang tertu, sunghno maw ka nu
Ka si bang in kei ii cohlang tu
Lam peng ka feh lai khal ah, nun daan thu ii sim
Ka hrang mithli thawn thla na cam

4/12/10 zinglam 4:00 am ah a phuah a theh.

Note: a neta bik Chorus ka sak ah ka sualmi mal lai a um. A hman sawnmi cu a ngan ih ka nganmi hlafang a si. 

19. Nangmai Palhnak Kha Midang Vapuh in Mawhthluk Hlah (Don’t Shift Responsibility and Blame

James 4:6,

Thufim 6:16-19

16-19 Bawipa in a huat mi thil paruk a um,

A fih mi thil pasarih a um.

Puarthau mithmai,

thuphan pertu lei,

misual lo a thattu kut,

sualralnak lawng khuakhangtu thinlung,

thilsual tuah dingah a khul a rangtu ke,

thuphan per tahrat in thu theihpitu sinak,

unau pawl lakih harsatnak a suahpi áš­heutu pa,

Hi pawl hi Bawipa ih fih mi an si.

Caan tampi ah kan ton theumi cu mi pakhat in thil a tuah sual pang tikah, ka tuah sual pang, i ngaithiam aw ti lo in, midang sawn kha an mai sual bang tuk in a va puh ih, a mawhthluk. Cuvek nun daan zia cu a mu lomi le dik lomi nun caan ziaza a si.

A tanglam ih thuhla pawl hi mai palhnak cohlang duh lo in midang a mawhthluktu pawl an si.

Thil kuattu: “Hi cauk pawl hi book-rate (cauk kuat daan man) in le airmail kuat ka duh.”

Zung hnatuantu: “Airmail in ee? Ka tuah dah lo.”

Thil kuattu: “Book-rate airmail kuat daan a um lo na tinak maw asilole, a dang counter hnen ah ka feh tul na tinak si?”

Zung hnatuantu: “Silo, ka tuah dah lo. Kei cu menmen te in lawng cauk pawl ka kuat.”

Thil kuattu: “Book-rate airmail kuat daan a um ko ti?”

Zung hnatuantu: “Zohman in an tuah dah lo. Aman khal ziangzat a si ti ka thei lo.”

Zung hnatuantu ih thuthei lo ruangah, thil kuattu kha a thil tuahtummi sual bangtuk in a thin a har ter. Zam rang zet in, midang thuthei tu ka lo suh sak ding maw ti sehla, cun, ka tuah dah lo ih, ka sual pang ding ruangah, i ngaithiam aw tiah zaangfah dil sehla, a remcaang ko ding nan, ka thiam lo ti a duh lo.

Monu: “Tunai te ih ka pang par man ah $ 75.00 man bill a ra lala. Khami pangpar tom cu kan a dang pangpar pawl man ah a tel theh zo ih ka pe theh zo nan.”

Pangpar zuartu: “$ 100.00 man asinan, ka lo thum ih $ 75.00 in ka lo pek kha na cing ko lo maw? Cu mi kha, ka hnatuantu in an rak thei fiang lo a si ding.”

Monu: “Asinan, a dang cazin sungah himi man tla a tel zo ih, ka lo pe theh zo. Curuangah, ka pe theh zo ti aw?”

Pangpar zuartu: “Sisi, ka lo sim duhmi cu ziangah himi bill na ngah sal thei timi thu ka lo sim duhmi a si. Khavek in midang zohman kan pe dah lo.”

Monu kha kha veihnih rori a pangpar man ah bill a tuar. Asinan, pangpar zuartu in tongmi zoh tikah, kan lo kuat sual timi, I ngaithiam timi a hmang duh lo. Monu kha ziangtluk kan lo thum cumi hman lungawi na thiam lo timi lam ruat ding in a tong ti kan hmu. Pangpar zuartu ih tong dingmi cu, “A vei hnihnak bill cu, kan palh pangmi a si. I ngaithiam aw” ti sehla, thu a tluang theh ding nan, monu ih lungawi thusim thiam lo thu lamlam vek ah thu a can ter.

Thil leitu #1: “Ka rual, kha tin I tul lo in, I kian aw I tile ka lo kian thei ko si.”

Thil leitu #2: “Ka lo hmuh lo pi.”

Thil leitu #1: “I hmu lo nan, ziangtin I tul thei?”

Thil leitu #2: “I hmu khop lo ih a tho aa tla an rak um si hi.”

Thil leitu #2 nak in “Sorry, ka lo ti pang, I ngaihtiam aw” ti sehla, thu a tluang theh ding ih tlun ah ngaithiam a co thei ko dingmi kha a ti duh lo. Thil leitu #1nak sawn kha, thin tawi le mi tha lo ah a puh men.

Curuangah, thil kan tuah tikah, kan mai palhnak kha ka palh a si tiah ti ngam uh si. Kan sual pang tikah, hngal zet ih umtu si lo in, ka ti pang, I ngaithiam hram aw, keimah santlaih lo sokhaw tiah ti ngamtu kan si ahcun, kan kiangkap pawl khal an thin nuam ding ih, sual ngaithiamnak khal a luang ding. Cumi cu tangdormi le mi fim pawl ih nun daan a si.

Tuesday, May 4, 2010

18. Sersiammi Pawl Upat Thiam Awla, Ramnung Pawl Parah Zaangfahnak Nei Aw (Respect the Environment and Be Gentile to Animals)


Kiangkap Upat Thiamnak

Leilung hi kan pupa pawl hnen in kan sarmi ro a si lo. Kan fale pawl hnen in kan hlaan sungmi a si. __Native American thufim

Seem 1:28 .... Pathian in a sersiammi pawl parah uktu tha si dingah in fial.

Minung hi a hlan hnak in kan ruahnak khal a kau vingvo ih, kan thinlung put khal a sang vingvo. Cumi cu khui ah kan hmu thei tile, sersiammi pawl le kan kiangkap upat kan thiamnak hi a si. A hlanah, sersiammi pawl hi in siatsuah theitu an si. Curuangah, kan mahlemah kan humhim awk a tul tiah kan rak ti. Cumi cu tuisan khal ah a dik ko. Thli le ruah, tilik le ram meikang pawl in kan humhim awk a tul. Asinan, tuisun ah ruahnak a thleng aw mi cu, minung pawl hi sersiammi thilri pawl hrangah tihnung rapthlak za kan si. Minung pawl ih tuahsiatnak ruangah, sersiammi pawl an siatral sawn a si ti hi hmuhsuakmi a si. Curuangah, sersiammi pawl humhimnak le kiangkap pawngkam thianfai ternak cu ruahnak saang a neimi pawl ih ziaza mawi a si. A hlan ah, tiva sung ih hnawm hlon hi a poi an ti hrimhrim lo. Asinan, tuisan ahcun, cuvek thil tuahnak in kan tiva dam lo nak a thlen tertu a si tiah kan ruat. Na kiangkap pawl an rimsia, nan lihawng an rimsia na theih ahcun, na kiangkap in, “ii bawm hram aw, ka dam nawn lo a si” tiah bom a lo dilnak a si.

Ziangtin kan kiangkap kan thianfai ter thei?

  1. Buahcih zet nung hlah. Na kiangkap faite in tuah aw.
  2. Na kiangkap pawl siatsuah theitu sii pawl hmang hlah.
  3. Recycle tuah dingah caan pe aw. Recycle tuah thei lo dingmi thil le ri pawl hman sup aw. Hnawm na hlon tikah, sersiammi dang siatsuah le bal ter lo ding in hlon aw. Thuthimnak ah, hnawm pungpi sungah hlon aw, culole, phum aw, culole, ur aw.
  4. Recycle tuah theimi thil pawl lei aw.
  5. Tidai tenren aw. Na puan sawpnak le pakaan kholhnak cet pawl a khat zet ih sawp ding le kholh ding na neih tikah sawp aw.
  6. Electric tenren aw. Na tul le lawngah meisa vang aw. Na inn daih ternak (air conditioner) pawl inn ih na um lo le hmang hlah aw.
  7. Datsi tenren aw. Datsi ei lomi mawtaw lei ding ruat aw. Thil na lei tikah, tu le tu feh tul lo in vei khat te feh tikah lei thei ding in timtuah cia aw. Mawtaw ken tul lo in, na ke lole, bicycle ih na feh theinak cu feh aw.

Ramsa Pawl

Kan ruah dingmi cu, thu an ruatve thei maw tile, an tongve thei maw ti a si lo. An tuarve thei maw timi hi a si. __Jeremy Bentham

Ramnung na innsangah ka zua ding tiah an ti asile, a tanglam ih thu pawl hi ruat ta aw.

  1. Ramnung pawl kha na ding in tuah hlah.
  2. Ni 365 sung kil khawi dingah, na caan na pek thei lo ding ahcun, ramnung zuat ding tum hlah.
  3. Laksawngah ramnung kha mi pe hlah. An lo pek tik khal ah la hlah. Na hrang thilrit a si leh ding.
  4. Na ramnung kha na duh lo tikah, taansan/hlon men hlah.
  5. Ramnung pawl kha him zet ding in re aw. A dang ramnung pawl ih ral khal in humhim aw.

Thursday, April 29, 2010

Arizona — the wrong answer on Apr28


I

am saddened today at the prospect of a young Hispanic immigrant in Arizona going to the grocery store and forgetting to bring her passport and immigration documents with her. I cannot be dispassionate about the fact that the very act of her being in the grocery store will soon be a crime in the state she lives in. Or that should a policeman hear her accent and form a “reasonable suspicion” that she is an illegal immigrant, she can – and will – be taken into custody until someone sorts it out, while her children are at home waiting for their dinner.

Equally disturbing is what will happen in the mind of the policeman. The police talk today about how they do not wish to, and will not, engage in racial profiling. Yet faced with the option of using common sense and compassion, or harassing a person who has done nothing wrong, a particularly sinister aspect of Arizona's new immigration law will be hanging over his head. He can be personally sued, by ANYONE, for failing to enforce this inhumane new act.

I recognize that Arizona has become a widening entry point for illegal immigration from the South. The wave has brought with it rising violence and drug smuggling.

But a solution that degrades innocent people, or that makes anyone with broken English a suspect, is not a solution. A solution that fails to distinguish between a young child coming over the border in search of his mother and a drug smuggler is not a solution.

I am not speaking from an ivory tower. I lived in the South Africa that has now thankfully faded into history, where a black man or woman could be grabbed off the street and thrown in jail for not having his or her documents on their person.

How far can this go? We lived it -- police waking a man up in the middle of the night and hauling him off to jail for not having his documents on his person while he slept. The fact that they were in his nightstand near the bed was not good enough.

Of course if you suggested such a possibility today to an Arizona policeman he would be adamant that he would never do such a thing. And I would believe him. Arizona is a long way from apartheid South Africa.

The problem is, under the new law, the one or two who WOULD do it are legitimized. All they have to say is that they believed that illegal immigrants were being harbored in the house. They would be protected and sanctioned by this law.

Abominations such as Apartheid do not start with an entire population suddenly becoming inhumane. They start here. They start with generalizing unwanted characteristics across an entire segment of a population. They start with trying to solve a problem by asserting superior force over a population. They start with stripping people of rights and dignity – such as the right to be presumed innocent until proven guilty – that you yourself enjoy. Not because it is right, but because you can. And because somehow, you think this is going to solve a problem.

However, when you strip a man or a woman of their basic human rights, you strip them of their dignity in the eyes of their family and their community, and even in their own eyes. An immigrant who is charged with the crime of trespassing for simply being in a community without his papers on him is being told he is committing a crime by simply being. He or she feels degraded and feels they are of less worth than others of a different color skin. These are the seeds of resentment, hostilities and in extreme cases, conflict.

Such “solutions” solve nothing. As already pointed out, even by people on the police force, Arizona's new laws will split the communities, make it less likely that people in the immigrant communities will work with the police. They will create conditions favorable to the very criminals these laws are trying to disarm.

The Latinos in Arizona have not come to Arizona because they want to live in communities wracked with violence and crime. I would guess that the most recent arrivals have fled their border towns and the growing violence there as drug lords tightened their control of the communities. They want to live and raise their children in peace, just as you or I do.

I am certain that, given the chance, the leaders of the Latino immigrant communities in Arizona would enthusiastically work with the State to find constructive solutions to these problems. I am very sure that they would like, as much as others, to rid Arizona of the drug smugglers, human traffickers and other criminal elements infiltrating their communities.

We can only hope that this law will be thrown out of the courts in short order. I do not disagree with the calls to boycott the businesses in the State until it is turned around.

In the meantime, it has opened the door to some smart State leaders sitting down with the leaders of the Latino communities in Arizona and hammering out some solutions that actually work. Hopefully these solutions would recognize the difference between a drug smuggler and a man willing to stand outside a gas station in the hot sun for hours in the hopes that someone will give him some work for the day.

The problem of migrating populations is not going to go away any time soon. If anyone should know this, it should be Americans, many of whom landed here themselves to escape persecution, famine or conflict. With the eyes of the world now on them, Arizona has the opportunity to create a new model for dealing with the pitfalls, and help the nation as a whole find its way through the problems of illegal immigration. But to work, it must be a model that is based on a deep respect for the essential human rights Americans themselves have grown up enjoying.

Friday, April 16, 2010

Khristian Nun Thansonak Tahfung Paruk


Krhistian nun timi cu ni khat hnu ni khat thingkung bang tuk, naute bang tuk in a thangso vingvo dingmi a si. A thang thei lomi naute cu a dam lo. Khristian pawl in kan thangso le thangso lo kan tah awknak phun ruk sim ka duh.

1. Pathian thunthlunnak lam ah thangso (Obedience)

Bible ca sung ih Pathian thu kha a nun rem tha tu dingah, siar in Pathian ih simmi kha a ngai ding. A thlun ding. Cui tlun ah midang ih simmi Pathian thu khal ngai a duhtu a si tengteng ding. Bible cu zumtu ih kan thlarau rawl a si. Bible siar tamtu in Pathian ih duhdawtnak a thei tam sin. Curuangah, Pathian ih a duhdawtmi amah le mah le, midang khal a duhdawt thiam sinsin.

John 14:23,24

23Jesuh in, “Zokhal keimah i duhtu cun ka thu zirhmi a thlun ding. Ka Pa in a duhdawt ding ih ka Pa le keimah kan ra ding ih a hnenah kan um ding. 24Keimah i duh lotu cun ka thuzirhmi khal a thlun lo. Cule ka thuzirhnak nan theihmi pawl hi keimah ih thusuak an si lo, i thlahtu ka Pa hnen ihsin a rami an si.

25Nan hnenih ka um laiah hi thu cu ka lo sim zo. 26Ka hmin in ka Pa in a run thlah dingmi Bawmtu Thlarau Thianghlim in ziang hmuahhmuah a lo zirh ding ih ka lo sim ciami hmuahhmuah khal a lo cinkenter ding.

Tuisun ah zumu cu Jesuh in a thlarau thianghlim thawn in umpi. Nitin kan nun daan ding thu in sim, in zirh. Cui in zirhmi kha a thu kan ngai ih kan thlun ahcun, kan thlarau nun a thangso tinak a si.

2. A thlacamnak lam ah a thangso ding (Prayer)

Mark 1:35

35A thaizing, zingthlapit ni suah hlanah, Jesuh cu a tho ih inn ihsin a suak. Hnarpawn ah a suak ih mi um lonak ah thla a cam.

Thlacam timi cu Pathian ih thuhla theih le siar men si lo ih, Pathian a mah rori biak le pawlkom a si. Knowing about God a si nawn lo ih, Knowing God personally a si. Thlacam lam ah a thangso ding ti tikah, thlacam a thiam ciamco ding tinak a si lo. Pathian thawn pumpak te ih tam deuhdeuh ton awk ngah le thuruah khi a si. Lungawi thu khal na sim thei. Na duhmi tla na rel thei. A tawh tla na to thei. Thu tla na relpi thei.

Thlacam tam deuh a pawlkom aw tu pawl cu, (1). Pathian ih ukmi nun an nei deuhdeuh. Pathian hnen ah an nunnak an ap aw deuhdeuh ih, Pathian cu a nunnak ah a cangvai deuhdeuh. (2). A zaangfahnak thar kha na tep deuhdeuh ding ih, cumi in ralthatnak huhmam le cahnak a lo pe ding. Curuangah, Paul in,

1 Thess 5:16-18

16Cat loin nan lungawi uh; 17thlacam ringring uh. 18Ziangvek dinhmun khalah lungawi thu sim uh. Cucu Khrih Jesuh ah Pathian ih a lo duhsakmi a si.

3. Pum khat sinak lam ah a thangso ding (Unity)

Midang in ziangti in zumtu, mi piangthar kan si le si lo in thei thei bik ding?

John 17:20-21

20“Anmah hrang lawngah thla ka cam a si lo; an thusimmi a thei ih keimah i zumtu ding pawl hrang khalah thla ka cam. 21An zatein pakhat an si theinak dingah thla ka cam. Ka Pa, nangmah cu ka sungah na um ih kei khal na sungih ka um vekin annih khal kan sungah um ve hram haiseh. Nangmah in i thlah hi leilung in an zum theinak dingah annih cu pakhat ah cang hram haiseh.

Pum khat sinak lam ah thangso timi cu midang ih nunnak kha “famkimnak nei ding ah zawnruahnak thawi ttanpi khi a si.” John 10:10 sungah, Jesuh in “kei cu nunnak nan ngah ih famkim zet ih nan ngah theinak ding hrangah ka ra” tiah a ti bang in, zumtu cun, midang ih nunnak famkim sin ding in bom le tuanpinak lam ah a thangso tengteng ding. Midang zawnruahnak nun ah mai hrang lawng ruahnak (selfishness) hi kan ral tum bik a si.

E.g. “Unau theipum seu”

Midang zawnruahnak, duhdawtnak, bom duhnak le siannak kan neih tengteng a tul. Cumi lam ih kan thanso lo le, zumtu kan ti aw nan, a hmin men in Khrihfa si ih, nunnak ah Khrihfa sinak lam ih tthang lo kan si. Kum tam zet nan, ruangpum le thinlung thangso dah lo ih nauhak vek ih um ringring mi vek kan si ding.

Mtt 22:37-39

37Jesuh in, “ ‘Bawipa na Pathian cu na thinlung zate, na nunnak zate le na ruahnak zate in na duhdawt pei,’ 38timi hi a tum bik le a pakhatnak thukham a si. 39Pahnihnak ih a thupi bikmi thukham cu pakhatnak vek thotho a si: ‘Na innhnen kha nangmah na duhdawt awk vekin na duhdawt ve pei,’ ti hi a si. 40Moses Daan hmuahhmuah le profet pawlih zirhmi hmuahhmuah cu hi thukham pahnih in a huap áš­heh a si,” tiah a ti.

Zumtu nun cu mai palung te in Pathian duhdawt le midang duhdawt khi a si. In duhdawt khal le duh lo khal le duhdawtnak thlaicii ka tuh ding ti ih mi va duhdawt khi a si. Asinan, duhdawtnak thlaicii tuh na nana cu duhdawtnak a par sal theu. Pathian duhdawt le midang duhdawt cu harnak na tong tengteng ding. Asinan, cui harsatnak cu Khrih ih harsatnak ka ttom ve ti hi thei in hmai lam ih feh khi kan thinlung le thlarau damnak bik a si.


4. Pumpek awknak lam ah a thangso ding (Commitment)

Nazareth khua ih an biakinn ah hi Bible ca hi a siar.

Luke 4:18-21

8“Bawipa ih Thlarau cu ka parah a um,

Ziangah tile mifarah hnenih Thuthang áš­ha sim dingah hriakculh in i hriil zo.

Sal taangmi pawl hnenih luatnak thu sim dingah le

Mitcaw in khua an hmuh thei salnak dingah i thlah.

Hremmi pawl luatter dingah le,

19Bawipa in a minung pawl a runnak ding tikcu a ra thleng zo,

ti than dingah i thlah a si,” 
tiih ngannak hmun kha a siar.

20Jesuh in a siarmi cazual cu a zual sal ih a kiltu ih kutah a pek ih a to. A ra pumkhawmmi hmuahhmuah in Jesuh cu mitáš­hep loin an zoh. 21Cule anih in, “Ka siarmi nan rak theih vekin hi Ca Thianghlim sungih nganmi cu tuihsun ah a kim a si,” tiah a ti.

A sim duhmi cu Keimah cu Pathian uknak thlen tertu, nan hngahmi Messiah ka si ti ih a tinak a si. Pathian uknak timi cu Pathian ukmi nunnak, le ram tinak a si. Cui Pathian uknak kim tertu ih a hnatuan pawl cu:

  1. Mifarah/harsa pawl cawm dawltu
  2. Mi in sal bang ih an kaihmi pawl pawl run suaktu
  3. Taksa, thinlung, thlarau siseh, fimnak le theihnak ih a mitcawmi pawl mitvan tertu
  4. Hrem tuar pawl luat tertu
  5. Midang runtu

Himi hi ka hnatuanmi pawl a si tiah a ti. Cumi pawl kimter dingah ka Pa in ii thlah a si tiah a au a si. Ka mission, ka hnatuan a si tiah a ausuakmi a si.

A kaih ding zaan ih neta bik an zaan riah ei zaan ah, Jesuh in a dungthluntu pawl a cahtami cu:

1 Cor 11:23-25

23Ziangah tile ka lo zirhsinmi thu hi Bawipa ih hnen ihsin ka ngahmi a si. Bawipa Jesuh in Amah an zuar zanah sanghlom pakhat a lak ih, 24Pathian hnenih lungawi thu a sim hnuah a phel ih, “Himi hi nan hrangih ka pekmi ka taksa a si. In theih ringringnak dingah ei uh,” tiah a ti. 25Cubangtuk áš­hiamáš­hiam in, zanriah an ei áš­heh hnuah khuat khal a lak ih, “Hi hai cu ka thisen ih nemhngetmi Pathian ih thukam thar a si. Nan in tinte keimah in theih ringringnak ah tuah uh,” tiah a ti.

Amah thei ringring timi in sullam tampi a nei. A tampi lak in pakhat cu: a tuahmi, a mission hi cing ringring in kan nih khal in kan pehzulh ringringnak ding hrangah a si.

Unau nangteh Pathian ih ukmi nunnak, innsang, le khua le ram kan sinak ding ah, na sumsaw, na nunnak ah ziang tluk caan na pe zo? Na pek awk a si ahcun, thlarau lam ah na thangso vingvo tinak a si.

Pathian uknak kim ter dingah a pe awtu pawl ih ral cu tihhrutnak a si. Kan tih a hrut ahcun, pum ka pe aw ngam lo ding. Jesuh ih nehciami lawnglawng an si timi thei ih, hmai ah nor uh si.

Jn 16:33

33Keimah thawn nan pehzom awknak thawngin hnangamnak nan ngah theinak dingah hi thu hi ka lo sim. Leilung in harsat tuarnak a lo pe ding. Sikhalsehla nan ral áš­ha uh; Leilung cu ka neh zo!” tiah a ti.

2 Tim 1:7

Pathian ih in pekmi Thlarau in áš­ihhrutmi ah in tuah lo; cahnak huham, duhdawtnak le mah le mah uk-awk theinak in in khatter sawn a si.

5. Zumtu cu lungawi thusim thiamnak lam ah a thangso ding (Gratitude)

Luke 17:11-19

11Jesuh cu Jerusalem lam a pan zawng ah Samaria le Galilee ramri a pal phah vivo. 12Khua pakhat a va thleng ih cuih khawsungih phaarnat in a nami pahra in an rak tong. Lamhlat nawnah an ding ih, 13“Maw Jesuh, Bawipa, in zaangfah hram aw,” tiah an au.

14Jesuh in a hmu ih an hnenah, “Va feh uhla puithiam pawl in lo zoh haiseh,” tiah a ti.

An feh laifangah cun an dam áš­heh. 15Anmah lakih pakhat pa in a dam áš­heh zo ti kha a hmuh awk tikah a kirsal ih aw ring zetin Pathian a thangáš­hat. 16Hmakhatteah Jesuh kehram leilungah cun a bok ih Jesuh hnenah lungawi thu a sim. Cupa cu Samaria mi pa a si. 17Jesuh in, “Damnak a ngahtu cu mi pahra an si. Pakua teh khui-ah so an si? 18Ziangah so hi ramdang mi pakhat lawng Pathian hnenih lungawinak pe dingah a rat?” a ti. 19Cule Jesuh in, “Tho awla feh aw. Na zumnak in a lo damter zo,” tiah a ti.

Kan Pathian cu lungawi thusim thiamtu thinlung hi a duh, a sunloih a si. Lungawi thusim thiam timi ah kaa pattha ih lungawi thusim thiam tinak a si lo. Cun, mah le mah midang hnak in ka dingfel thei ti ih lungawi thusim khal a si lo. Cu hnak in, Pathian ih zaangfahnak liolio ruangah, hi dinhmun ka si theinak a si ti ih, “Pathian zaangfahnak cotu sinak” par ih lungawi thusim thiam ding hi Bible ca ih in zirhmi a si.

April 14, 2010 (Tuesday ) ih CNN thuthang ah, thlacamnak cu thluak varnak a si tiah an sim. Na thin pit bembem lai ah, Bawipai thluasuah siar hnik aw, na thluak a hung fim sal ding.

Lungawi thu sim na thiamnak ih a cangmi pawl cu:

  1. Pathian a lungawi. Ziang ah tile, vansiatnak hnak in vanthatnak thluasuah an zothiam sawn.
  2. Midang khal an lungawi. Midang siatnak hnak in, thatnak an zoh thiam sawn raungah.
  3. Nangmah khal na lungawi sal ding. Ziang tile, lungawinak cu Pathian hnen le midang hnen in a luangmi a si.
  4. Na zumnak a fek sin ding. Ziangah tile, Pathian ih a lo umpi daan kha na hmuhfiang ruangah a si.

Saam 16:11

11Nangmah in nunnak lamzin cu i hmuh ding;

Na umnak ah lungawinak a kim ih,

Na ban thacak ah nomnak kumkhua

in a um.

Curuangah, Paul in,

Fili 4:4

4Bawipa thawn nan pehzom awknak ah hin nan lung awi ringring hram uh; ka nolh sal hrih ding: nan lung awi hram uh!

Bawipa thawn nan peh awknak ah nan lungawi ringring hram uh timi cu Bawipaih lungawinak lawng hawl in, a thatnak pawl siar in lungawi thu sim khi asi.

6. Zumnak le Ruahsannak nun ah a thangso ding (Hope and Trust)

Abraham ih zumnak: feh aw a ti ih zumnak thawn a feh, na fapa I pe aw a ti ih, a tul ahcun, I pe sal ding a ti ih a pek tikah, Pathian cui tlaang ah tuu no te a pek. Curuangah, Abraham in Pathian ih hmin cu Jehovah Jireh tiah a sak (Seem 22:14). Yaweh Yireh timi ih sullam cu, Pathian in I hmu tinak a si. Pathian in kan tulsammi in hmuh cun, in zohmen dah lo. Kan tulmi hmuahhmuah in pe a si. Na Pathian hmin zo a si?

Ruahsannak nun ah thango timi cu (a). Pathian ih uknak: daihnak, remnak cu a thleng vingvo ding, (b). ka thih ahcun, kutsak lo vanram ka nei timi hmuh fiangnak a si (Heb 11:13-16). Calvin cun, Christian nun timi cu “Kei mai ta ka si lo, Bawipai’ ta ka si ti theih awk sinsin khi a si” tiah a si.

Isai 40:30-31

30Mino pawl hman an baang dingih tlangval khal an tha cem in an sawn ding.

31Sikhalsehla Bawipa a rinsan tu cu

An tha a tlung saal ding.

Muvanlai vekin thlapharh in an zam ding.

An tlan khal le an tha a baang lo ding;

An feh rero khal le thacem in an sawn dah lo ding.

Thihnak ih a neh lomi Bawipa a rinsantu pawl cu: an tha a tlung ding, a zam ding, an feh ding ti hman a ti lo, a tha a bang lo ding, mangbangza huham thilti theinak an nun ah a khat ringring ding tinak a si.

Ziang ruangah Pathian kan rinsan ngamnak thuhla cu:

Saam 23:1

Bawipa cu ka tuukhal a si timi thei ta hrat in, rilrawng le tihal cun ii re lo ding timi thei uh si.

Rom 8:28-29

28Ziangtinkim ahhin Pathian cun amah a duhdawtu le amah ih tumtahmi vekih a kawhmi hrangah cun an áš­hatnak ah hna a áš­uan a si, ti kan thei. 29Pathian in a hriil ciami pawl cu a Fapa hmuihmel keng dingah a thiadang cia hai; cuti cun unau tampi lakah a Fapa cu upa bik a sinak dingah a si.

31. Pathian kan lamih a áš­an ahcun zoso in dodal thei ding? 32In dodaltu cu Pathian a si lo, a Fapa neihsun hman zuah loin kan zate hrangah in pe zo! Amah ih Fapa rori hman in pek a si ahcun thil dangdang khal a lakin in pe lo ding maw?

Kan hrang Pathian in a thabik in ziangkim rem in ruah sak a si ti thei ringirng uh si. Cun, kan nunnak ah harsatnak kan ton tikah, Pathian in kha pan lohli in, Bawipa naih sinsin uh si.

Ref: Daniel L. Migliore, Faith Seeking Understanding, 2nd Ed. (Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company, 2004), 137-145.

Monday, April 5, 2010

Thawhsalnak Ruangih Kan Hlawknak (1 Kor 15:12-20)



By San No Thuan

Jesuh hi thihnak neh in a thosal zo timi hi Christian zumnak ih a hrampi a si. Cumi a zumtu pawl cun, kan nunnak ah, zumnak cak in neih ter a si. Jesuh hi thosal lo bang sehla, Khrihfa khal kan um thei lo ding. Kan um hman ah, kan thangso thei lo ding. Khrihfa a ti aw ko nan, a thosalmi Khrih a si zia zum ve lo pawl cu, Christian nun khal ah an thangso thei hrimhrim lo ding. Ka Christian nun thansonak I rak dawn khamtu bik cu, a thosalmi Khrih a si zia thu, thungai thlak ih ka rak ruah lo ruangah a si ti ka hmu fiang. Jesuh Khrih thihnak in thawh ter sal si lo sehla tiah Paul in a simmi pawl hi, kei in thawh ter a si ruangah, kan hlawkmi pawl thu in kan run sim duh.
  1. Zumnak hnget khoh in neih ter. Dungthluntu pawl hnen ih a rak phuang awtu Jesuh cu kan zummi a si.
c. 14. Cule thihnak insin Khrih thawhter lo a si ahcun, thuthang phuan ding zianghman kan nei loih, zum ding khal zianghman nan nei lo.
Peter kha a hlan ah tihhrut zetmi asinan ziangah ral thatnak a nei sal? Peter in a mit rori in an hrem lai, a phatsan lai pawl a thei theh. A hmu theh. Asinan, ni thum hnu ah Jesuh a tho ih, a mah rori in, a hmu. Nga an kaihnak khal ah Jesuh cu a va feh ih, (John 21:6f) an vorhlam ah a vorh ter ih tampi an kaih ngah tikah, Bawipa a si ti a thei. Jesuh in hi pawl hnak in ii duhdawt sawn maw ti pawl an biak aw, nga le sang tla an ei tlaang lai pawl a hmuh theh hnu cun (John 21:15ff), Peter cu a ral a tha tuk thlang ih, thihnak tiang tih lo in thu a sim.
Thomas khal in a zum thei lo tuk ih, Jesuh in a hma pawl a tham ter (John 20:25ff). Cuti vek thotho in, Jesuh in “hmuhsaknak tampi a tuah” nan, ngan theh suak a si lo (John 20:30). Cu theh hnu cun, a zumnak a hnget khoh tuk ih, an thih tiang Bawipaih hna lawng an tuan.
A tui na zummi cu Peter hnen ih a phuang aw tu, dungthluntu pawl hnen ih a lang ih, a kut le ke khal a tham ter, an mithmuh rori ih rawl tla a ei (Luke 24:36-43) ih a phuang awtu Jesuh na zum a si. Curuangah, cui a nungmi Jesuh ih thu cu na phuan reromi a si (c. 14a). Curuangah, kan zummi Bawi Jesuh cu thihnak neh ih thosalmi, dungthluntu pawl ih hmuhmi le thammi Pathian a si ti hi cing ringring aw.
  1. Thutak a phuang ngahtu kan si.
c. Cuih tlunah Pathian ih thu ah thuphan perah kan cang ding . . ..
Jesuh khrih tho hlah sehla, Pathian thu kan simmi le kan thlunmi pawl hi thuphan sim le thlun kan si ding. Asinan, a tu cu Jesuh a thawhsal ruangah, kan simmi le kan phuanmi cu van in a rungtummi Pathian fapa Jesuh ih thutak, nunnak le lamzin dik (John 6:14) thu kan sim kan phuang rero a si. Tuisun ah a suak ih, thaisun ih a ziammi minung ruahnak thu menmen phuangtu kan si lo. Jesuh ih a thawhsal ruangah, Jesuh thu kan phuanmi le kan thlunmi cu thutak le nunnak lamzin thu pawl an si.
  1. Sual ngaithiamnak cotu kan si.
c. 17. Khrih thawhter a si lo ahcun, nan zumnak hi a kawlawngpi a si ding ih nan sualnak sungah a taang hrihmi nan si ding.
Khrih thawhter sal a si ruangah, kan sualman cawhkuan pawl tla kan parah thleng lo ding in, cross ah a mah in in tuar sak theh. A thosal ih, nitin kan sual pangmi pawl tla Pa Pathian hnen ah sual ngaithiamnak in dil sak ringring a si. Curuangah, misual kan sinan, midingfel/sual nei lo ah Pathian in in pom ih, a fanu le fapa ah in cohlannak cu a si. Sual man cawhkuan tuar dingah, a taang laimi ka si nawn lo ti thei in, mi luatmi na sinak amai hrangah hmang aw.
  1. Zaangfahza bik si lo in, dawt dingza bik kan si.
c. 19. Khrih sungah ruahsannak kan neihmi hi khuitawk hman thleng loin hi leilung tlun kan nunnak hrangah lawnglawng a si ahcun, leitlun khawvel minung lakah hin zaangfakza bik kan si ding.
Khrih thosal hlah sehla, zumtu in Pathian sunlawinak hrangah tiah kan ti ih, kan pekmi, kan tuahmi le kan zuamnak pawl hmuahhmuah hi kan pupa tong ih, “suncaw heu le cang pal cim” kan si ding. Asullam cu, suncaw le heu, mai dawlmi cang le pal cim lala si, thathnemnak um lomi nunnak neitu ah kan cang ding ih, zangfakza taktak kan si ding. Asinan, Khrih a thawhsal ruangah, zaangfakza lamlam, dawt dingza bik ah kan cang. Ziangah tile, kan nunnak cu kanmai sunlawinak hawl nawn lo in, Pathian sunlawinak hawlnak ah kan can le nunnak kan hmang. Kan mai uar awknak le langnak ding (popularity) duhnak ihsin, a tu cu, Bawi Jesuh hi midang in ka nun ah ziangtin an hmu thei pei timi tumtahnak thawn kan feh tikah, cui nunnak cu man nei zetmi nunnak ah kan nunnak cu a can ter a si.
Paul khal in “A thinglamtah parah kei cu Khrih thawn thahmi ka si zo. 20. Curuangah, a nungtu cu kei ka si nawn lo; ka sungah a nungtu Khrih sawn asi. Atuih ka nun hi cu I duhdawt ih ka hrangah a nunnak a petu Pathian Fapa rinnak in ka nung a si” (Gal 2:19,20) a ti. Nunnak ih sullam (the meaning of life) cu inn tha le lo tha neih kha a si a ti lo. Khrih ih hmuihmel, lungput, le ziaza kha kan nunnak ih lang ter ding hi a si tiah a sim. Cuti ih a nungtu pawl cu, zoh ringring uhla, “an dum na in iang an nei” tuk. Ziang vek te an si hman ah, Pathian tihzah ih nungtu pawl cu an mawi bik ko ee. An thuhla cu an thih hnu khal ah a hmui ringring.
  1. Ruahsannak nung in pek.
c. 20. Sikhalsehla, thudik cu hiti in a si: Khrih cu a thihnak ihsin thawhtersal a si zo ih a thi ciammi pawl thawh ter an si ve ding ti theinak ah rah hmaisa bik aamahkhan a si.
Jesuh Khrih a thawhsal ruangah ah kan unau sungkhat thiciami pawl cu an thimen lo ding. Bawi Jesuh in ni khat nini ah ton khawm awk sal theinak in pe sal ding a si. Cui tlun ah, kan mah khal kan thih tikah, ruahsannak nei lomi bang tuk ih um ding in duh lo. Thihnak cu nun famkim, le duhdim nun hram kan thawhnak sawn a si.
Thunetnak:
Jesuh Khrih a thi ih a thosal zo timi zumnak tel lo in, Christian timi kan um thei lo. Kan ding thei lo. Kan karh thei lo. Zumnak lam khal ah thu ngai thlak a theih lo. A thangso thei lo lawlaw a si. Tuisun ah, na biakmi zo a si ti na thei zo maw?
  1. Na biakmi Jesuh cu thihnak neh in a thawhsal hnu ah dungthluntu pawl hnenah a phuang lang aw rero tu, a nung Pathian dik, Pathian hman a si.
  2. Curuangah, a thu na sim, na thlunmi cu thudik simtu le thlun ngahtu na si.
  3. Thawhtersal a si ruangah, na sualnak pawl hmuahhmuah ngaithiamnak a lo tuahsak theh a si (Rom 4:25). Tuisun ni khal ah a lo tuahsak a si.
  4. Zaangfakza kan si nawn lo ih, dawt ding za bik kan si. Ziangah tile, nun daan in thiam ter. Mai sunlawinak, mai larnak pawl kha hlon ta tahrat in, Khrih ih sunlawinak le Khrih sawn lang ding ih nun a si. Cumi in nun daan in thiam ter.
  5. Ruahsannak nung khal in pek. Thihnak hi nun hram thawhnak sawn a si timi in theih ter.