Na Thinlung Sungah Jesuh in Hmun A Nei Maw?

By San No Thuan

Luka 2:13-14   

• 13. Hmakhatteah cuih vancungmi thawn hmun khatah vancung ihsin vancungmi burpi an rung lang ih Pathian thangṭhatnak hla an sak.
• 14. “A saang bik vanah khin Pathian cu thangṭhat si koseh; A duhdawtmi minung pawl umnak leilungah hin remnak leeng koseh,” tiah an ti.

Minung pakhat kan si cun, midang pawl thawn pawlkomawk a tul. Cu tikah, thu el awk caan le thinlung hmu awk lo caan a um theu. Buainak a suak theu. Leilung pi huap khal in zoh tikah, buainak le thah awknak hlir in a khat.

Asile Vanmi pawl in Bawi Jesuh Khrih a rung suah tikah, lei tlun ah remnak le daihnak leng hram seh tiah thlawsuah an pekmi cu thu lo lak maw a si ding? A cang thei lomi thlawsuah maw an run pek? Leitlun ah, kan kawhhran ah, kan innsaang ah, pakhat le khat karlak ah, remnak ziangti’n a um thei ding?

Leitlun ralpi veihnihnak lai ah, German ralkap pawl le British ralkap pawl cu an do aw ciamco. Christmas ni an thlen tikah, ral kap hrek khat cu inn khat ah an va lut ih, zaan riah an ei tlaang. Na hnen ah lungawi hnangamnak thlenghram seh, “Merry Christmas” tiah an kut an kai aw. Jesuh Khrih kha thuneitu ih an ret tikah, an pawlkom aw thei. Rawl an ei tlaang thei.

Jesuh Khrih kha uktu le thuneitu a sinak hmun ahcun, remnak le daihnak a um. Ziangah tile, anih cu remnak le daihnak tuahtu Bawi a si. Kan khua tlaang, kan biak inn, kan innsaang, pakhat le khat kar ah remnak um thei dingah, remnak siangpahrang, Jesuh Khrih kha kan thinlung uktu ding ih kan sawm a tul. Amah kha hmun le ram na pe ding maw? Remnak, daihnak tuahtu Bawi a si. 

Jesuh kha an nunnak uktu le thunei tu ih a rak cohlan tu pawl ih nunnak ah ziang a thleng? Mary kha vancungmi in a nunnak kha Bawi Jesuh ih suahnak ah hlaang ding in a rung sim tikah, Mary cun, a pasal ih taansan ding khal a ruat, a mualpho ding khal a ruat, cun, midang in thah hman in that men ding ti a ruat. Asinan, Mary cun, “kei cu Bawipai’ salnu ka si. Na simmi bang in ka par ah si ko seh” tiah a ti. Cu tikah, Pathian in a pasal ding khal a hawl sak ih, nu sunglawi bikah a can a si. 

Vancungmi in Jesuh a suah tikah, lei tlun ah remnak le daihnak leng hram seh tiah thlawsuah an pekmi cu a tak ih remdaihnak kan kawhhran le kan khua tlaang ih a um theinak dingah, Jesuh kha na thinlung sungah hmun pe aw. A mah kha thunei tu ah tuah aw. Thil na tuah hlan ah, “Bawipa himi ka tuah dingmi i siang maw?” tiah khuanh dil ta aw. A lo sian le lawng tuah aw. Mary bang in na nunnak kha a lo khaisaang ding. Nu sunglawi bik, pa sunglawi bik ah thlawsuah a lo pe ding. 

Immanuel Pathian

By San No thuan

Bible caanghril:

• Isai 7:14 “Atu ah Bawipa amah rori in khihmuhhnak a lo pe ding. Nunau no pakhat in fa a vun ih fapa a hring dingih a hminah Immanuel  tiah an sak ding.”
• Luke 2:10 “Tihhlah uh! Nan hrangah thuthang tha ka run keng. . ..” 

Thuhmai Hruai

Minung tampi in kan  thanaunak bik cu kan duhmi le tulmi kan ngah thei lo ding timi lungput kan neih tikah, kan tha a nau bik. Cu ti ih kan tha a nau lai tak ahcun, lei tlun thu thang tampi le minung tampi cun, na duhmi na ngah thei lo ding, “You can’t get what you want” tiah in ti betbet. Tuizing cu khawm ding in ka pok ih ka to theumi tlaangleeng ka tlai. Neta deuh tlaangleeng cu minit 45 hrawng hngah a tul ih, khawm ka khel lo ding ti ka ruah tikah, ka thin a nuam lo zet. Asinan, hril ding a um lo. Ka hngak lawlaw ding ka ti ih cu lai ah, coffee dawr pakhat ah ka lut ih hmuk le coffee ka va lei. Cui’ coffee dawr sung ahcun, mi pakhat in hla a sak ih cumi in ka tha ii nau ter sin. A hla sakmi cu “Na duhmi na ngah thei lo ding” timi hla a si. Mah hman tlangleeng tlai tilak ah, cui hla cu mi tha a va nau ter ve aw tiah ka ti rero. Lei tlun ih thu le hla tampi hi kan nunnak ah thapetu si lo in, thanaunak lawnglawng a suah ter tu an si theu.

            Asinan, Pathian thu cun ruahsannak nung a lo pe ding ih, na tha a lo thawh ter ding. Pathian thu in ziang in ti? John 10:10 sungah, “Kei cu nunnak nan ngah ih, cui nunnak cu famkim zet ih nan ngah theinak dingah ka ra a si” tiah Jesuh in a sim. Cui Pathian cu a hmin ah, “Immanuel” a si tiah Profet Isaiah in a rak sim (Isai 7:14). Immanuel timi cu Hebrew tong a si ih, Im (hnenah) nu (kan mah) el (Pathian) timi ttongfang kom awmi a si. Asullam cu, “Kan hnenah a um ringringmi Pathian” tinak a si. Zumtu Christian pawl ih kan biakmi Pathian cu kan hnen ah a um ringringmi, Immanuel  Pathian a si.

            Immanuel Pathian a zumtu le zum lo tu pawl ih nunnak ah a thlengmi thil pathum sim ka duh. A pakhatnak ah, “Kan hnen ih ummi Pathian” ti ih kan zum lo tikah, kan nunnak ah ziang a cang? A pahnihnak ah, Pathian ih duh lomi kan tuah tikah teh, Pathian in in taansan maw? A pathumnak ah, kan lungleennak le riahsiatnak pawl ziang tin kan neh thei ding timi thu pawl hi a tanglam ah sim ka duhmi a si.

1. “Pathian a um lo” timi zumnak ih a rah.

            Khui tikah kan nunnak hi siatralnak lam zin a pan bik? Khui tik caan ah thathnemnak um lo zet in tikcu caan kan cem ter tile, “Pathian a um ngaingai lo. Tihzah ding a tul lo lawlaw” timi lungput kan neih caan hi a si bik. Cui thinlung put kan neih tikah, “moral holidays,” duhduh ih nun duhnak a suah ter. Curuangah, Saam 14:1 khal in hi tin a sim, “Mi aa cun a thinlung in, ‘Pathian a um lo’ a ti. Milai cu an siat theh a si. Ningsinza thil tampi an tuah. Thil tha a tuahtu pakhat hman an um lo.” Pathian a um lo ti kan thinlung ih kan zum ve te’n aat hram kan thok timi hi Bible ca ih in simmi a si.

            Christmas caan ah kan mah le mah a thar in Pathian ih hmin cu “Immanuel” timi “Kan hnenah um ringringmi Pathian” a si tihi cingmal sal uh si. Ziangkim kan ruahmi le kan tuahmi khal hi in hmu thehtu le in thei thehtu Pathian a si ti cingmang sal uh si. Nitin zaan tin in, ka hnen ih a um ringringtu Pathian ih lungawinak hawl in a tuahtu ding ah sersiammi kan si ti cing ringring uh si.

2. Sualnak kan tuah tikah teh Pathian in in taansan maw?

            Tuisun ah minung tampi ih an suh deuhmi cu Pathian a um maw timi hnak in Pathian kan hnen ah in umpi taktak maw tihi a si deuh. A lungawinak kan tuah lawngah maw Pathian in in umpi. A duh lo zawng kan tuah tikah teh Pathian in in taansan maw timi hi kan ruah dingmi thupi zet thu a si. Minung tampi in keicu ka sual tuk ih Pathian thlarau in ii taan san zo. Kei cu thla ka cam khal le hmual a nei lo ding. Thu ka sim khal le Pathian in thlawsuah a pe lo ding. Hna ka tuannak khal ah Pathian in hlawhtlinnak ii pe lo ding tiah kan ruat. Cutik ah, kan sungah ralhruhnak lawnglawng in a khat. Cui ral hruhnak cun, kan ruahsannak a thim ter.

Cumi pawl hrangah si, vancungmi pawl in, “Tihhlah uh! (fear not!) Nan hrangah thuthang tha ka run keng… Nan mah runtu Khrih a suak zo . ..” (Luke 2:10) tiah an run sim cu. Cui naute cu “… a hmin ah, Immanuel tiah an ko ding” (Matt 1:23) tiah Profet Isaiah hmang in a hlaan kum 700  lai ah a rak sim cia zo, “Atu ah Bawipa amah rori in khihmuhhnak a lo pe ding. Nunau no pakhat in fa a vun ih fapa a hring dingih a hminah Immanuel  tiah an sak ding” (Isai 7:14). Curuangah, Christmas caan ah Pathian in in taansan dah lo ti mang sal uhsi. Nan hnen ah san a cem hlan lo ka lo umpi ringring ding tiah thu in kamtu cu kan biakmi Pathian a si (Matt 28:20). Ahmin ah “Immanuel,” “Kan hnen ah in umpi ringringtu Pathian” a si. Na sual le ve te’n, Bawipa na parah ka sual a si tiah sual ngaithiam dil aw. Na sualnak a lo ngaithiam ding ih, na taksa, thinlung, le thlarau tiang damnak a lo pe ding a si (2 Saan 7:14, 1 Jn 1:9). “Pathian in in umpi” timi zum cu a thatnak le a thluasuah pawl cu kan par ah a kumkhua in cat lo in in burh camcin ding a si ti zumnak khi a si (Ps 23:6).

3. Lungleennak le riahsiatnak pawl teh ziangtin kan reh ter ding?

Lei tlun ih kan nun sungah, kan nulepa, kan u kan nau, kan nupi, kan pasal maw kan rualpi pawl in caan khatkhat ah in taansan theu. Cuvek caan ah kan lung a leeng, kan um a har ih, mitthli thawn in taansantu nu maw pa kha “Khui ah na um?” tiah kan thinlung le kan awkam khal in kan hlam ciamco. Cui lungleennak pawl cu Pathian thawn kan pawlkomawk hlan lo cu a reh dah lo ding. Na lung leen vete’n, love songs pawl ngai ciamco hlah. Dunglam ah an lo hnuk ding ih, na lungleen a zual sinsin ding.

Cuhnak in Pathian cu Immanuel, kan hnen ih a ummi Pathian a si. Na ttongmi ngai a duh. Amah khal in a lo bia duhtu Immanuel Pathian a si. Curunagah, na lung a leen tikah, na riah a siat tikah, Pathian thawn thlacamnak in biak aw uhla, a thluasuah pakhat hnu pakhat siar in lungawi thu sim aw. Na dil duhmi khal dil bet aw. Ka hmailam cu a kut sungah a um timi zum aw la, a hnen ah na phurhrit kha hlan aw. Cui tlun ah Pathian in a ttongkam Bible sung in teh ziang i sim duh tiah siar in ruat aw, ngai aw. Cutikah, na lungleennak a reh ding. Caan tampi ah Pathian in  ii umpi ti zianghman kan taksa in kan khaansa thei lo tiah na ti men ding. Na taksa in na khaansa lo khal le Pathian cun a lo um pi ringring a si. San a cem lai hlan lo ka lo umpi ding tiah thu in kamtu Immanuel Pathian a si. 

Thunetnak

            Lei tlun minung tampi le thuthang tampi cun, na duhmi na ngah thei lo ding tiah a lo sim ciamco ko ding. Asinan, Pathian cun, “Ka fa, na duhmi le ttulmi ngah thei ding in lo bawm dingah, na hnen ah ka lo umpi, Immanuel Pathian ka si” tiah in ti.

            Culai fangah, siatralnak lam ih a fehtu pawl cun, an thinlung in ‘Pathian a um lo. Na duhduh tuah aw. Na thinlung in na ruahmi kha tuah hluahhlo aw’ tiah an ti. Asinan, thansonak lam zin ih a fehtu pawl cun “Pathian cu i umpi ringringtu, Immanuel Pathian a si tiah an ti ih, a lungawinak lawng ka ruat ding ih ka tuah ding” tiah an thinlung sungah thuthluknak an tuah.

            Minung kan si bang in Pathian ih duh lomi kan tuah pang tikah, “thluasuah dong nawn lo ding vek in ruat aw hlah.” Vancungmi ih simmi thei sal aw. Tih hlah (fear not). Cuhnak in Pathian hnen ah sual ngaithiam dil sal aw (2 San 7:14). Satan in, “sualnak na tuah zo hnu ahcun, hlawhtlin ding cu ruahsan hlah. Pathian thlarau in a lo tlaansan zo” tiah tihrut ko a lo ti khal le, “Satan, ka biakmi Pathian cu Immanuel Pathian, kan hnen ah a kumkhua in umpi ringringtu a si” tiah ti mei aw. Satan cun, ai ka bum tum nan a ngah ual lo tiah a ti ding ih a lo tlaan san ding.

            Na lung a leen tik le na riah a siat tik khal ah, Pathian cu Immanuel Pathian a si tiah cingmang sal aw la, a thluasuah siar in lungawi thu sim aw. Amah thawn thlacamnak in le Bible siar nak in biak aw ringring aw. Na lungleennak le riahsiatnak an hlo sal mei ding. Ziangruangah tile Pathian cu kan mit in le kan taksa in kan tawng tham thei lo nan, kan thinlung muril ah fiang zet ko in bia theitu Immanuel Pathian a si.

Note: Hih sermon hi Philadelphia Burmese Baptist Church ah 12/14/08 ah ka simmi thu a si.