3.4. Pathian Uknak ih lamdannak: Misual pawl an sinak bang in a cohlang ih an sualnak a ngaithiam

Prepared by San No Thuan

Text:  Matt. 21:31-32

Thuhmai hruai:

Pathian uknak cu Jesuh in leitlun a tlanleen lai ah a rak dinsuak zo. Asinan, an ttamci bang in a karh zai vingvo leh ding tiah a rak sim. A din suak zo nan, a famkim hrih lo. Cumi karh zainak ding hrangah Jesuh in nang le kei hi midang Pathian uknak sungah hruai lut dingah in sawm. Asinan, Pathian uknak cu ziangvek a si timi kan sim thei lo ahcun zo so ra lut duh ding? Pathian uknak ih a pekmi pawl cu ziangvek an si tile:

1.     Mitcaw, farah, hremmi pawl luatnak pe dingah a si. Cumi pawl luat ter ding, dam ter ding hi Pathian uknak ih a tuah reromi a si.

2.     Pathian uknak cun kan man a khunzia in theihter. A nunnak pek tiang in a duhdawtmi kan si, a innsang ah in cohlang ih, in umpi/ttanpi ringringmi kan si ti in theih ter. Lei lungmii pawl in, na man an lo rel sakmi parah tthum aw hlah.

3.     Pathian uknak cun Pathian in misual pawl an lung an thleng ih Amai lam ih an hoikir sal ding khi a duhmi a si.

4.     Pathian uknak sungah Pathian in misual pawl ih sinak bang in a cohlang ih an sualnak a ngaithiam.

3.4.1. Misual pawl ih sinak bang in a cohlang.

Bawi Jesuh hi misual pawl tiah an timi pawl thawn vei tampi an pawlkom aw tlaang. An tthat hnu lawngah Pathian a pawl ih a cohlang a si lo. An sual lai hrimhrim ah Jesuh in a cohlanmi a si.

·      Siahkhong pawl thawn rawl an ei tlaang (Mark 2:15-17).

·      Nun sual ih a nungmi nunau nu khal in a ra tham thei (Luke 7:36-50).

o   Sualnak tam deuhdeuh a neitu pawl cu Pathian in kan sualnak in ngaithiam ti an theih tikah, Pathian hnenah an lungawinak a tam deuh a si.

·      Siahkhong tu Zacchaeus hnen a cam (Luke 19:1-10)

·      Pasal pa 5 a neitu Samaria nu khal thu tha te a ruah (John 4:7-42).

Himi pawl Jesuh in Pathian uknak sungah cun misual pawl kha an sinak bang tuk in cohlan an si ih, Pathian in a pawlkom duh timi a lang ternak a si. An ra kir sal tikah Pathian ziangtluk in a cohlang, a rak pom duh tikmi kha fapa tlaan hlo ih thuanthu khal ah Jesuh in a lang ter (Luke 15:11-32). A ti bet hrihmi cu, “Miding pawl hawl dingah ka ra lo, misual pawl hawltu dingah le an sual sir ter dingah ka ra” tiah a ti (Matt. 9:11-13; Luke 5:31).

            Pathian cun kan sinak vek in in cohlang timi thu thei na cing ih a zum lotu tampi an um. Culai ah, mi depde, mi hrokhrawl an timi siahkhongtu pawl, hlaawhhlangtu pawl, le nunau tha lo tiah an ruahmi pawl kha Pathian in nan sinak bang in a lo cohlang, nan sual sir uhla a hnen ah ra kir sal uh tiah a ti tikah lungawi tein an cohlang. Curuangah, Jesuh in hitin a sim:

Fiangte in ka lo sim: siahkhongtu le hlawhhlang pawl hi nan hlanah Pathian uknak sungah an lut ding. Ziangahtile baptitma petu Johan cu a dikmi lamzin hmuh dingah nan hnenah a ra nan nan zum lo; sikhalsehla ngunkhuai khongtu le hlawhhlang pawl cun an zum. Cumi nan hmuh hnu hman ah nan thinlung nan tleng cuang lo, zum khal nan zum cuang lo,” tiah a ti (Matt. 21:31-32).

           

Ziangruangah Siahkhong pawl le hlawhhlang pawl cu miding tiah a ti aw pawl hnak in van ah an kai hmaisa ding ti ahcun, Pathian nan sualnak a lo ngaithiam thei ih, ra kir sal uh tiah a ti tikah lungawi te in an ra kir sal ruangah a si. Pathian ih sual ngaithiamnak le duhdawtnak thei cing zum lo tu pawl cu ziangtluk miding an si ah siseh, misual an si khal ah vanram cu an co thei lo ding. 

3.4.2. An sualnak a ngaithiam

            Jesuh in na sualnak cu ngaithiam na si zo tiah a tinak veihnih ah a lang:

1.     Inn par ihsin an vun thlakmi kezeng pa kha, “Ka fapa, na sualnak cu ngaithiam a si zo” tiah a ti (Mark 2:10).

2.     Hlawhhlang nu, Jesuh ke a mitthli thawn a kholh saktu nu khal cutin a ti thotho (Luke 7:48).

Jesuh in midang ih sualnak a ngaithiamnak in a langh termi cu Pathian uknak sungah cun, Pathian cun “Sual man Cawh kuan daan” hmang lo in, “Zaangfahnak daan” a hmang sawn a si timi a lang ter.

            Jesuh in Pathian uknak thu a sim tikah le “na sualnak ngaithiam a si zo” tiah a timi hi ziangruangah midang hrangah thinhennak a suah ter? Israel pawl ih zum daan ahcun, sual ngaithiam theitu cu Pathian lawng a si. Prophet pawl, puithiam pawl le tlaang bawi pawl cu Pathian hnen ih sual ngaithiam dil saktu lawng an si tiah an zum. Asinan, Jesuh cun, “Ka fapa/nu, na sualnak cu ngaithiam a si zo” tiah amah in a ngaithiam cih tikah, Pathian lawng ih tuah theimi ziangah hi tin midang sual tla a ngaithiam thei men tiah an ti. Pathian ah maw a ruah awk tiah an thin a heng. Cuih tlun ah, Biaknak le duun le daan pawl hnak in “Keimah I zum uh, ka simmi zum” tiah a ti tikah an thin a heng ngaingai.

Thunetnak:

Pathian uknak ih a lamdannak cu:

1.     Lei tlun ukawknak ahcun, miding le mitha pawl lawng cohlan an si. Asinan, Pathian cun, misual le mi tha lo an timi pawl kha a cohlang, a duhdawt ih a pawlkom.

2.     Lei tlun ukawknak ahcun, a sualmi cu a sual vek in cawh kuan an kuan ter. Pthian uknak sungah cun, cawhkuan daan si lo in, zaangfahnak daan a hmang. An hnen ih rakir tu pawl cu zokhal an sual ngaithiamnak a pek. 

________________________

Oct 27, 2013

Falam Baptist Church, Maryland

Pathian Uknak sungah Sualsirnak le Lungthlengnak a tul maw?

San No Thuan

Luke 13:1-9

Nan Nun Daan Ṭhin Uh

1Culai ahcun mi ṭhenkhat in Jesuh hnenah, Galilee mi pawl in Pathian hnenih thawinak an pek laifangah Pilat ih a thahmi pawl thu kha an sim. 2Jesuh in an hnenah, “Cuih Galilee mi pawl cutiih thah an si ruangah midang Galilee mi hnakin an sual sawn, tiah nan ruat maw si? 3An sual deuh cuang lo! Fiangtein ka lo sim: Nan sual nan sir ih nan nun daan nan ṭhin lo ahcun anmah vekin nan thi ṭheh ve ko ding. 4Siloam hmunih donhleisang a tluuk tikah minung hleiriat a nenthatmi pawl thu kha teh ziangtinso nan ruat? Cutiih an thih ruangah Jerusalem ih a ummi midang pawl hnakin an sual cuang a si ti a langter tiah nan ruat maw si? 5A si hrimhrim lo! Fiangtein ka lo sim: Nan sual nan sir ih nan nun daan nan thleng lo ahcun anmah vekin nan thi ṭheh ve ding,” tiah a ti.

A Rah Lomi Theipi Kung Tahṭhimnak

6Jesuh in an hnenah hiti in tahṭhimnak a sim: “Hlanlaiah mi pakhat in a hmuan sungah theipi kung pakhat a cing. A rah le rah lo a va zoh ṭheu ih a rah a hmu dah lo. 7Curuangah hmuan kiltu hnenah, ‘Zohhnik, hi theipi hi! Kum thum tiang rori a rah maw rah lo, tiah ka ra veh ṭheu nain a rah zianghman ka hmu lo. Hau mai aw! Ziangah so leiram ṭha a ei rero ding?’ a ti. 8Sikhalsehla hmuan kiltu in ‘Bawipa, kum khatte cu zuah hrih ko aw! A kimvel in leilung ka lai ding ih dawm ka burh hrih ding. 9Cule a hnakum ah rah a rah asile lungawiza a si ding; a rah thotho lo a sile hauter leh siseh,’ a ti,” tiah a sim.

Thuhmaihruai

Thusuhnak pahnih lo tuah ka duh: pakhatnak ah, Pathian in kan sual kan sir hmaisa hnu lawngah kan sual in ngaithiam a si maw? Culole, pahnihnak ah, sual kan sir awk hlan hrimhrim ah Pathian in kan sualnak in ngaithiam cia? Himi thu pahnih ruat in Pathian uknak daan ih fehpi sualsirnak hi ziangvek a si timi lo ruah ka duh.

Pakhatnak: Pathian in kan sual kan sir hmaisa hnu lawngah kan sual in ngaithiam. Himi hi mi hrek khat in an pom. Thuthimnak ah, Job le a rualpi pawl khal in Job a nat lai ih an va hnem lai khal ah, hihi a va simmi Pathian thu a si. Laimi khal in, mi pakhat khat thil tha lo an ton tikah, a nu/pa/pi/pu cu khavek an si si. An cituh rahseng an tong si ko ding timi ruahnak kan nei. Israelmi pawl khal in cuvek in an ruat (Mark 1:2-3).

Jesuh in Pathian uknak thu a sim tikah, cutin a sim lo. Jesuh cun, Pathian ih zaangfahnak le duhdawtnak nan parah a tumtuk ih nan sualnak khal a lo ngaithiam a si timi hi a simmi a si.

1. Jesuh in lungthleng hrih lomi pawl a duhdawt

Luke 5:27-31

27Cuih hnuah Jesuh cu a feh ih siahkhongtu Levi an timi pa a zung sungih a to kha a hmu. Jesuh in a hnenah, “I thlun aw,” tiah a ti. 28Levi cu a tho ih ziang hmuahhmuah taanta in Jesuh cu a thlun.

29Cule Levi in a inn ah rawl einak puai tumpi Jesuh hrangah a tuah ih a sawmmi pawl lakah cun siahkhongtu pawl le midang tampi an tel. 30Farasi mi ṭhenkhat le Daanthiam ṭhenkhat anmah ih bu sungtel pawl cu Jesuh dungthluntu pawl hnenah an phunzai. “Ziangah so siahkhongtu le misual tla thawn rawl nan ei ih ti nan in tlang?” tiah an sut.

31Jesuh in, “A harhdammi pawl in sibawi an ṭul lo, a nami pawl lawngin an ṭul. 32Miding pawl ko dingah ka ra lo; misual pawl an sual sir ter dingah ka ra a si,” tiah a ti.

Luke 15 sungih tahthimnak a simmi pawl khal kan zoh tikah, sualsirnak kan neih hlan ah Pathian in in duhdawt, in zaangfah, ih kan sualnak in ngaithiam cia timi a fiang tuk. Tangka hlo, tuu hlo, fapa hlo thu an si. An hlo theh ih, a neitu in an hawl. Fapa tlaan hlo pa khal hi a pa in a cuan ringring ti kan hmu. A va kir tikah, a paih hnen ah sual ngaithiamnak a dil man hlan ah, a pa in a pom ih ka fa thihnak ihsin a ra kir sal zo tiah a ti ih, a lungawi ngaingai ti  kan hmu.

2. Jesuh in kan sual sir aw in thinlung thleng ding in fial

Pathian in kan sual lai le kan dingfel lo lai khal ah Pathian ih zaangfahmi le duhdawtmi kan si. A ngaithiammi kan si ti a fiang. Curuangah, kan sual kan sir ih kan lungput kan thleng awk lawngah Pathian in kan sualnak in ngaithiam timi cu a si deuh lo. Asinan, Jesuh in sual sir ding le kan lungput thleng in fial hrimhrim lo timi khal cu a dikmi a si lo.

Luke 13:1-5

Nan Nun Daan Ṭhin Uh

1Culai ahcun mi ṭhenkhat in Jesuh hnenah, Galilee mi pawl in Pathian hnenih thawinak an pek laifangah Pilat ih a thahmi pawl thu kha an sim. 2Jesuh in an hnenah, “Cuih Galilee mi pawl cutiih thah an si ruangah midang Galilee mi hnakin an sual sawn, tiah nan ruat maw si? 3An sual deuh cuang lo! Fiangtein ka lo sim: Nan sual nan sir ih nan nun daan nan ṭhin lo ahcun anmah vekin nan thi ṭheh ve ko ding. 4Siloam hmunih donhleisang a tluuk tikah minung hleiriat a nenthatmi pawl thu kha teh ziangtinso nan ruat? Cutiih an thih ruangah Jerusalem ih a ummi midang pawl hnakin an sual cuang a si ti a langter tiah nan ruat maw si? 5A si hrimhrim lo! Fiangtein ka lo sim: Nan sual nan sir ih nan nun daan nan thleng lo ahcun anmah vekin nan thi ṭheh ve ding,” tiah a ti.

Sual sirnak (repentance, metanoia) timi ih sullam cu lungthlengnak tikhi a si. Lungthlengnak dikmi le dik lo mi a um.

1.     Lungthlengnak dik lo cu Judas Iscariot ih nunnak ah kan hmu thei. A thil tuah sualmi parah a sir aw tuk. Asinan, a sir awknak cu amah le mah a siatsuah aw. Cucu Pathian ih duhmi lungthlengnak dik a si lo.

2.     Lungthlengnak dik timi cu Fapa tlaan hlo pa ih thu ah kan hmu thei. Maih duhmi tuahnak, ruahnak, mah le mah rinsan awknak ihsin Pathian kha kan thinlung zatein, kan ruahnak zate le kan thazaang zate thawn duhdawt sal in a hnen ih kir ding khi a si (Daan. 6:4).

Lungthlengnak ah mihrek khat cu kan sual kan sir aw nan, kan thinlung kan thleng aw ngaingai lo. Lungthlennak diktak ih a tuahmi cu:

1.     Thinlung zate thawn duhdawt a tul. Kan thinlung a hrek te thawn lawng Pathian kan duhdawt ih, a hrek cu Pathian hnak in mi dang/thil dang pawl kan duhdawt sawn. Pathian thinnat ter khal ziang kan poi lo.

2.     Ruahnak zate thawn duhdawt a tul. Kan ruahnak cu Pathian ih duhmi ziang a si timi hnak in, kanmaih tuah duhmi lawng kan ruat.

3.     Thazaang zate thawn duhdawt ding. Bawipaih sunlawinak hrang ih thil tuahnak ah kan thazaang hmang lo in, Bawipaih thangsiatnak hrang ih thil tuahnak ah kan thazaang kan hmang sawn theumi hi Pathian kan duhdawt lonak a si.

Kan thinlung zate thawn kanmah le mah rinsanawknak le kanmaih duh zawng fehnak in Jesuh Khrih kha rinsan in, a duhzawng ih feh khi a si. Kanmaih ttha ti zawng lamzin ih kan feh ahcun kan ton dingmi cu Pathian ih a faale pawl ei ter in duh lomi vok rawl ei in  vok dinhmun ah kan cang ding a si. Cuvek kan can zik a si ahcun, fapa tlaan hlo pa bang in kan Pa Pathian hnenah a rang thei tawk in kir lohli uhsi. Anih cu misual kan si lai hrimhrim ah in duhdawt ih, in zaangfah ih, kan sual mawhnak in ngaithiam zotu a si. Cucu Pathian ih sinak a si timi na theihmi thuthangtha kha zum mei  aw, nangmai duhnak lamzin na fehnak hmun ihsin kir aw la, Pathian hnen ah feh sal mei aw. Na nung ding.

3. Pathian in a hrangah rahpar tha nei ding in duh.

            Pathian ziangruangah kan sualnak hi cutluk in in ngaithiam, in duhdawt ih thluasuah in pek thiam thiam si pei? Ziangruangah, kan thinlung thleng in a hnen ih kir ter sal in duh si pei? Cutivek ih in duhnak cu a hrangah rahpar tha rah dingah a si.

Luke 13:6-9

A Rah Lomi Theipi Kung Tahṭhimnak

6Jesuh in an hnenah hiti in tahṭhimnak a sim: “Hlanlaiah mi pakhat in a hmuan sungah theipi kung pakhat a cing. A rah le rah lo a va zoh ṭheu ih a rah a hmu dah lo. 7Curuangah hmuan kiltu hnenah, ‘Zohhnik, hi theipi hi! Kum thum tiang rori a rah maw rah lo, tiah ka ra veh ṭheu nain a rah zianghman ka hmu lo. Hau mai aw! Ziangah so leiram ṭha a ei rero ding?’ a ti. 8Sikhalsehla hmuan kiltu in ‘Bawipa, kum khatte cu zuah hrih ko aw! A kimvel in leilung ka lai ding ih dawm ka burh hrih ding. 9Cule a hnakum ah rah a rah asile lungawiza a si ding; a rah thotho lo a sile hauter leh siseh,’ a ti,” tiah a sim.

Pathian in tuih sunni tiang cutluk ih in duhdawtnak le kan sualnak tampi khal sehla in ngaithiam ih thluasuahnak thawn in cawm reronak hi duhsannak a nei: amaih hrangah rahpar tha rah dingah a si. Cuih rahpar tha cu ziangvek a si? Thlarau rah pawl an si:

Thlarau ih a rahsuahmi cu duhdawtnak, lungawinak, hnangamnak, lungsaunak, mi zaangfahnak, ṭhatnak, rintlak sinak, 23nunnem tangdornak le suup theinak tla an si (Gal 5:22-23).

Himi rahsuak thei ding in Bawipa thawn nitin, caantin pawlkom aw ringringtu kan si a tul. Ziangtin kan pawlkom aw ding tile thlacamnak le Biblesiarnak kha na pumpak te in nei aw. Cuih tlun ah, zumtu dang pawl thawn pawlkom awnak le Pathian thangthatnak pawl ah feh aw, tel ve aw.

Thunetnak:

Pathian uknak ih simmi thuthangtha cu Pathian in a zor thei lomi a duhdawtnak thawn a lo duhdawt ringring ih na sualnak a lo ngaithiam lai. Curuangah, sualnak lamzin kha taansan awla a hnen ah ra kir aw. Amah lawng na thinlung, na ruahnak le na thazaang ziangkim thawn duhdawt bik aw. Cumi cu lungthlengnak diktak a si. Cuti ih Pathian na duhdawt theinak dingah, thlacamnak, Bible siarnak le Pathian Biaknak hmun ah feh ringring aw. Cuti in Pathian thawn nan pawlkom aw tam ding ih na sungih sin Thlarau rah pawl a rah suak ding a si.

Pathian Uknak (The Reign of God)

Thuhmai hruai:

Jesuh ih nun daan, tong daan le thil tuahmi ziangkim hi zoh hnik uhla a thupi bik ih a zirh duh bikmi le sim duh bikmi cu Pathian uknak cu ziangvek a si timi hi a sim duhnak a si. Tahthimnak ah, mina a dam ter, mithi a thawh ter, le tirawl a pekmi pawl hi mangbangza a tuah duh men ruangah a tuahmi a si lo. Pathian uknak cu hi bang tuk a si timi a simfiang duh ruangih a tuahmi a si. Pathian uknak sungah cun, dam lonak, thihnak, le rilrawnnak ti pawl hi a um nawn lo ding timi hi a sim duhnak a si.

Curuangah, Pathian uknak (The Kingdom of God) tiah kan ti reromi hi ziangti in Jesuh in in zirh timi hi pakhat hnu pakhat lo sim ka duh.

1. A hmin simfiangnak

a. Pathian uknak le vancung uknak: Mathai in Vancung uknak tiah a ko ih, Mark, Luke le John pawl in Pathian uknak tiah an ngan. A dang aw maw? A dang aw lo. Mathai in vancung uknak tiah a ngannak cu a casiartu bik pawl hi Judahmi pawl an si. Judahmi pawl in Pathian tiah an ko ngam lo. Pathian cu a thianghlim tuk, kan kawh ahcun kan parah thil tha lo a thleng ding tiah an ruat. Pathian an upatnak ah tiah Vancung tiah an ko. Curuangah, Mathai in Vancung Uknak tiah a ngannak a si. Asinan, Mark, Luke le John in ca an ngan tikah  ih Rome le a kiangkap ih ummi Gentile pawl hrangah an ngan ih Gentile pawl cun Pathian ti ih kawh hi poi an ti lo. Sim duhmi cu vancung uknak le Pathian uknak timi cu a bang awmi a si.

b. Pathian uknak le Pathian ih ram:  Thukamhlun sungah Hebrew tong cun malekuth tiah a ngan ih, cun, Thukham thar sungah Greek tong cun, basileia tiah an ngan. A sullam cu siangpahrang ih thuneihnak khi a sim duhnak a si.

Pathian ram tiah kan ti tikah kan ruah sual ol zetmi pakhat cu Lai ram, Shan ram tivek in ramri a nei ding tiah kan ruat. Pathian in ramri a nei lo. Ziangkim hi a mai ta le ram an si theh. Asinan, Pathian ih sersiammi a leiram sung ih kan nun lai caan ah, Pathian ih ukmi (control) mi le uk lomi ti in kan um ding. Curuangah, Pathian ih ram ti hnak in Pathian ih uknak tiah kan kawh sawn le a dik sawn. Pathian in a duhnak ih a feh ter theimi nun kha Pathian uknak cotu an si sawn. Minung pahra lai tla kan to vialvial lai ah Pathian ih ukmi le uk lomi kan um thei.

Pathian uknak sung ih lut timi ih sullam cu Pathian ih thuneihnak tangah na nunnak kha na pe aw zo maw tinak a si. Satan thu in maw, Pathian thu ih thuthu in so na um timi hi kan suhawk dingmi cu a si.

2. Pathian uknak hi khui ah a um?

1.  .       Kan hnen ah a um: Mihrek khat lala in le Pathian uknak cu leilung parah a kim zo tiah an ruat. “If I cast out demons by the Spirit of God [and he did], then the kingdom of heaven has come to you” (Matt. 12:28; Luke 11:20). Kawhhran khal in Jesuh tuahmi bang tuk in khuasia khuavang khal kan dawi thei zo (John 14:12). Luke 17:20, 21 – Pathian uknak cu nan hnen ah a um. Curuangah, Pathian uknak cu Jesuh Khrih a rat ihsin a mah in a thok, van a kai hnu khal ah Thlarau Thianghlim a run thlah ih kanmah uktu dingah a thlah (1 Cor. 6:19). Asinan, Pathian cu ralkap vek a si lo ih, thinlung takte in Bawipa na uknak sungah tel ka duh a timi lawng a rak uktu a si. A uknak sungah duhdim nun a um.
2. .      A famkim hrih lo: sualnak le that lonak, dam lonak ti pawl tampi a um lai. Curuagnah Jesuh in nuam tete in a famkim sinsin ding tiah a sim. Pathian uknak cu thlaicii bang tuk a si ih nuam tete in a karh vingvo ding (Matt. 13:33; Mark 4:26f).

3. Pathian uknak ih kenmi thuthangtha

3.1. Luatnak thu a keng (Luke 4:18-21).

Jesuh cu Synagogue sungah thu zirh ding in a feh ih, mipi hmaiah Isaiah 61:1-2 sungta a siar. Judahmi pawl in hih Bible caang hi Pathian, Messiah ih thu a sim tiah an zum zet.

Jesuh ih simmi pawl cipciar deuh in kan zoh ta pei: Bawipaih thlarau cu ka parah a um (Luke 4:18). Ziang tuah ter dingah a um hnawh?

a.     Mi farah pawl hnenah thuthangtha sim dingah

b.     Thawgtla pawl hnen ah luatnak thu sim dingah

c.     Mit caw pawl in khua an hmuh theinak dingah

d.     Mi ih hremmi pawl luat ter dingah

e.     Pathian ih duhdawtnak thu simphuangtu dingah

3.1.1. Jesuh ih cahnak hrammpi cu Bawipaih Thlarau a si (Luke 4:18).  

Jesuh in tihnimnak a lakni ihsin Thlarau Thianghlim cun a cencilh (Luke 3:21-22), hniksak ding in nelrawn ah a hruai (4:1), cule a huham cahnak thawn Pathian ih sunlawinak hrangah nasa zet in hman a thok. Bawi Jesuh ih thuneih theinak le huham cahnak cu hrampi cu van a Pa Pathian ih Thlarau huham cahnak khi a si. Cuih thu cu Luke in Bung 4-5 sungah a ngan.

Jesuh Khrih hman a cahnak hrampi Pathian ih Thlarau a si ahcun, nang le kei ih kan cahnak hrampi ti ih kan ruahsannak/kan rinsanmi hrampi hi ziang a si? Kan fimthiamnak, sumpai neimi maw, minung ah tla a si pang maw?

Tirhthlah 1:8nak ah “Nan hnenih Thlarau Thianghlim a rung thlen tikah cahnak huham thawn nan khat ding” tiah thu in tiam. Zumtu pawl ih kan cahnak cu Thlarau Thianghlim thawn nitin pawlkomawknak a si. Thlacamnak in pawlkom aw, Bible siarnak in pawlkom aw, zumtu dang pawl hmang in a lo simmi pawl tla ngainak in a simmi ngai aw, a fialmi tuahnak in pawlkom aw.

Jesuh ih cu Thlarau Thiaghlim in a cencilh tikah Thlarau ih a tuah termi pawl cu:

           

3.1.1.1. Mi farah pawl hnenah thuthangtha sim dingah

A fiang zetmi cu kan Pathian cu mi farah pawl ih Pathian ka si tiah a tinak a si. Vei khat cu midum Pathian thuthiam Dr. Kosuke Koyama in, “God is black” tiah ca a rak ngan. Ziangahtile, mi thleidan a tuarmi an si, mi ih nautat a tuarmi an si. America ah midum le mirang zin thawhnak ti in an then. Midum zinthawhnak ih a fehtu pawl cu midum tiah kawh an si. Mi farah pawl hnenah thuthangtha sim dingih ratu a si ruangah, midum hnen ih pawlkomtu a si ve ruangah, “Pathian cu midum a si” tiah a ti.

Thufim 14:31

Mi farah pawl na hrem ahcun, mi farah pawl sersiamtu Pathian na nautat a si; Asinain farah pawl zaangfahtu cu Pathian tihzahtu a si. Mi farah le mi zonzai zawnruat ih bom le hnatuan hi Jesuh ih a tuahmi a si. An farahnak in luat ter hi Pathian ih duhmi le Pathian ih a tuanmi a hnatuan a si.

3.1.1.2. Thawngtla pawl hnenah luatnak thu sim dingah

Thawngtla lole sal tang (Captives) timi ih sullam cu thawng inn ih a tomi pawl tiah a tinak a si lo. Jesuh tuahmi pawl in thawngtla lole sal taang timi ih kan hmuh theimi pawl cu: dam lonak sal taang pawl a dam ter (Physical), khuasia khuavang ih a polhmi pawl an nunnak a luat ter (Mental and Spiritual). Midang ih thlei dan, nautat a tuarmi siahkhong le hlawhhlang pawl tiang a va kom ih an sualnak a va ngaithiam (Politic)

Himi pawl hi Thlarau thawn a khatmi pawl ih hnatuan a si. Pathian ih hnatuan a si. Taksa thinlung le thlarau damnak, midang ih hminsiatnak khuh sak in an sual ngaithiam khi Pathian ih hnatuan a si.

3.1.1.3. Mit caw pawl in khua an hmuh theinak dingah

Taksa le thlarau mit cawmi pawl an zate in Jesuh in an mit a van ter vingvo ti kan hmu (Luke 7:21-22; 18:35). Lamzin a hmu thei lo pawl kha lamzin tha ih hruai ding, hmuh ding khi Pathian ih duhmi le a hnatuan a si.

Curuangah, zumtu pawl cu mi phun hmuahhmuah hrangah tleunak nan si tiah in tinak a si (Matt. 5:13).

3.1.1.4. Bawipai rundamnak kum a thleng zo timi thuthan dingah.

Jubilee kum a thleng zo timi than ding ah I thlah a si tiah a sim duhnak a si. Jesuh in Isaiah ih ca cu a siar theh tikah, hi Bible ca cu tuih sunah a kim a si tiah a ti tikah an mang a bang theh.

Israelmi pawl in “Bawipaih kum an timi cu” kum 50 kimnak hi an timi a si. Sabath kum 7 in vei sarih cemnak khi “Year of Jubilee” tiah an ti. Himi kum ah, sal pawl an thlah, leiram zuarmi pawl khal an khirh aw sal, leiba pawl khal an ngaithiam aw theh, lo ram khal an tuah nawn lo.

Asinan, Israel mi pawl cun cutivek ih sual ngaithiamnak le duhdawtnak thu a simtu Jesuh Khrih cu an hua ih thah an tum. Ziangahtile, Jesuh in Bawipaih ni le kum, a uknak a thleng zo ruangah sal ti um nawn hlah seh, sualnak um nawn hlah seh, misual pawl khal ngaithiam uh ti pawl a sim tikah, sal thlah an duh lamlam lo, an ngaithiam lomi minung tam zet an nei lai.

Tuisun ni hi Pathian ih uknak ni le kum a si. Na sualnak ngaithiam theitu Pathian cu na hnen ah a um. Na taksa damnak a lo pe theitu khal na hnen ah a um.  Nangteh, Jesuh ih tuahmi hi tuahtu na si ve maw? Christian timi cu Jesuh ih tuahmi a tuah ve tu pawl hi Khirhfa kan si.

Thunetnak:

Pathian uknak thu cu luatnak thu a si. Cuih luatnak cu kan thlarau hrang lawng luatnak a si lo. Kan thinlung, taksa, thlarau, le kan umtu khuasak daan pawl luatnak thu a si. Cucu Jesuh in thlarau in I cencilh ih cumi pawl tuan dingah I fial tiah a ti. Nang le kei khal Jesuh ih hnatuan pehzomtu ding kan si.

____________________________

San No Thuan

Falam Baptist Church, Maryland

22 September 2013

3.2. Pathian Uknak cu Kan Man a Khunzia In Theihter

Thuhmaihruai

Vei khat ah serial killer an timi mi that rerotu pa a um ih cucu an kai ngah. An

Duhdawttu ka nei lo, zohman in zianghman ah in siar lo, duhdawt tlak khal ka si lo” timi ruahnak hi kan nun siatsuahtu bik a si. Kan thin a nau ter, kan bei a dong ter sin ih, midang pawl va pawlkom khal paih lo ko in tuahtu bik a si. Cuvek kan ton tikah culole mi pakhat khat kan theihmi in a ton tikah ziang kan tuah ding? Cumi a dam tertu thuthangtha hi Jesuh ih a phuanmi Pathian uknak thuthangtha cu a si. Man kan neihzia Jesuh in theih ter in duhmi thu pathum a um: A innsang sungkhua na si, man neimi na si, ziangkim na ti thei timi theih ter a lo duh.

Minung ih kan man neihzia cu:

1. Pathian ih duhdawt zaangfahnak co theitu ah ruahmi kan si. Na hrangah a sunlawinak, a bawi tokheng le a nunnak tiang na hrangah pek a siannak cu thil dang hnak in nangmah na thupi sawn ti a ruah ruangah a si.

1.            A nunnak liam in a lo tlenmi na si. Rom 5:8 nak ah, “Sikhalsehla Pathian in ziangtlukinso in duhdawt ti cu a langter: misual kan si hrih na cingin kan hrangah Khrih cu a thi!” Jesuh in a nunnak liam tiang rori na hrangah a nunnak a pek ih a lo tlen. Cu ti ih a tuahnak cu Pathian in man nei ih a lo ruahmi na si ruangah a si.
2.            Pathian in a duhdawtnak a burh ih burhmi na si. Rom 5:5 nak ah, “Cule hi ruahsannak in kan bei dong loin in tuah, ziangah tile Thlarau Thianghlim sung ihsin Pathian in a duhdawtnak cu kan thinlung sungah a burh zo. Cuih Thlarau Thianghlim cu Pathian ih in pekmi laksawng a si.”
3.            Zianghman, zohman in Pathian ih duhdawtnak in an lo then thei lo ding. Rom 8:38-39.

2. Pathian innsang sungtel ih cohlanmi na si. Pathian in a fanu/fap sinak in a lo phiat dah lo.

•           1 John 3:1, “Pathian kan Pa-ih in duhdawt zia hi ruathnik uh! In duhdawtnak a maksak ruangah Pathian faale tiih kawh kan si hi; cutiih in ti vekin kan si taktak. Curuangah a si hi khawvelih in theih lonak cu! Pathian khal a thei lo.”
•            Kei cu telnak ka nei lo tiah na ruat aw lai maw? Pathian, a saangbik Siangpahrang ih fanu/fapa, a innsang sungah sungtel na si sokhaw.

3. Pathian ttanpimi na si (1 Cor 6:19)

·      2 Cor 3:4-5 - “Hitiih kan phuannak cu Khrih ih zaarah Pathian lamah ralṭhatnak kan neih ruangah a si. 5Hi hnaṭuan hi a ṭuan theitu kan si tiih phuan ngamnak kanmah taksa parah zianghman a um lo. Kan ṭuan theinak hmuahhmuah cu Pathian hnen ihsin a rami a si.”

·      Phil 4:13 - “Cahnak i petu Khrih sungin ziangkim ka ti thei.”

·      Rom 8:31 – “Pathian kan lam ah a ttan ahcun zohman in do thei ding?”

·      Na hmailam a neitu hi minung an si lo. Pathian ih kut sungah a um ih, Pathian ih ttanpimi na si.

Thunetnak:

Midang in cuvek minung na si, nang in na ti thei lo ding an lo ti khal le zum hlah. Cohlang duh hlah. Nangmaih man midang ih lo tathmatmi ah re aw hlah. Lei tlun mi, Pathian thei lotu, aana (power) duh zettu le a nungmi Pathian tihzahnak nei lotu pawl ih awka ih an lo simmi na man neih zia le nei lo zia, an hnen ih tel thei, tel thei lo na sinak, na thil ti thei zia, le ti thei lo zia an lo simmi kha na sinak taktak a si lo. Na sinak taktak cu Pathian ih uknak sungah Pathian ih tlenmi, a innsang ih cohlanmi le thilti theinak a pekmi, a ttanpimi na si. Cucu na sinak a si. Pathian tongkam ih a lo simmi hi zum sawn awla ziangah tile, Pathian cu a lo duhdawt tuk ruangah a ziangkim le a nunnak tiang na hrang ih lo petu le na sinak vek ih lo cohlangtu a si.

Kannih Kawhhran teh, Pathian ih uknak a simi mi farah, zonzai, mi ih zomtaih nautatmi, thinnau pawl kha a dawitu le a hnongtu kan si maw? Kan si ahcun Pathian uknak a dawn khamtu kan si ziangahtile Pathian uknak sungah cun, “Pathian ih duhdawt ringringmi na si, Pathian ih ta a innsang duhbik a fanu/pa na si timi le, Pathian ih ttanpimi” na si timi hi Jesuh Khrih phuanmi le langh termi cu a si.

____________________________

San No Thuan

Sep 29, 2013

Falam Baptist Church, Maryland

========================================================================