Showing posts with label Chin Language. Show all posts
Showing posts with label Chin Language. Show all posts

Wednesday, October 2, 2013

TLANG TONG KAN NEI THEI PEI MAW



Tlangtong a rung can suah dan phun hnih in a um:

1.     Pakhat nak cu Kumpi acozah in rampi lole ram tthen ah lotheih lo ih hmang dingih a nem hnget sak mi. (eg. Burma ramah Myanmar cu tlangttong si dingin kumpi ih nem hnget mi asi).

2.     Apahnih nak cu ttong pakhatin ram a neih kau ruangah a thiamtu an tamih  nem hnget ttul loin mipi vantlang hman dingah amah te a rung cang. (eg. Mirang ttong hi Leitlun tlang ttong dingih nemhnget a silo nan hman thluh a si).

Tlangtong hrangih Chin mi ih khawkhan dan (strategy)
Chin ram hrang tlangtong dingah khawkhandan a phunphun kan nei. Chin timi a hleice ih neitu hmin putu cu Falam, Halkha leh Tedim hi kan si. Hman seh Tedim cun Zomi tita rori ah an buaiih Chin ihsin in suahsan deuh tikah Falam le Halkha lawnghi tabul vekih nei tu ah kan rung cang.  

Hite pahnih (Falam leh Halkha) hleu hleu hman kan ttong cu tlangtong ah cangseh ti tumtah tuknak ruangah kan remaw theilo. Cu cingin kan ttong ih neh awk kan tum veve ih a phunphun in khua kan khang ciamco. Ziang tivekin khua kan khang ti mi langsar deuh pawl a hnuai lam vekin hmuh theih a si.

Halkha ih Tlang ttong hrang ih khawkhan dan 
Tlang ttong cu state government or Central government ih relcat sak ngam ding a si lo, buai nak a suak dingih mah le mah thisen suahawk nak a suak ding. Cu ruangah Chin miphun lak ihsin ram a neikau bikmi ttong cu kan Chin tlangtong  a si, ti fiangten khua an ruat suak. Cu ruangah a hnuailam vekin Chin tlang ttong cangsuak dingih hma an laknak hmuh theih in a um.

International Chin Baptist Mission (ICBM) Ankilik
(CCOC-2 or CCOC follow up) ti hmin in Chin ram ah Pathian rongbawl nak neih siseh tiah mawizetin khawkhan nak neih a si. Khawkhan mi cu a famkim vivo ih hnatuan thawh a rung cu thlang. Hman seh CCOC hmin hman dingcun CBC (formerly - ZBC) kut hnuai ih hnattuan a ttul. CBC kut hnuai ih a feh ding cun Falam ih headquarter ret a ttul ih missionary thlah dingmi pawl khal heaequarter ih training pek a ttul zik thlang. Cu tikah CCOC-2 ih a rak tumtah bik mi thuthup le a tak ramih hma a lak dan ding a milaw thei nawn lo. Tumtahthup hrangah thil fehdan diktakih feh cu hnaihnok le dawnkham tu ah a rung cang. Cu ticun CBC thawi thurel tlang nak khalin um zia a nei nawn lo.

Cu tikah Pacang kan tum cu lungtum tiin CBC hnuai ah um lo dingin thu rel cat a si ih an tumtah vekin ICBC ti ih cangvai dingah phuan suah a si. Cu cun an tumtah mi cu calungpi parih “kan holh cu Chin tlang holh a si thei nak dingah ICBM hmin in hma lak kan tum” ti ih fiangzet ih ngan mi tlukin a rung fiang.

Hi, ICBM in minung 38 thlah a tumtah ih thlanglam Chin ram le hmunrawn Chin ram pawlah thlah ding a si, cumi lak ihsin July 13, 2013 ah mi 32 cu thlah suak an si zo. Mirang pawlin ramnor an tuah laiah Ankilik (Meithal) an hmang ih kan unau pawl cun ICBM an hmang ve thungh.

Chin Language zir ter ding
Chin state ah government lungkim pi nakin Chin language tin Halkha, Falam leh Tedim timi major pathum hi zapi ih zir ter ding. Kum 5-10 hrawng zir a si cun kan ttong kan thiam sakaw cio ding, cumi in a neta bikih a run hrin dingmi cu ram a nei kau bik ttong cun Chin ram tlangttong si nak a co ding. Cu tikah rel ttul loin Lai holh cu Chin common language ah a cang ding ti tum tah nak a um. Zohman ti thin nat silo a nem zawngih Laiholh cu common language ih can ter ding khawkhan dan a si. Strategy cu zo cio ih neih mi a sinan hivek higher strategy nei thei cu fak an um zet.   

Zuknung ttong letih Lai holh thiamter
Mizo pawlin Mizo ttongin Pathian thu movie leh Korea, Mirang movie ttha ttha an let ih kan mino tampi a neh ti kan hmu cio. Hi vek ciah in kan holh in Mino nih an duh zetmi Korea movie, Bible thuanthu movie, Mirang movie tthattha pawl cu kan let thluh dingih zo khalin zoh lo in an um hrimhrim lo ding. Kum le can a rungrei cun kan holh cu tui mino pawlnih an thiam thluh dingih amah ten Lai holh cu Chin tlang holh a si ko ding ti hi an tumtahmi pakhat a si ve. Bible thuanthu zuknung cu Khampat Pastor Elvis in a let thok rero zo ih santhar zuknung let dingin Delhi leh ramkipin ttuanvo an la rero zo. An hmalak dan hi a thiang zetmi asi, Lai holh thei tu pawl cun kan zoh taktak dingih a rei cun thil cang thei zet mi a si.


Chin Funtomnak Bu (CFB) Lairawn
Chin State ah Lai holh in ram a nei kau bik ih Ram leng khalah Lai holh in ram a luah khat thluh zo ti hi an hmuh dan a si. Tamzet a dik ko. Cun an hrangah Lairawn lawng khi an neh hrihlo mi umsun cu a si. Cu ruangah Lairawn hma latu dingin CFB cu kum 2011 ah din suah a si zo.

CFB in a tumtah bik mi cu Kalay-Kabaw leh Gangaw-ne ih a um mi Lai holh a hmangtu hmun khatih funtomawk sal nak ding a si. Kalay ne ih a um mi atamsawn cu Chin tong (Falam tong) ih a ciah neh mi an si. Cu tiih lungkhat tei Chin tong a hmang rero pawl cu tulai tlangtong tumtah nak strategy cun a run then darh tum tinak a si cu. Laiholh cang suah sal thei nak dingah Chin Kumthar puai cu CFB hmin in hlunghlai zetin kumhnih tuah a si zo. An mi laar hlasak thiam, ramleng um an mi langsaar pawl leh CNF ralbawi tiang an cah thluh. Hi pawl an tawlrel ton rero nak hi an mi nung pawlin an Peng thinlung nei in an ttong ten ttong sal haiseh tiih an lem siah rero nak a si. A nem zawngih an lemsiah theilo a silen thubuai tuah hrim in peng khat leh pengkhat minung pawl hua aw ding zawngin an cangvai kei tihi phan um zet mi a si.    

Chin tong hman nak Lairawn, kan Chin khawlipi um nak tthek darh aw ding cu sian a umlo zet. Chin hnah thlak zovek khal ttong theih sak awk thluh nak hmun a si. A sungum pawl Chin timi lungput lawng nei in hrinhnam hnge ttek fate vek men buaipi hram hlah uh. Na sungin zalen Chin tong cu a suak rero zo, thiam zetin feh pi vivo sawn aw.

A tlun thu kan zoh tikah kan unau Halkha pawlcun“Tlangtong can suah dan phunhnih” lakih no.2 nak vekih an holh cu tlangholh ih cang dinin an zuam ti a lang.  


“Tlangtong kan nei ko, kan pom maw pom lo”,,, ti mi peh lai ding.

lungawi

JH Thang.

Ref: Rihli Email Group - Oct 1, 1013



Wednesday, September 18, 2013

Falam Sungkua Thutlangpi Tarlang



Thu hmaihruai:

Tulai kan group mail ih Laica zirlai cabu thu reltlang nakin ziangvek thinlung kan nei ti mi tampi a lang suak ter. Kawhhran, Pawlkom leh Hrinhnam zawng nawnnawn ih a feh ter zik tla kan um. Kan Pawlkom, Kawhhran leh thulu dang tarlang mi pawl cu ka thlirdan vekin langhngan ten ka run tarlang. Cun sawmawk nak khal a tel ih a cem tiang rak siar tten tto aw.

Baptist Kawh hran.
Kawl cun a mi Ukbet theinak ding lawng a ruatih Chinram tthansohnak zianghman a ngaihsak lo. Cu laiah Chin mi ih Kawhhran tumbik kan neih mi Baptist cun ramhumhual dingin kiangkap boruak (environment) kilhim hna, Thlai cicin dan, Thingkung hau lo ih a hmunmi Lo tuahdan leh Leidawm tuah dan pawl tiang mipi a zirh. A nautabik Kawhhol einak ramah Kawhhol kheh dan tiangin a zirh.

Falam Bible khal Baptist tawlrelnak in kan nei thei. Cun, Chin miphun zate ih kan pumkhat nak ding cu christianity ah siseh ti ruahsannak thawn Thlanglam Laitlang leh Hmunrawn Chin (Asho Chin) pawl hnenah missionary thlah ih hma rak latu leh la rerolai tubik khal a si. Atlangpi thu lawng tarlang a si ih relthamlo tampi a um lai,,,,. Cu ruangah a tawi zawngih kan sim a silen Baptist hi kan Kumpi cozah pakhat a si kan ti thei. Baptist vek thazaang cak kawh-hran kan neih mihi Laimi in hmailam hrangih ruahsannak tumpi khal a si.
Cu rualrual in kan Kumpi cozah fate a simi Baptist in a ruah tthat dingih duh um zet mi cu, ramsung, ramleng ah Kawh hran tenau pawlih duh dan ngaihsak lemlo ih palzut can a tam deuh ttheu. Thu dik le dik lo hnakin Kawhhran thufehpi zawngih a ttan can khal hmuh ding a um phah phah.

Cun, hmailamah Baptist hi Politic lamah a hrolhaw lo ding ti simtheih asi lo ih cu vekih a hrolhawk pang a silen Mizoram ih Synod vekin kan ram election cu amai kutah tampi a tthum aw ding. Cu tikah kan ram politic hotu dinhmun ziang maw zat khal a control ban ding. Cuvekih boruak a feh pang a silen hruaitu tling, hruaitu tlak zoh loin duh sakawknak zawngih a fehpi pang ding khal phan um zet mi a si.

Falam Humhual Pawlpi (FHP)
FHP hi a din nak reilo te a sinan Falam peng hrangih ttanla zettu a si. Kumpi lamah thukzet lutin Falam ih covo khal hngetzet ih kai tang tu asi. Chin Radio awsuah nak khal tluang zetih a feh thei nak dingah Ram sung/leng Falam unau thawn ttuan tlangih ttawi awm tu bik asi. Kawl kumpi in Tlangpar hrangah MRTV program neih theih an ti vetei phar le zuangin mai sumsaw, tikcucan le ruahnak thawi ttuanvo la tu a si. Mipi harsat le thlaphan can khalah hnemtu le thlakung zawn tu bik asi. Cu ruangah Humhual hi Falam peng hrangah Pa bik ttuanvo la tu a si.  
Humhual in a tumtah mi pawl lakah langhngan zetih a fehpimi pahnih kan hmu thei:  
(1). Chin-Lai ttong ihsin = Laizo ttong ih thleng ding leh
(2). O-Aw hman kop mi cu = Aw lawngih hman ding hi asi.
Hi mi pahnih hin Falam hrangah tthathnem nak a neih le neihlo cu thlir dan a bang aw cio lo ding. Hman seh kei cun himi tumtah nak cu “tuihlan ah ..... tiih rak hman a sinan, pu Humhual in...... tin a run thleng” timi thuanthu ngan lut duh nak men a si tin ka hmu. Ziangah tilen hite pahnih hin Falam hrangih tthat hnemnak a pek dingmi ka hmu lo. Thuhla tamter tu men ti lo baak cu..

Hman seh, hma a  lak tikah idea leh policy men siloin pumpekawk nak thawn hma a la ih a tumtahmi cu a hlawhtling rero zo ih Rolung a phung suak ding khal zum a um zet. Thil tithei upa mifim tampi funkhawm awknak pawlkom a si ih a pumpekawk nak leh  ttanlaknak pawl zoh tikah rinsan tlak zet pawlkom khal a si. A feh pimi policy duh lo mi a um hman ah a mah cu do kalh lo in ttuanpi dan kan thiam a thupi zet ding. Cu vekih kan ttuanpi/sor thiam a silen kan peng tlang hrangih tthat hnem nak suahpi thei tu kan neihmi pawlkom pakhat a si. .

Chin Pawlpi USA
Chin Comunity USA hi ramsung/leng Falam pawlkom lakah a tum bik leh a cak bik kan neih mi asi. Chinram sung siseh Ramleng siseh Falam miin harsat nak kan ton canah bawm tu bik a si. Chin Radio Awsuah leh Rihzin cek nak khalah sumpai a thawh tambik tu le rinsan bikmi a si. Chin State Minister in Chin mipi parih a thusuah mi ngai poimawh a si vekin CCUSA ih thusuah mi khal Falam mipi hrangah cun ngai poimawh a si ve.
Cun, kan sunsak zetmi nunphung puai a simi Fanger puai khal Chin New Year Festival tiih hmangdingah a nem hnget vekin ramtin ah hman thluh a si. Chin Person of the Year khal kumtin ten a pe ih zapi ih pompi mi a si. A tuah mi ah zapi huap kau thei bik dingin khua a khang ruangah himi Pawlkom hi Falam Rorel Innpi (parliament house) ti theih a si.

Hmailam hrangah CCUSA in rorel ding hmabak a neih lai mi cu kan National Issue pakhat a si mi Chin New Year (Lai kumthar Puai) hi leitlun ram kipin a ni bangaw tei kan hman tlang thei dan ding a ngaih tuah a ttul. February 20 ah Chin National Day kan hman vekin Chin New Year khal in nem hngetmi ni a neih ve hrim hrim a ttul. Hi mi cangsuak dingih in kai hruai thei tu ding umsun cu CCUSA lawng a si ruangah hithu hi a liang parah a hngat aw ti thei hram seh. A ranglam ih in run huaihot ding khal kan bei sei a si.



 Rihli Group
Rihli groups mail hi Chin mi groups mail lakah a tambik member neitu asi lo hmanah a sang tu tal a si ka zum.  Ram sung/ramleng in Siatni/tthat ni kan ton can ah leh Pathian thu, Ramthu, Lehpannak pawl thanawk nak ih kan sor zetmi group mail a si.
Hman seh ca thlah tu lamah tlaksam nak kan nei zet. Thu i ruah suak ter mi cu, tuihlan “ 1982 ihsin 1995 hrawng tiangah zanlam thimzik unau hmelpalh hrawngih Dawrhlun vengihsin Video veng, Laansung tiang hawr nawn tei zin tlem le tlem lo ih rak vah kha a vak tu ih uarawknak a rak si.  Hman seh 1995 hnu lam cun zuri ih vak cu nautat le mibang lo cazin ih ret ah a rung cang”.

Cui san lai vekin tu lai cu Group mail ih cangan tamtam leh mi ca thlah ihpiang reply rak tuah hi uar ih neih kan tam lai. Cu vek ruangah thu mumal lo khal thu ngai vekin sosan can a um phah. Hman seh mawh thlukaw tuk ding cu kan si lo, email kan hman nak a bai tuk lai. Ngan rero ding kan si ko, a rei cun kan paih nawn lo mei ding. Tui hlanah kei tla email in mi tawh le thu el ka rak hmang zet dah, hmanseh lehhnu ih ka ca nganmi pawl ka siarsal tikah ka ning a zak zet sal. Ziang tlukin in rak ning ding ti ka rak ruah ban lo ruangah a si. Mi in an ningzet ding ti tui ka theih awk vekin khami laiah rak theiaw sehla cu ka rak ngan lo nasa ding ka ti aw rero.

Cun kan group mail hi kan hman ttangkai rualrual in Falam lawng kan si lo ih ttong dang peng dang um khawmnak a si ruangah pengdang miih theih ttha lo kan sungthu leh pengdang ral tho ter thei mi ttongkam hrim hrim hmang ding kan si lo.

Kan Rihli groups mail a nei tui tumtah mi vekin tthansoh nak, ramsung/ramleng thuhla sim thanawknak ih hman ding a si ko. Unau pengdang a sungih lut tu pawlih dawt kuahko tlak thuttha rel khawmnak ah hmang ttangkai sawn uhsi.   

Chin Tv
Tulai kan Chin media lakih in hrut neh biktu cu Chin Tv hi a si. Ziang tikah Chin Tv an rak thlah sal ding, tu teh zo upa kan neihmi ha Interview an tuah dingih ziang ha an hnenin kan rak zir thei ding tiih kan hngah hlap zetmi a si. Ramsung, ramlengah Chin ttong ti rori ih zuknung thuthannak kan neih mi umsun khal a si. Kan Chin miphun lakah thlei dan um lo ten zovek puai nikhua khalah tel in thuhla a theh darh sak vivo, curuangah Kawlram ih Chin ttong neitu si nak cu ramleng khalah hnget zetih fehpi theitu a si. Cu ruangah, himi a rak dinsuak tu Pawlkom le Chin Tv ttuanvo nei tu pawl parah lungawithu sim rero ding kan si. Media in mipi a fim terih tthansohnak a pe ti an hmuh mihi cawi san tlak hrimhrim an si.

Hmai lamah Zuam sinsin hai sehla MRTV thawi pehzom awin ramsung thu khal kim cang tei in than bet vivo ding kan hngak a si. Cui tlunah RFA Chin Radio awsuah khal a cang thei a si len an mah ih ttuanvo lak dingah a awm bikih tawlrel dan khal an ngaihtuah lohli dingah beiseinak kan hlan bet a si.  

Zahau Hrinhnam
Zahau pawl thuhi ngan nuam lo zet a si nan, mihrek khat cangan mi ah relsuak ciah si lo, a ti duh san lang zet fawn a um ttheu ruangah ka telh nak a si.

Falam pengah Zahau pawl hi Pathian thu, Calai, Nunphung leh Politic ah kilih kipih kan sor zetmi an si. Pathian thuthang ttha an simnak leh Cabu an suah nakah Zahau thu le hla hi sirhsan ah an hmang tam bik. Cu vekih an hman ruangah hrek khatin Zahau nunphung, Calai le ttongin mi dolh/cimral thluh an tum ti ih rak ruat ih huat phah thluh tu tla kan um.  Mi hrek khat hrinhnam ih extreme deuh pawl tlacun Zahau hminsal le ngan mi hmuh menih hngir ttheu tla kan um. Kan palh lawlaw. Thu tthatei kan ruat a silen Lai ttong ihsin Laizo ttong ti ih thleng tum rero tu tlahi Zahau an siih himi zoh in an ttanghma lawng an sial lo zia a lang ter zet asi.

Pu Ro Za Thang (In thih san tu) in “zahau pawlhi kan Falam hmai in hruai tu an si ih do loin a ttuan pi dan thiam sawn nungla Falam in kan hlawkpi zet ding nan” tiah a ti dah.
Himi thuthawn pehparawin sawmawk ka duh bikmi cu Falam peng ihsin mifim hruaitu ttha an hungsuah ah siseh, hrinhnam pa khatkhat a tthangso ah siseh lungawi uh, kan Falam cawisang tu dingah Pathian thlawsuah pekmi a si. Kan do ih a kekar kan phet a si len kan hrangih pekmi Pathian thlawsuah kan dodal, kan hnong tinak a si ding. Zokhal khua le ram hrangah ttuan tlang dan thiam sehla Pu Ro ih ttongmi a takah a rung cang teng teng ding tihi a si. Kan khua kan ram a tthan soh cun Lairam in sunlawih nak a co ding.    

Sawmawk duhmi:
(1). Thil tithei upa kan neih mihi dokalh loin ttuanpidan kan thiamlen hlawknak a suah pi  
        ding.
(2). Kan ttanlak nakhi Kawhhran le Pawlkom zawng silo in, thudik sawnah siseh.
(3). Hrinhnam kan dokalh awk panglen peng tlang a ttum suk ter sawn ding.
(4). Zokhal Hmailam hrangah lungput sangzet thawi tumtah mi neih ding,

Lungawi roh
By. JH Thang.

Hminsin: Hi cangan mihi thu elawk ding zawngih ngan mi a si lo, hman seh thu feh dan sawn ah rel tlang duh mi cu rel tlang theih ringring a si.

September 17, 2013 (Rihli)


Thursday, September 20, 2012

Mirang Cozah le Laizo Tong


by No Than Kap
Mirang Cozah san laiih Falam tawng ti si loin Laizo an rak hmandan:

1906 ihsin 1920 tiangah Chin Hill school zaten Kawlca (Burmese) zirh a si. 1920 ihsin Kawlca si loin Chinca zirh thei dingin Mirang uktu le a hleice in Missionary pawlin nasaten an zuam. June 1921 ah Chinram DC Col. Burne hoin Tlawng inn ah Kawlca sinawn loin Chinca zirh a á¹­hat thu an rel. An thurel mi cu Rangoon Education Department ah kuat a si. October 1922 ah Education Department in Maymyo ah conference an tuah ih Chin Hill tlawng zate ah Kawlca si nawn loin Chinca zirh dingin thu an relcat. Chinca an hril mi cu Laizo a si. (By the end of the year the recommendations of the June, 1921 (at Falam) conference had gone to the Education Department in Rangoon and been approved.. a conference was called at Maymyo for October, 1922 and decided that Laizo Chin was the language to be taught and English the second, with Burmese where desired. In November 1923, … the local government (in Chin Hills) had finally made a decision to carry out the recommendation of Maymyo conference, namely, that education should be carried on in vernacular, using one dialect, … the Chin language chosen was Laizo, spoken in the Falam area. (Robert Johnson, History of the American Baptist Chin Mission. Vol. I. p. 458-460).

Hitawk laiah JH Cope (Tedim siangbawi) cu Honorary Inspector of Schools a si. Anih cun Chin Hill tlawngpawl ah Laizo lawng zirh ding ti cu á¹­ha a ti lo. Tedim lamah Kamhau zirh a duh (Cope was not entirely pleased with the decision to concentrate on but one of the Chin languages, for he felt that Kamhau would be more suitable for the Tedim district (History of the American Baptist Chin Mission. Vol. I. p. 460). Asinan Rangoon ih Education Department cun Chinca pakhat lawng zirh a duh. (But the government people at Maymyo insisted that only this one dialect of Chin be used. Cf. History of the American Baptist Chin Mission. Vol. I. P. 459.) NTK


Wednesday, August 8, 2012

CHIN: KAN NO TUK LAI

by No Than Kap

(August 7, 2012)

Leitlun ram zaten ziangtik can talah hnamdang kut hnuaiah rak um dah thluh an si. Kannih Chin khal hnamdang kut hnuaiah vei hnih kan um: kan duh locing in veikhat, kanmai duhhrilnak in vei khat.

Kan duh locing in in uktu Mirang pawlin kan hrangih ro sunglawi in pek mi pahnih a um. Pakhatnakah, Roman alphabet (a, b, c) hmang in calai in tuahsak. Hiruangah Chin sungih hrin khat le hrin khat kan cangandan awlten kan siarsakaw thei. Pahnihnakah, Chinram tlawng zate ah á¹­awng pakhat lawng hmang dingin Education Department in Maymyo conference (1922)ah, thu an relcat. Aungsan ih sim* bang in Chinmi hnampi (လူမ်ိဳးႀကီး)in siter theitu hitluk thuá¹­ha hi kanmah Chinpawl lala in kan kilhim in kan cawisang vivo thiam maw?

Kanmai duh hrilnak in in uktu Kawl in kan hrangah ro sunglawi in pek mi a um: Chin aiawh in á¹­awng pakhat lawng Radio awsuah (Myanmar Broadcasting Service) ah in neiter (Tunai ih aw hnih an suah thu cu tanta hrih in). Chinmi hnampi (လူမ်ိဳးႀကီး) in siter theitu hitluk thuá¹­ha hi kanmah Chinpawl lala in kan kilhim in kan cawisang vivo thiam maw?

Tunai ah Chin State cozah in Chinram ah á¹­awng pakhat lawng si loin panga (5) hmangin pengtin Tlawngpawl ah ca zirh dingin lai an rel. Kutzabeng in rak "haleiluiah"tu khal kan um. Himi zoh tikah, hnamdang uktupawl riangri in Chinpawl hnampi(လူမ်ိဳးႀကီး)  si thei dingin á¹­awng pakhat hmantlang mi kan neih ih thupitzia le á¹­ulzia an theiban sawn ti a takin kan hmu.

Tui ni thawk talin Chinram tlawng zate ah á¹­awng pakhat lawng kan zirh a thupi ti khua ruat thiam lo kan ti ding maw, ruat thiam nan mi huat phang kan ti ding maw, kanmah Chin uktu lala lak hmanah kan um lai tikah hnam fate le hrin fate lungput (tribal spirit or mentality)kan tanta thei hrih lo ti a lang. "Chin zate pumkhat si theinak le hnampi sitheinak a si ahcun, ka duh zet mi keimai tappi á¹­awng khal ka tanta ngam" ti theitu kan mal tuk lai.

Tuvek kan si le Chinpawl cun naute á¹­hang thei lo kan hluan rero lai ding. Mah le mah doawk lam ih mitmeng kauzet, hnamdamnak lam ih mitcaw kan tam tuk lai. Hnamdamnak lamzin panih hruai theitu hnakin "ramthu ih mitdei hrih lo" uartu kan tam lai. Independence sim lo Federal ngah tlak hman kan si hrih maw ti pangnak a si. Ramthu le hnamthu ah kan lungput a no tuk lai. NTK
______

      
*Angsan in,     "Myanmar ram sungah Kawl le Shan lawng hnampi (လူမ်ိဳးႀကီးtin kawh theih an si. Jinphaw (Kachin), Chin, Kaya, Kayin, pawl cu hnampi an si ban lo. Jinphawpawl cu sumdawnnak ruangah hnampi tiin kawh theih an si lo, Chin, Kaya le Kayin pawl cu á¹­awng pakhat hmang an si lo ruangah hnampi ah ret theih an si lo," tiin May 20, 1947 ah a sim.