Na Nunnak Jesuh in a lo To Maw?

Luke 19:28 – 44

Thuhmaihruai:

            March 25, 2012 ah Shaima Alawadi, kum 32, Iraqi nupinu pakhat cu California ah an that. An thah hlan ah ca an pekmi cu, “Nan ram ah kir aw. Hi tawk hi na umnak a si lo. Na kir lo ahcun, kan lo that ding” tiah an ti. In cepomi si hmang tiah a rak ruat. Asinan, nikhat cu amah lawng an inn sung ih a um lai ah, thir in a luu an vuak ih an that ngaingai.

Cumi thu cu Washing DC kiangkap ih ummi Pastor pawl an riah a sia ih, Christian pawl kan nun daan a dik lo ti in, an thinhennak an langh ter. Cuih pastor pawl ih an timi cu, “You cannot love God and hate your neighbor” a sullam cu, “Pathian ka duhdawt tita hrat in, na unau na hua thei lo” tiah an ti. Ka di a riam zet.

Ka sim duhmi cu Christian pawl in Pathian kan zum kan ti nan, kan nun daan ah a dik lo a si ahcun, kan zummi Pathian kan zum daan a dik lo ruangah a si. Tumkau ni ah thil cangmi pawl zoh in kan biakmi Jesuh Khrih cu zo a si timi lo ruah ka duh. A pakhatnak ah laak neitu le laak note thu, cun, mipi pawl ih lungput, Jesuh a tahnak thuhla le Jesuh ih Jerusalem Biakinn a thianhlimnak thu ti in lo ruah ka duh. Cumi pawl ka sim duhnak cu kan zummi Jesuh hi zovek a si timi lo sim ruah ka duh ruangah a si.  

1. Laak neitu le laak note thu: Na nunnak hi Jesuh in a lo to maw?

Jericho ah Jesuh le a dungthluntu pawl an thu an sim theh hnu ah Jerusalem ah Lanta puai hmang dingah an feh. Bethphage le Bethani khua kiang an thlen tikah a hmai ah a dungthluntu pahnih kha a thlah ih Laak note va la ding in a fial. Ziangah tiah an lo suh le, “Bawipa in a hai tiah va sim uh” a ti. An ti vek in thil a cang ngaingai.

Dungthluntu pahnih in an Laak neitu ih laak an va laksak tikah, ziangah nan lak tiah a rak sut. Thu a rak sut. Asinan, dungthuntu pahnih in, “Bawipa in a hai” tiah an ti tikah, ziangthu hman a sut nawn lo. Bawipa in a hai ahcun tiah siang zet in a pek.

Ziangah Jesuh in Laak tengteng to ding a duh si pei? Ziangahtile Zechariah 9:9-10 sungah “Siangpahrang cu Laak note to in a ra ding” timi kha a um. Curuangah, Jesuh in lei tlun rundamtu Messiah a sinak kha Zechariah ih simmi theitu Judah mipi in an theih ih an zum theinak dingah lak note to in Jerusalem a luhnak a si.

Laak note cu Jesuh in a to tikah Jesuh ih sunlawinak pawl kha laak note in a co ngah ve. Laak note in Bawi Jesuh a phur ih a fehpi. Cutikah, Jesuh kha minung tampi in an hmu ngah. Mipi in Jesuh fehnak hrang an rak phah sakmi pawl hmuahhmuah cu laak note in a pal ngah theh a si kha. Laak neitu pa in a laak a rak pek ruangah tuisun tiang a thuanthu sim dai lo ah a rak cang.

Zir ding: Zumtu zo khal Pathian in Amai aiawhtu, a palai si dingah a tu na nunnak hi a lo tul, a lo hai ti thei aw. Amai aiawhtu ti tikah, kan nunnak hi midang in an zoh tikah, Jesuh Khrih ih nun zia le lungput an hmuh theinak dingah Bawipa in hman a lo duh. Jesuh in tuih sun ah Jerusalem feh ding a tum nawn lo. Nangmah to in feh a duhnak hmun cu na inn sungsaang, na rualpi, na tlawngkainak le hnatuannak tintian ah feh a duh. Lak note bang in ka nunnak I hmang aw tiah kan ti ahcun, Jesuh in kan phu lo zet in sunlawinak phunphun in co ter ding a si. Na nunnak mi in an lo zoh tikah Jesuh a cuang maw? Jesuh ih nun zia le lungput an hmu maw?

Minung tampi in kei cu pastor ka si lo ih, Bawi Jesuh ih thu le ka sim thiam lo tiah an ti. Cun, kei cu ramthar ah le ka feh thei lo ih, sumpai lawng in ka lo ttanpi ding tiah an ti. Cuvek ruahnak hi a dik lo. Ziangah tile, cuvek ih na ruah ahcun, na san sung mission tuan dah lomi ah na ruat aw tata ding. Cu pawl ih an theih lomi cu an mah hi Pathian ih palai, a missionary an si ti an hngilh aw theu. An kiangkap, an innsang, an kawhhran hi ram thar (mission field) a si zia an ruat lo. Cun, mission hnatuan timi khi Bawi Jesuh tuahmi le nun daan pehzom ih tuah le tuan khi a si. Midang in Jesuh an hmuh theinak dingah Bawipa I hmang aw tiah thlacam uh si. Midang in Jesuh ih nun daan le lungput pawl kha na nunnak in tep hngai seh. Cuti in, Jesuh a sunglawi ding ih, a sunlawinak na tep ngah ve ding. Cucu Pathian in leilung parih in nun ter duhsannak a si. Paul khal in kei ka hrangah nun timi cu Khrih a si tiah a timi cu (Filipi 1:21). A sim duhmi cu Khrih ih duhdawtnak, zaangfahnak, zawnruahnak, le sual ngaithiamnak pawl lang ter dingah a si.

2. Mipi pawl ih lungput: Jesuh ih lungput le sinak hi ziangvek teu a si?  

Jesuh khal Jerusalem khuapi lut ding in a feh tikah, mipi in an rak hmuak ih, an sunloih nasa. Himi mipi pawl in ziangruangah an rak hmuak si pei? An ruahsannak a famkim thlang ding tiah an ruah ruangah a si. Israel mipi pawl ih an ruahsanmi cu Rome, Pathian thei lomi Gentile pawl kut sung in in run suaktu ding tiah an ruat. Culai ah Rome pawl ih kut tangah an rak um. Rome pawl kuttang in luat an rak duh tuk. Jesuh in Rome pawl kha in do pi ding ih, kan neh ding ti an ruahsan ih Jesuh kha an rak hmuak nasa. Hriamhrei thawn, Rome ralkap pawl in do pi ding tiah an ruat.

Israel pawl khal in daihnak cu an duh zet ko. Asinan, ral hriamhrei thawn kan do ding ih daihnak kha kan ngah ding tiah an ruat. Asinan, Jesuh cun daihnak hi kan tumtah dingmi lawng si lo in, kan fehnak lamzin khal daihnak thawn a khatmi a si a tul tihi a zirhmi le a fehpimi a si. Jesuh kha kaih a tuar ih, thawi a tuar ngaingai cun, zarh khat sungah an thinlung an thleng ih, “Barabbas kha suah aw, Jesuh kha that aw” tiah an au ciamco sal.

Mipi in an hnen ih a ratu ih lungput le tumtahmi an thei lo. Thei hngai sehla cutin an um lo ding nan. Zechariah 9:9-10 sungah lak note to ih a ratu siangpahrang cu hivek a si ding tiah a sim.

A pakhatnak ah, cuih siangpahrang cu “lungnemmi a si” tiah a ngan. Asinan, Judah mipi cun hriamhrei hmang ih mi dotu ah an ruat.

“Zo uh nan siangpahrang a ra lai! Nehtu a si ih nehnak thawn a ra;

Asinanin lungnemmi a si ih Laak parin a ra;  . . .”

A pahnihnak ah, cuih siangpahrang cu hriamhrei pawl a hmang lo tu a si ding tiah a ngan.

“Bawipa in, “Israel ram ihsin raldonak rangleng ka hlon ding;

Jerusalem ihsin raldonak rang pawl ka lak sak ding ih

Raldonak likhuk pawl cu ka siatsuah theh ding; . . .”

            A pathumnak ah, cuih siangpahrang cu miphun kip thawn remnak tuahtu a si ding ti a ngan thotho ti kan hmu.

“Nan siangpahrang in mi phunkip pawl thawn diahnak le remnak a tuah ding.”

            Tuih sun kan nunnak ah kan zoh aw sal pei uh. Kan nunnak ih in totu hi hriamhrei hmang ih, mi puarthau, mi hngal teh a si pang maw? Kan hmurka, kan tong daan, kan lungput, le kan nun zia ah in totu hi Bawi Jesuh a si ahcun, “Nun neemnak thawn, hriamhrei hmang lo in remnak tuah duhnak lungput” kan nei ding a si. Bawi Jesuh in a lo to maw?

3. Jesuh a tap: Jesuh tahtertu na si ve pang maw?

Cuti ih an rak hmuah laifang ah Bawi Jesuh khrih cu a Jerusalem mi pawl a zoh tikah a tap. Jesuh a tap tihi Bible sungah vei hnih a ngan ih, a pakhatnak cu Lazarus a thih lai ah. Culai ahcun, daitein a tap ih a mitthli a tla men. Asinan, a vei hnihnak cu Jerusalem khua le mi pawl a zoh tikah, a nguk in a nguk. Pacang tha mipi ih rak hmuah lai ih nguk cu mak an ti nasa. Ziangruangah a tap a si pei?

Ziangah a tap? A tahnak thuhla pawl tla cu:  

a.     Amah hi rundamtu Messiah, nunnak, lamzin le thutak (John 14:7) a sinak an thei thei lo. Kum thum sung a sim, a zirh rero nan an thei thei lo. An zum duh lo.

Jesuh Khrih hi na sualnak a lo ngaithiamtu, a feh daan lamzin hi na thlun dingmi lamzin le na pom dingmi thutak ih na pomhnget lo cun Jesuh a riah a sia a si. Minung tampi in Jesuh thawn bangawknak ding tum lo in, mirang pawl, midum pawl ih thil ti daan thawn bang aw ding hi an tum tahmi a si. Bible in zumtu pawl ih kan bang dingmi cu Jesuh a si tiah in sim (Rom 8:29). Kan zawh ding lamzin cu Jesuh ih lamzin (John 14:6).

b.     Jesuh a riah a siat tertu thil dang pakhat cu an biaknak a si. An biaknak cu mi farah pawl tundinnak si lo in thleidan awknak, nautatawknak, mifarah le nauta pawl zomtaihnak ah an hmang ti a hmu. An hruaitu pawl in le Jesuh cu zum le thlun lamlam Pathian ih palai a simi hman thah ding an tum.

Kannih teh kan biaknak, kan Kawhhran hi bom a tulmi pawl bomnak hmun a si maw? Thlei danawknak um lo ding ih zirhawknak le hruaiawknak hmun a si maw? Cuvek kan si lo ahcun, Jesuh a riahsiat tertu biaknak kan si. Kan hruaitu pawl teh pakhat le khat sual hawl aw ciamcotu kan si pang maw? Cuvek kan si ahcun, Jesuh ih mithli tlak tertu kan si.

c.      A pathumnak Jesuh ih mithli a tlaknak cu, Israel pawl in an ram daihnak duh ah hriamhrei thawn an do nan, daihnak an ngah lo ding ih, buainak le siatsuah theh an si ding ti a hmu cia. Cu ngaingai in Israel pawl in hriamhrei thawn Rome a cozah pi an do tikah, AD 70 ah Roman acozah pi in tapung tho ringringtu pawl kha an cil ciamco ih Judahmi tingruk 600,000 a that. Cun, mi tampi kha thawng ah a thlak ih an biakinn le khua pawl a siat sak theh.[1]

Jesuh ih mithli a tlaknak pawl cu amah kha in rundamtu, ka sual I ngaithiamtu ti ih kan zum lo duh lo tikah sual thilrit phur in kan um ringring ih in duhdawttu a riah kan siat ter a si. Cuih tlunah, kan Kawhhran hi midang bawm ding lam si lo in, midang a nautattu, mi a thleidangtu, le mi soiseltu, midang sual hawltu kan si ahcun Jesuh riahsiat tertu kan si.

            Kan biakmi Pathian cu nun neemmi, zaangfah duhdawtnak thawn a khat ih, kan zawn in ruat zettu a si. Tang khal a dor zettu a si (Phil 2:6-7). Curuangah, kaihhruaiawk daan khal ah in tin nan biaknak le Kawhhran cu kai hruai aw uh tiah in forh:

Luke 22:25-26

“Leitlun siangpahrang pawl in misenpi pawl kha lal zet in huham thawn an uk ih cuih uktu bawi pawl cun ‘Miseenpi ih Rualpi,’ tiah an ti aw. Sikhalsehla nannih cu cubangtuk nan si lo ding; nanmah lakih upa bik cu nauta bik bangtuk in a um dingih hotu bik cu hnen-um bangin a um ding.”

4. Jesuh in Biakinn a thianhlim ter: Pathian sunlawinak hrangah cun a ral a tha.

            Jesuh hi a tangdor zet. Zawn a lung zet. Asinan, zoih zawn a lung tile, Pathian in duhmi thawn a kaih awmi zawn lawng a lung ti kan hmu. Pathian ih duhmi a kaih lo ahcun, ral tha zet in Pathian duhmi kha a tuah ngam a si.

            Tuih tum ih biakinn a thianhlim termi hi vei hnihnak a thianhlim ternak a si. A vei khatnak cu John in a ngan khum ih, a paih hnatuan a thok pekte a si (John 2:13-22). Culai khal ah Jesuh cu an rak hua tuk. Tuih tum a thianhlim sal lala tikah, an hruaitu pawl cu ziangtin kan that ding timi lawnglawng an bawh. Jesuh in himi vei hnihnak ka tuah cun, ka ol lo ding ti khal a thei asinan, Pathian ih duhmi nun daan thawn a mil aw lo tiah a hmuhmi cu ral that zet in a thianfai mei ti kan hmu.

            Christian tampi in Jesuh cu tangdormi, thinnemmi a si ti lawng kan thei. Mi in ziangti ih in ti khal le tuar cuahco men ding. Kan kiangkap ah ziangvek thil tha lo a um khal le ngaithiam cuahco men ding hi Pathian ih duhmi nun neemnak ah kan ruat. Asinan, cumi cu Jesuh ih nun daan le a dik lomi a si. Jesuh cun, Pathian ih duhmi nun daan a si lo timi a hmuh cun, ral tha zet in Pathian thu sawn a thlun ih, Pathian ih duh lomi pawl kha a do ti kan hmu.

           

Thunetnak:

Tumkau ni ih thil cangmi sung in a tanglam thu pawl hi kan zir theimi pawl an si.  

1.     Laak neitu le laak note hnen in kan zir dingmi cu: Laknote bang in, kan nunnak hi midang in Jesuh an hmuh theinak dingah tiin kan nunnak kan hlan aw maw? Phil 1:21 sung vek in, “Kei ka hrangah nun timi cu Khrih a si” tiah kan ti ve maw. Na nunnak mi in an lo zoh tikah “Khrih Jesuh ih nunzia a cuang maw?”

2.     Mipi ih lungput in kan zir dingmi cu: Mipi ih an thangthatmi Jesuh cu “ral hriamhrei thawn, huham cahnak ring in do pi tu ding” (fighter) a si. Thu el duhtu, hngal zet ih keimah ti aw emem, ka lu tlun ah ka sam lawng a um thei tivek lungput neitu Jesuh hi an rak thangthat. Asinan, Jesuh cu thinsau, nun neemmi, hriamhrei hmang lo in remdaihnak a tuah sawntu a si. A lo totu hi Jesuh a si ahcun, na nun a neem dingih, midang thawn rualremnak a tuahtu na si ve tengteng a tul.

3.     Jesuh a tahnak thu in kan zir dingmi cu: Kan Kawhhran hi Jesuh a riahsiat tertu kan si ve pang maw? Kan Kawhhran hi midang bawmnak, midang ih nun tundinnak ah kan hmang maw? Cuvek ah hmang lo in, thleidanawknak, midang ih sual hawl duh teuteu tla kan si ahcun, Jesuh a riahsiat tertu men kan si.

4.     Biakinn a thianfainak thu in kan zir dingmi cu: Jesuh cu a thin a nem zet asinan, Pathian ih duhmi thawn a mil aw lomi cu ral tha zet in a el ngam, a do ngam a si ti kan hmu.

San No Thuan

Falam Baptist Church, Maryland

March 24, 2013

---

[1] Warren W. Wierbe, The Wierbe Bible Commentary (NT), 205. 

A Hnget Khohmi Nunnak Nei Dingah

by San No Thuan

Phil. 2:1

Khrih thawn nan pehzomawknak ruangah nan nunnak a hnget cuang ih

a duhdawtnak in nan hna a lo ngam ter. Thlarau thawn pawlkomnak nan nei ih

pakhat le pakhat parah zaangfah lainatnak nannie a si lo maw?

Thuhmaihruai

Thingkung khi a hram thuk ih a pilmi pawl cu thli a hran tikah ol te in a tlu thei lo. Asinan US lam ih an thingkung phun daan cu a puan tuk ih thli a hran tikah a tawhram in a tlu lohli theu. Cuvek thiamthiam in, kan nunnak khal olte ih tlu lo ding in ziangti in hnget khoh zet in kan ding ding timi hi Philipi 2:1 ih in sim daan thawn lo ruah ka duh.

1.     Khrih thawn nan pehzomnak in na nunnak a hnget cuang ding. Ziangtin Khrih thawn kan pehzom aw thei ding?

a.     Rom 6:3 sungah, “Nan nih cu Khrih sungih hnimmi nan si” tiah in ti. A sullam cu Khrih thisen in kholh zomi kan si, Khrih ih lei zomi kan si. Khrih thawn pehzom ter zomi kan si tinak a si. Jesuh Khrih a thihnak ihsin a thlengmi Pathian ih sual ngaithiamnak cu ka hrangah a si ve ti na zum ahcun, Khrih thawn a pehzom awtu na si ve.  

b.     Khrih ih thisen ih lei zomi ka si ruangah, Khrih ih duhnak famkim ter ding cu ka nun san ti thei in feh aw. Na nunnak a hnget khoh ding.

c.     Asinan, Khrih thawng in Pathian ih ngaithiammi ka si timi theih cu Thlarau lam ih suak pek naute vek kan si. Kan tuah tulmi a um lai.

2.     A nunnak pesiang tiangih i duhdawtnak in I taan siang dah lo ding timi zum aw. Na hna a ngam ding.  

a.     Isai 49:15 … Nu in hnawifawp lai a fa a hngilh thei ding maw si? Hngilh thei hman sehla kei cun ka lo hngilh dah lo ding.

b.     Daan 31:6 . . .. Cak le raltha in um uh. Nan Pathian Bawipa amah rori nan hnen ah a feh ding. A lo tlaansan lo ding ih a lo hnong lo ding.

c.     Rom 8:31-39 . . . . Kan lamah Bawipa a ttang ringring. Amah cu sual in puhtu a si lo . . . ziang khal in Pathian ih duhdawtnak in in tthen thei lo ding.”

d.     Saam 23:1 . . . . Bawipa cu I khaltu a si ti hngilh hlah uh si.

e.     Jer 29:11 . . . . Ka hmailam hrangah a mah in a thabik in rem I ruahsak timi thei aw.

3.     Thlarau thawn pawlkomnak nan neih a tul.

a.     Efe 1:13 sungah Pathian ih sual ngaithiamnak cu ka hrangah a si ti a zumtu pawl cu Pathian in a fa sinak tacik a khen. A tacik cu thlarau thianghlim peknak in a si a ti.

b.     Thlarau Thianghlim thawn pawlkomnak timi cu ziangkim kan tuah zik tikah hihi na duhzawng a si maw timi sut ron ta khi a si. Thlarau rah nunzia pawl lawngah na thinlung le ruahnak bun in, feh aw.

                                               i.     Gal 5:22-23. Kan apawk dingmi Thlrau ih nun mawi pawl cu:

1.     Duhdawtnak

2.     Lungawinak

3.     Hnangamnak

4.     Lungsaunak

5.     Mizangfahnak

6.     Thatnak

7.     Rintlak sinak

8.     Nunnem tangdornak

9.     Sup theinak

4.     Pakhat le khat zaangfah lainatnak neitu kan si a tul. 

a.     Thiang Thlarau nun daan ih kan nun tikah, midang kha zaangfah lainatnak thawn kan pawlkom a si.

b.     Museum pakhat ih an tarmi ka lungkim zetmi cu “Hi tawk ih a ra lutmi hmuahhmuah cu Jesuh Khrih bang in nan rak cohlang pei” tiah a ti.

c.     Mother Teressa kha hitin thu an sut. Ziangah hivek India ih mi farah le bal pawl hi na zoh peih rero tiah an ti tikah, “I see Christ in them.” “Anmah ka zoh tikah, Khrih ka hmu ruangah” tiah a sim.

d.     1 Cor. 12:12 sungah Jesuh ih ruangpum le taksa then kan si ti tiah in sim.

e.     Curuangah, midang kha na biak tikah, “Hi nu/pa hi Pathian in ka nunnak famkim tertu dingah I ret sakmi a palai a si ti thei in, duhdawtnak le tihzah upatnak thawn bia aw.” Cu lo ahcun, kan nunnak cu Pathian hrangih hnasetza dar sumsel awnsia vek men, santlai lo a si thei (1 Cor 13:13).

f.      Ziangtin mi in kan thinheng ko in tuah tikah ziang kan tuah ding?

                                               i.     Zothim tlak zetmi phunki pa ih thuanthu ka lo ruah duh. Tibetanmi a si ih, taluk pawl in an kaih ih thawng an thlak. An hrem. Cupa in a timi cu, “caan khat khat cu tihnung bik nunnak ah ka thleng zik te theu. Cuih caan cu, I hremtu pawl huatnak le siatsuah duhnak lungput ka nei zikzik theu” tiah a sim. Cuvek nun cu a va mawi ve.

                                             ii.     Jesuh Khrih ih nunnak kan zoh tik khal ah, amah hremtu pawl huat lam le siatsuah ding sim lo in a duhdawtnak lang ter ding le sual ngaithiamnak in a pa ih hnen ah thla a cam sawn.

                                            iii.     Peter in an kaih lai ah Rom ralkap pa ih hna tan ko a sahcat lai khal ah Jesuh in a ral ih hna a peh sak.

                                            iv.     Thinglamtah par khal ah ka pa ziang kan tuah ti an theih lo ruangah a si ngaithiam hram aw tiah thla a cam.

Thunetnak:

Kan nunnak hnget khoh zet ih kan din theinak dingah:

1.     Khrih thihnak ruangih a thlengmi Pathian ih sual ngaithiamnak cu ka hrangah a si ve timi zum aw.

2.     Pathian in ka sualnak hnak ih duhdawtnak tum sawn in I duhdawt ringring ti cing ringring aw.

3.     Thlarau Thianghlim thawn ziang na tuah kip ah thuruah aw uh. A nun zia pawl ah na nunnak khal nung ding in ap aw ve aw. Thlacamnak le Bible siarnak thawn pawlkom aw.

4.     Midang kha Jesuh Khrih ih ka nunnak famkim tertu dingah a thlahmi palai a si ti thei aw la, zaangfahnak duhdawtnak thawn bia ringring aw. 

Bawi Jesuh Hniksak a Tonnak Thu

by  San No Thuan

Texts: Matt 4:1-11

Thuhmaihruai

Jesuh cu tihnimnak a lak theh tikah Pathian uknak thlen ter dingah hna ka tuan thlang ding ti in a tumtah. Cutikah, Thlarau Thianghlim in ramcar lak ah hniksak ding in a hruai. Hih thuanthu hi mihrek in Jesuh Khrih ih lungsung ih a suakmi thu hi mipi ih theihthiam ding in thuanthu vek in Jesuh in a sim sal titu khal an tampi. Mihrek in a si Satan in a hruai ngaingai ko ti tu khal an tampi. Ziang a va si khal le, tukforhnak a ton lai hi zohman in an hmu lo. Jesuh amaih kaa in a suak salmi thu lawng a si ding ruangah, Khrih ih sim bang in a sim duhmi sawn hi kan zoh sawn pei uh.

Pathian in Jesuh Khrih hi a hniksak tikah, a fapa ih tlaksamnak thei dingah a si lo. Satan ih mileem daan hi a zumtu pawl in kan theih ih Khrih in a neh thei ti kan fiang theinak dingah a si. Santan nehtu Khrih ih Thlarau cu kan hnen ah a um ruangah kannih khal in kan neh thei ve timi theifiang dingah a si.

Cuih thlemnak pathum pawl cu:

1. “Pathian fa na si ahcun, hi lungto hi sang ah can ter aw” (Matt 4:1-4)

            Himi tukfornak ah Satan ih a tukforh duhmi thu pahnih a um. A pakhatnak cun, Pathian fapa na si taktak ahcun, ziangah Pathian in rawl a lo pe lo? Ziangah ramcar lak ah a lo ret? Pathian fa taktak na si lo si ding. Culole, na Pa Pathian in a lo duhdawt lo si ding timi ruahnak nei ding in in bumnak a si.

            Zumtu pawl harsatnak kan ton tikah, Satan cun “Pathian fa na si ahcun ziangah hivek harsatnak na tong thei? Pathian ih taansanmi na si ding” timi ruahnak nei dingah in thlem ringring a si.

            Pahnihnak ih a bum duh daan cu, “Na paih thu thlun rero in na rilrawn ter duh hlah. Na pa in le rawl a lo pe lo. Pathian na sinak hmang mei aw la, lungto pawl kha na paih thu tel lo in sangah can ter mei aw (independently of the Father)” timi hi a bum duhnak a si. Pathian thu hnak in, amaih duhmi kha hmai ah ret ding a fial.

            Zumtu pawl khal Satan in in bum theunak cu Pathian thu tel lo in, kanmah te thu relcat dingah Satan in in forhfial theu. Pathian in thuthlun hnak in kan tisa ih duhmi tuah sawn dingah in tukforh theu. 

            Jesuh in ziangtin a let. “Rawl lawng nunnak a si lo. Pathian thu thlun le ngai hi nunnak a si sawn” tiah a let (Daan 8:3). Cuih tlun ah Jesuh in ka rawl thaw bik cu ka Paih duhnak tuah hi a si tiah a sim (John 4:32-34). Leitlun tisa nomnak le duhmi tuah ngah khi nun diriamnak a si hrimhrim lo. Nun diriamnak cu Pathian thu siar le thlunnak ah nun diriamnak a um sawn.

            Satan in Bawi Jesuh kha Pathian thu hnak in a tisa duhmi tuah dingih a forhfial ih a thlem thei nawn lo tikah, a dang pakhat a thok lala. Jesuh in Bible hmang in ka thlemnak hi I do ruangah Bible ca ka hmang ve ding ti in Bible catlaang a hmang ve. Asinan, a Bible lak daan cu a hrekseu te lawng a si.

2. “Hi biakinn par in dawp aw la, vancungmi pawl in an lo domkai mei ding” (Matt. 4:5-7).

            Satan cun Bawi Jesuh kha “Bible ca vek in na zum taktak ahcun, Bible in hiti in a sim” a ti ih, Saam 91:11-12 a vun sar. Jerusalem Biakinn zim ah a hruai ih, Biakinn zim in a tang Kedron Valley tiang cu pi 500 lai a saang.[1] Cumi dawp ding in a fial. Cumi a fial tikah, Satan in Bible hrek khat te lawng a la. A lakmi cu Pathian fa na si ahcun, hivek tlun saangpi khal in dawp awla, Pathian ih vancungmi in an lo run ko ding timi a si. Asinan, Satan in a sim lomi Bible cacaang cu Saam 91:1 sungah, “Pathian ih lamzin ih a fehtu pawl cu” himnak an ngah ding timi a si. Pathian ih thuvek ih feh lo pawl khal ziangti ih an um khal le Pathian in a humhim timi a um lo.

            Bible ca hi kap khat te lawng kan lak ih a dang Bible ca in teh ziangtin a sim timi kan zoh lo ahcun, kan la sual pang thei. Curuangah, maih duhnak zawn te lawng la in Bible ca kan sim lo ding hi a thupi zet.

            Jesuh in ziangtin a let? Daan 6:16 a lak ih, “Pathian cu na hniksak lo pei” tiah a sim. Caan tampi ah Pathian ih thupek lomi nun ah nung in ziangti ih ka um khal le Pathian in I runhim ko ding timi ruahnak hi a dik lomi ruahnak le a dik lo zawng in Pathian kan hniksaknak a si. Cuvek ruahnak thawn Pathian hniksak ding hi Satan in in fial theu. Cumi cu Satan ih bumnak a si. Cuvek kan ton caan ah Bawi Jesuh ih a leh daan in, Satan kha, Pathian ih thupek thlun lo in Pathian hniksak ding a si lo tiah kan ti pei ih, Pathian ih duhmi tuahnak ah kan feh lohli sawn pei.

3. “I biak ahcun, hi thil hmuahhmuah hi ka lo pe ding” (Matt 4:8).

            A vei thumnak ih Satan a bum daan cu, Satan in Bawi Jesuh kha tlaang par ah a hruai ih, khua a cuan ter. Hi leitlun thilri le neihnak pawl hmuahhmuah hi I biak ahcun ka lo pe ding tiah a sim. Satan in Jesuh kha lamtawi (phiatlan) zawh tahrat in tuar lo in sunlawinak co dingah a fial.

Jesuh cun a feh daan ding a fiang. A Pa Pathian in leitlun misual pawl runsuaktu dingah a thlah. Thuhman a sim ding, a khih hmuh ding, ni neta bik ah an that ding. Asinan, nithum hnu ah a thosal dingih sunlawinak cu pek a si ding tihi a theih cia. A tawizawng cun, a tuar ta hmaisa ding ih sunlawinak pek a si ding ti a thei cia (Luke 24:12-14). Satan ih fialmi cu tuarnak um lo in, sunlawinak zin zawh ding khi a si.

            Pathian ih lamzin ah cuvek lamzin a um lo. A sunlawinak a tawm duhtu pawl cu Khrih ih fehmi lamzin a zawhtu, le Khirh ih tuarnak tawmtu a si ve ding (1 Peter 4:13; 1 Pet 5:10).

            Jesuh in ziangtin a let? Daan 6:13 ta a lak ih, “Bawipa na Pathian lawng na bia pei ih na rian pei” tiah a let. Jesuh in Pathian biak timi cu kan biakmi ih thu kha thlun in kan rian ding khi a si ti a lang ter. Biak le a hnatuan (Worship le Service) timi a cemcih ringring dingmi thu a si.

            Nang le kei teh Satan in amah bia le a duhmi tuah dingah in lem ringring. In leem daan cu harsa rero in thil dang tuah duh hlah, ka duhmi tuah mei aw la, na nei nung mei ding tiah in fial. Asinan, Jesuh Khrih bang in, Pathian lawng ka bia dingih a duhmi lawng tuah in harsat khal le ka harsa ko ding timi lungput kan neih a tul. Cutikah, Pathian thluasuah kan congah ding a si.

Thunetnak:

            Jesuh Khrih in ka Pa ih hna ka tuan thlang ding tiah a ti tikah, hniksaknak tampi a tuar ta. Cuih hniksak le thlemnak pawl cu Jesuh in a neh theh. Cuvek in nang le kei khal hniksaknak kan tuar tikah, Khrih thawn in nehnak kan nei ve thei a si timi in sim duhnak a si.

Satan in Jesuh Khrih a bum daan pawl hi tuih sun khal ah a hman zetmi a si lai.

1.       Pathian ih thu le a duhmi hnak in tisa duhmi tuah dingah in forhfial ringring a si. Cuvek kan ton tikah Jesuh Khrih bang in, tisa duhmi le sersiammi thil lawng in nunnak a si lo, Pathian tongkam hi nunnak sawn a si tiah kan ti a tul.

2.       Pathian thu thlun lo in duhduh tuah tahrat in Pathian in I run ko ding timi thawn zianghman va tuah hlah. Cuvek nun in Pathian in I run pei maw run lo tiah va hniksak hlah. Pathian thusung lawngah himnak taktak a um.

3.       Tuarnak le zuamnak um lo in, sunlawinak co ding tum hlah. Pathian ih duhmi kha a har khal le thlun aw la cun, harsat a tulnak ah harsat tuar in zuam aw. Cuih zin cu sunlawinak lamzin a si.

---

[1] The Wiersbe Bible Commentary, 16.